با استفاده از کارت سوخت به چه میزان حجم قاچاق کاهش یافت؟
برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به آمار کاهش مصرف در سالهای اخیر اشاره کنم. در مجموعه اقدامات گستردهای که در سه سال گذشته بویژه در سال 94 انجام شده، مصرف پنج فرآورده نفتی یارانهای از 245 میلیون لیتر در روز در سال 92 به 196 میلیون لیتر در روز در سال 94 رسیده که نشاندهنده کاهش میانگین مصرف روزانه فرآوردههای نفتی است. این کاهش میانگین مصرف روزانه به میزان 49 میلیون لیتر در روز با استفاده از سیاستهای ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز انجام شده و آمار پنج ماهه ابتدایی سال جاری هم نشان میدهد در مدت مشابه سال قبل حدود 13 درصد دیگر نیز کاهش داشته است. اکنون قاچاق مهار شده و نگرانی در این زمینه وجود ندارد.
با حذف کارت سوخت اقتصاد ایران با چه مشکلاتی روبهرو خواهد شد؟
آن چیزی که کشور از آن محروم میشود، آمارهای دقیقی است که بدون ضریب خطا به دست میآمد. جمعآوری کارتهای سوخت بدون هزینه ممکن نیست و باید همه جایگاههای عرضه سوخت هم در بخش نرمافزاری و هم در بخش سختافزاری از سامانه هوشمند ارتباطشان قطع شود که این موضوع مستلزم هزینههایی برای دولت است. نکته دیگر این که با استفاده از آمارهای به دست آمده، میتوانستیم بحثهای حملونقل کشور را نیز در نظر بگیریم و برنامهریزیهای لازم را انجام دهیم که نظام برنامهریزی کشور نیز از این آمارها بیبهره خواهد ماند.
ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز برنامهریز، هماهنگکننده و ناظر است و ما در بخش سوخت میزان تولید، واردات و مصرف را پایش میکردیم و میزان سوخت را در نظر میگرفتیم که با توجه به سیاستهای اعمال شده توانستیم تا حد زیادی آن را کاهش دهیم اما با حذف کارت سوخت ما هم از این اطلاعات محروم شدیم.
به نظر شما مجلس یا دولت چه تصمیمی برای کارت سوخت باید میگرفتند؟
به نظر میرسید کارت سوخت باید با در نظر گرفتن تمهیداتی که دونرخی نشود و مورد استفاده قرار بگیرد، ابقا میشد. در کشورهایی که میخواهند به سمت شفافیت بروند هر چقدر بتوانند رفتار فعالان اقتصادی و شهروندانشان را شفاف و قابل پایش کنند، میتوانند ضریب نفوذ فساد در اقتصاد را کاهش دهند. کارت سوخت هم ابزاری برای نظارت بهتر در بخشهای اقتصاد کشور بود. ما میتواستیم نظارت سیستمی و هوشمند را در بخش سوخت کشور داشته باشیم اما این آمارها از دست خواهد رفت.
محمدحسین علیاکبری
اقتصاد