مشارکت اجتماعی، تجلی رضایتمندی شهروندان

مشارکت در امور شهری و اجتماعی اثرات مثبت زیادی دارد که در برخی نقاط دنیا بخوبی از این پتانسیل پنهان استفاده می‌شود. تحقیقات زیادی در دنیا روی مشارکت اجتماعی و نقش اجتماعی افراد در جامعه و مدیریت شهری انجام‌شده است که نتایج قابل‌توجه آنها نشان می‌دهد این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد. این فعالیت‌های اجتماعی بر خود افراد جامعه و توسعه شهری و داشتن شهرهای اجتماع‌محور اثرات مثبت چشمگیری می‌گذارد.

راهکارهای جهانی برای ارتقای مشارکت اجتماعی

ازجمله مشارکت‌های اجتماعی در شهرها که معمولا به آنها اشاره می‌شود و همواره برای شرکت در آن توصیه می‌شود عبارت‌اند از کمک به خیریه‌ها و شرکت در کارهای داوطلبانه، فعالیت‌های ورزش گروهی و بازدیدهای گروهی از موزه‌ها و سایر مکان‌های تفریحی و دیدنی، حضور در مراسم مذهبی و آیین‌های عبادی، فعالیت‌های دوستانه خارج از خانه همراه با دوستان و اعضای خانواده، تفریحات گروهی و حتی تخصصی به‌صورت داوطلبانه.

این موارد از جمله فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند در لیست مشارکت‌های اجتماعی قرار بگیرند، اما در ارتباط با مشارکت اجتماعی در امور شهری، فعالیت‌ها و کارهای از پیش تعریف‌شده‌ای از سوی برخی نهادهای شهری ارائه می‌شوند که باعث می‌شود افراد در مدیریت محل زندگی خود نقش مؤثری داشته باشند.

هر چه افراد یک جامعه در مدیریت شهر خود مشارکت بیشتری داشته باشند آن شهر راحت‌تر می‌تواند در مسیر توسعه گام بردارد و افرادی که در آن زندگی می‌کنند از محل زندگی خود رضایت بیشتری دارند. ازجمله اقداماتی که برای تشویق مردم به منظور داشتن مشارکت در امور شهری در برخی شهرهای دنیا انجام می‌شود عبارتند از ارائه سیستم‌های مختلف جهت ثبت مشکلات شهری از طریق پر کردن برگه‌های الکترونیک مختلف که باعث می‌شوند شهرداری‌ها با هزینه کمتری به سراغ مناطقی بروند که مشکلات بیشتری دارند که نمونه‌های این اقدام بسیار زیاد است.

نکته‌ای که در اینجا اهمیت دارد برنامه‌ریزی برای پاسخ سریع به این نوع گزارش‌های شهری است تا اثر خود را از دست ندهند. در هند و مکزیک هم روش‌های مختلفی برای درگیر کردن افراد به منظور یافتن راه‌حل در مسائل شهری وجود دارد و افراد می‌توانند در شناسایی و رفع مشکلات شهری مشارکت مستقیم داشته باشند که تمام این فعالیت‌ها بر اساس روش‌ها و متدهای از پیش تعیین‌شده‌ای صورت می‌گیرد.

بهره‌گیری از مشارکت‌های اجتماعی در حل بحران‌های محیط زیستی از دیگر مواردی است که دولت‌ها برای رفع معضلات از آن استفاده می‌کنند که خود باعث صرفه‌جویی‌های اقتصادی زیادی می‌شود. ایجاد کمپین‌های متعدد که با مشارکت بدنه جامعه صورت می‌گیرد خود عامل دیگری در ترویج مشارکت اجتماعی افراد در امور فرهنگی و سلامت جامعه است.

استفاده از مشارکت‌های مردمی در مدیریت و حفاظت از پارک‌های ملی ازجمله مواردی است که در استرالیا مورد استفاده قرار گرفته است. حفاظت از منابع طبیعی و مراتع که با تهدیدهای محیط زیستی همراه هستند با مشارکت اقشار مختلف جامعه امکان‌پذیر است. در شرایطی که بسیاری از فعالیت‌ها با کسری بودجه مواجه است استفاده از مشارکت‌های مردی و گروه‌های داوطلب با تعیین چارچوب‌های دقیق و شفاف می‌تواند در بسیاری از بخش‌ها با صرفه‌جویی‌های مالی زیادی همراه باشد.

حفظ سلامت فردی با مشارکت اجتماعی

جسم و سلامت افراد بازنشسته و مسن تغییر می‌کند، اما نقشه اجتماعی آنها می‌تواند همچنان به قوت خود باقی بماند. فعالیت‌های اجتماعی برای چنین افرادی اثرات مثبتی در بخش سلامت جسمی و ذهنی، پیشگیری از معلولیت‌های ناشی از کهولت سن و افسردگی دارد.

رابطه میان سلامت جسمی و فعالیت‌های مدنی و مشارکت‌های اجتماعی ابعاد مختلفی دارد که کمتر مورد بررسی قرارگرفته است. چنین فعالیت‌هایی به افراد هویت می‌بخشد و زندگی را برای آنها هدفمند می‌کند. در مشارکت‌های اجتماعی، افراد نقش خود را در جامعه موثر می‌یابند و احساس دیده شدن به عنوان بخشی از جامعه ارضا می‌شود که اثرات روانشناختی مفیدی به دنبال خواهد داشت.

ترویج مشارکت‌های گروهی در جوامع پیشرفته موثرتر عمل می‌کند و افراد حتی در نظارت بر چراغ‌های قرمز و علائم راهنمایی و رانندگی نیز خود را سهیم می‌دانند و بی‌تفاوتی‌های اجتماعی در چنین جوامعی بسیار کمتر از اجتماعاتی است که مشارکت اجتماعی پایینی دارند.

همچنین با در دسترس داشتن فناوری‌های مختلف، امکان مشارکت اجتماعی افراد در امور شهری راحت‌تر شده و از طریق اینترنت این امکان برای بسیاری از افراد فراهم‌شده است تا بتوانند در سرنوشت شهر و محل خود دخالتی فراتر از رأی دادن داشته باشند که این موضوع در جوامع پیشرفته به دلیل وجود زیرساخت‌های لازم راحت‌تر انجام می‌شود.

مترجم: سعید ضروری

جام‌جم