پرداخت نفقه، وظیفه انسانی، اخلاقی و قانونی
به طور کلی ، کلمه نفقه از انفاق مشتق می شود و در مجموع پرداخت نفقه یک بخشش بزرگ اخلاقی است که سرپرست خانواده در حق اعضای خانواده به عمل می آورد.
از نظر قانون مدنی ، پس از ازدواج زوج مکلف به پرداخت نفقه همسر خود است و طبق ماده 1107قانون مدنی از نظر حقوقی نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ، غذا ، اثاثیه منزل ، هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به وسیله نقصان یا مرض.
در قانون همچنین پیش بینی شده است که هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند ، مستحق نفقه نخواهد بود. در این باره ماده 1108صراحت دارد؛ اما این که این موضوع چگونه اثبات شود، متاسفانه در راه اثبات آن هم برای زن و هم برای شوهر مشکلات عدیده ای وجود دارد و اثبات این موارد حتی برای دادگاه ها نیز بسیار مشکل است و تقریبا می توان گفت اگر اطلاعات کافی داده نشود و برای قاضی از نظر استنباط حقوقی یقین حاصل نشود ، مشکلاتی وجود دارد.
برخی مردان برای اثبات عدم استحقاق زن به نفقه ، با ارسال اظهارنامه یا تقدیم دادخواست عدم تمکین ، شرایطی فریبکارانه را فراهم می کنند که بتوانند با اثبات ظاهری نشوز و عدم تمکین زن از پرداخت نفقه خودداری کنند.
ولی باید انصاف داد در شرایطی که گاه زن ناچار می شود از بیم جان خود زندگی مشترک را ترک کند و به منزل پدر و مادر و یا حتی دوستان و آشنایان پناه ببرد، محروم کردن او از نفقه ظلم مضاعفی است و متاسفانه در بسیاری از موارد نیز اثبات این امر توام با مشکلاتی است.
از نظر قانونی برای وصول نفقه 2راه وجود دارد یا می توان دادخواست حقوقی به دادگاه خانواده تقدیم کرد که این دادخواست می تواند ضمن طلاق باشد یا به طور جداگانه تقاضا شود.
از نظر کیفری نیز قانونگذار مجازات هایی برای مردانی که با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین نمی دهند یا از تادیه نفقه امتناع می کنند، در نظر گرفته است.
در چنین شرایطی ، دادگاه مردی را که نفقه ندهد به 3ماه و یک روز تا 5ماه حبس محکوم می کند و در عمل نیز مواردی وجود دارد که به علت نپرداختن نفقه احکام کیفری صادر می شود و مردان راهی زندان شده اند.
اما در عین اعتقاد به لزوم قاطعیت قانون در این باره ، به نظر می رسد پیش از آن که اعمال مجازات و زندان در این باره کارساز باشد ، انجام اقدامات فرهنگی ، اجتماعی ، حقوقی و حتی تبلیغی و روشنگری در این زمینه موثر باشد.
باید به خانواده ها هشدار داده شود که نفقه و تامین مخارج اولیه زندگی برای همسر و فرزندان فقط از جهت باورهای دینی مورد تایید و تاکید نیست ، بلکه از نظر انسانی و اخلاقی نیز پسندیده است و ضمن آن که تکلیف است جامعه نیز از آن حمایت می کند و انجام ندادن آن مشکلات بسیاری را برای یک زن بی گناه و مظلوم به وجود می آورد.
مدتی پیش با پرونده ای برخورد کردم که در آن مرد به همسرش می گفت اگر من بخواهم مهریه تو را حتی به صورت اقساط بپردازم ، باید لوازم منزل را بفروشم و آن را به تو پرداخت کنم.
من در پاسخ این شخص گفتم اصولا وسایل زندگی و اثاثیه منزل همان طوری که در قانون مدنی آمده است ، جزیی از نفقه و برای آسایش همسر و فرزندان است و اگر شما توانایی پرداخت مهریه را نداشتید، هنگام ازدواج نباید زیر بار مهریه می رفتید تا اکنون نتوانید آن را پرداخت کنید؛ زیرا مهریه حق جداگانه زن است و قانون و شرع هم از این حق حمایت می کند.
محمدعلی جداری فروغی
وکیل دادگستری و حقوقدان 
وکیل دادگستری و حقوقدان
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
