طرفهای برنده و بازنده در برقراری روابط امریکا و لیبی

کاندولیزا رایس ، وزیر امور خارجه امریکا در حالی از برقراری کامل روابط دیپلماتیک دولت این کشور با لیبی خبر داده است که همتای لیبیایی وی این امر را به عنوان فصل جدیدی در روابط دو کشور توصیف کرده است.

کد خبر: ۹۶۷۵۵

از این رو روابط واشنگتن و طرابلس که از سال 1383 و در پی بهبود نسبی مناسبات دو طرف در سطح کاردار از سرگرفته شده بود ، اینک به طور کامل برقرار می شود و علاوه بر این در 45 روز آینده نیز نام لیبی از فهرست کشورهای حامی تروریسم حذف خواهد شد. به این ترتیب می توان انتظار داشت روابط پرتنش و سراسر فراز و نشیب لیبی و امریکا در مرحله ای بسیار متفاوت با گذشته قرار گرفته است . به قدرت رسیدن معمر قذافی افسر جوان ارتش سلطنتی لیبی که با کودتای نظامی او و همفکرانش علیه رژیم پوسیده سلطنتی ادریس در این کشور میسر شد، آغازی جدید در تاریخ لیبی به شمار می رفت . قذافی جوان که ملهم از اندیشه های سوسیالیستی و ناسیونالیسم عربی عبدالناصر در کشور همسایه بود، به سرعت به سوی رویارویی با غرب و بخصوص امریکا پیش رفت . شخصیت جنجالی و ماجرای قذافی به گونه ای بود که وی را در کانون خبرسازی در سطح منطقه ای و بین المللی قرار داد. تقاطع دیدگاه های سیاسی قذافی با امریکا با گذشت حدود یک دهه از به قدرت رسیدن وی در لیبی به قطع مناسبات سیاسی طرابلس و واشنگتن منجر شد و از سال 1360 (1981) دولت امریکا که با ریاست جمهوری رونالد ریگان سیاست تهاجمی تری را اتخاذ کرده بود، تحریم هایی علیه لیبی برقرار شد. اما رویارویی لیبی و امریکا در بمباران شهر بنغازی توسط جنگنده های امریکایی به اوج خود رسید. پس از آن انفجار یک فروند هواپیمای خطوط هوایی امریکا بر فراز لاکربی اسکاتلند در سال 1988 اگرچه لیبی دخالت خود را در آن رد کرد اما نشان داد که دو طرف همچنان در مدار رویارویی قرار دارند. بیش از 7 سال اعمال تحریم های شورای امنیت علیه لیبی شرایطی را ایجاد کرد که دولت لیبی با طرح موضوع به خطر افتادن منافع مردم این کشور و برای خارج ساختن لیبی از فشارها، دو تبعه لیبیایی متهم به دخالت در انفجار لاکربی را تحویل سازمان ملل دهد و پس از آن مسوولیت خود را در قبال حادثه لاکربی بپذیرد. قبول پرداخت غرامت به بازماندگان قربانیان انفجار لاکربی راه را برای لغو تحریم های شورای امنیت علیه لیبی باز کرد. اما روند تحولات در روابط لیبی با امریکا و انگلیس به گونه ای جریان یافت که در دسامبر سال 2003میلادی رهبر لیبی با اعلام توقف داوطلبانه فعالیت های هسته ای و تولید تسلیحات کشتار جمعی این کشور، جهانی را مات و مبهوت ساخت . بسیاری از تحلیلگران سیاسی این اقدامات را جریان یکسویه تسلیم پذیری معمر قذافی در برابر فشارهای غرب و امریکا توصیف کردند. اما در شرایطی که دولت لیبی انتظار پاداش مناسب امریکا را برای عقب نشینی های مکرر خود داشت ، کاخ سفید گامهای دولت لیبی را ناکافی می دانست . از این رو رهبر لیبی به صراحت با ابراز گله مندی از سیاست های امریکا به نوعی از چرخش در سیاست های خود پشیمان نشان می داد. با این حال اعلام برقراری روابط کامل دیپلماتیک امریکا و لیبی از جانب وزیر خارجه امریکا اگرچه می تواند مرهمی بر زخمهای دولت لیبی تلقی گردد، اما به نظر می رسد در معادله برقرار شده میان طرابلس و واشنگتن ، این دولت امریکاست که بهره برداری می کند و تعیین کننده است . برخی محافل سیاسی عقیده دارند، ذخایر نفت و گاز لیبی ، بازارهای این کشور و موقعیت ژئوپلتیک لیبی در شمال آفریقا ، در ترغیب امریکا برای عادی سازی و برقراری کامل روابط دیپلماتیک با لیبی موثر بوده است . از این رو در پایان منازعه 25 سال امریکا و لیبی ، مواضع دو طرف در شرایط کنونی مشخص می کند که دولت لیبی با تجربه ناموفق رویارو ساختن این کشور با غرب و امریکا برای تنش زدایی در مناسبات خود با غرب هزینه بسیاری را متقبل شده است.