ازدیاد برداشت نفت، مطالبه‌ای که باید عمومی شود

به گزارش ایسنا، ازدیاد برداشت نفت به مجموعه تکنیک‌ها و فرآیندهایی گفته می‌شود که طی آن با استفاده از انرژی یا مواد خارج از میدان نفتی، میزان نفت خامی را که استخراج آنها با روش‌های معمولی امکان‌پذیر یا تولید آن اقتصادی و مقرون به صرفه نیست، استخراج و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. از آنجا که عمر بیشتر مخازن نفتی دنیا به نیمه دوم خود رسیده است و ایران نیز با سابقه بیش از 100 ساله صنعت نفت از این قاعده مستثنی نیست، میزان برداشت نفت از آنها به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته، به همین دلیل شرکت‌های نفتی از روش‌های ازدیاد برداشت با استفاده از فناوری‌های نوین برای بهره‌وری بیشتر در برداشت از ذخایر نفتی استفاده می‌کنند.

کم‌کم دامنه اهمیت ازدیاد برداشت از میادین در ایران هم گسترده شد و طرح افزایش یک درصدی ضریب بازیافت در مخازن هیدروکربوری تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب در اوایل سال 1391 به وزارت نفت ارائه شد. در قالب قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه کشور، وزارت نفت موظف به ارائه برنامه جامع صیانتی و ازدیاد برداشت از مخازن هیدروکربوری به منظور افزایش ضریب بازیافت مخازن کشور شده بود. وظیفه‌ای که علی کاردر، معاون وزیر نفت چندی پیش اعلام کرد ایران نتوانسته به آن جامعه عمل بپوشاند.

با روی کار آمدن دولت یازدهم، ازدیاد برداشت باز هم به عنوان یک هدف مهم و ملی توجه دولت قرار گرفت و زنگنه، وزیر نفت کشورمان از زمانی که سکان وزارت را بر عهده گرفت مدام بر اهمیت افزایش ضریب بازیافت از میادین تاکید و چندی پیش اظهار کرد «امیدوارم ازدیاد برداشت به یک خواست ملی بدل شود» و محور و هدف اصلی صنعت نفت در اجرای قراردادهای جدید نفتی را ازدیاد برداشت از مخازن عنوان کرد.

وی میدان‌های مشترک و افزایش بازیافت نفت از میادین را به عنوان دو حوزه مهم کاری وزارت نفت اعلام کرده و توضیح داده بود اگر ازدیاد برداشت در زمان مقرر صورت نگیرد، این ثروت زیرزمینی از دست می‌رود. اهمیت میدان مشترک از این حیث است که تاخیر در برداشت، برداشت بیشتر طرف مقابل و از دست رفتن منافع ما را به همراه دارد.

به گفته وزیر حدود 830 میلیارد بشکه نفت کشف شده در ایران وجود دارد که یک درصد افزایش ضریب بازیافت آن، به افزایش هشت میلیارد و 300 میلیون بشکه‌ای برداشت نفت منجر می‌شود که با قیمت نفت 40 تا 42 دلاری برای هر بشکه، حدود 35 میلیارد دلاردرآمدزایی برای کشور به همراه خواهد داشت.

در این راستا، در اواخر سال 93 شرکت ملی نفت ایران با تعدادی از دانشگاه‌ها و موسسه‌های تحقیقاتی کشور قراردادهای همکاری مشترکی امضا کرد که بر مبنای آن، دانشگاه‌ها به عنوان مشاور پژوهشی میدان برای مطالعه فناورانه و شناسایی و بکارگیری روش‌های ازدیاد برداشت در مخازن موضوع قرارداد انتخاب شدند و آغاز به کار کردند.

وضعیت افزایش ضریب بازیافت از زبان معاونان زنگنه

پس از وزیر که از ازدیاد برداشت به عنوان ثروت ملی نام برده بود، نوبت به معاونان زنگنه رسید تا آنها نیز به بهانه‌های مختلف بر اهمیت این موضوع تاکید کنند.

در این راستا علی کاردر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، یکی از مشکلات اصلی این شرکت را ضریب بازیافت ناچیز برخی مخازن نفتی عنوان کرده و گفته بود با توجه به هدف‌گذاری تولید نفت و گاز، باید عمده تلاش خود را روی ازدیاد برداشت از میدان‌های در حال بهره‌برداری متمرکز کنیم.

کاردر به کشورهای رقیب ایران در میدان‌های مشترک نیز اشاره کرده بود و توضیح داده بود که عراق که از کشورهای رقیب ایران در چند میدان مشترک به شمار می‌رود، برای افزایش ظرفیت تولید نفت خود برنامه‌های بسیاری دارد و می‌تواند تولید روزانه خود را در آینده‌ای نزدیک به 6 میلیون بشکه برساند.

قدم جدید دولت برای افزایش ضریب بازیافت

به نظر می‌رسد افزایش ضریب برداشت بالاخره جایگاه خود را در کشور پیدا کرده است، زیرا نه تنها در قراردادها با شرکت‌های خارجی مورد تاکید قرار گرفته بلکه در لایحه بودجه سال 1396 که تقدیم مجلس شد، ردیفی تحت عنوان «پژوهشگاه ازدیاد برداشت از مخازن نفت و گاز» با بودجه یک میلیارد و 500 میلیون تومانی به بودجه وزارت نفت اضافه شده است.