«برخورد تمدن‌ها» نمایشنامه‌ای که روی پرده رفت

هانتینگتون با نام بردن از 9 تمدن شامل تمدن «غربی» با فرهنگ نوردیک، «لاتین» با مذهب کاتولیک، «اسلامی» با محوریت قومی اعراب، «ارتدوکس» که ترجمان تمدن روسی است، «هندو» با محوریت هند، «کنفسیوسی» براساس فرهنگ چینی، «ژاپنی» با مذهب شینتو و بودایی، «مالایی» برگرفته از فرهنگ آسیای جنوب شرقی و «آفریقایی»، پیش‌بینی کرد که غرب در برخوردی قریب‌الوقوع در برابر تمدن‌های اسلامی و ارتدوکس و سپس کنفسیوسی قرار خواهد گرفت. انفجار برج‌های دوقلو در ابتدای هزاره سوم و سپس درگیری روسیه و اروپا بر سر بحران اوکراین در دهه دوم این هزاره و رقابت میان واشنگتن و پکن حول محور استیلای اقتصادی، عملا پیش ‌بینی هانتینگتون را جامه عمل پوشانده است. اما آیا واقعا آنچه هانتینگتون دو دهه قبل از آن سخن گفت، یک پیش بینی بود یا نقشه راهی برای آینده؟

مجموعه تحولات بین‌المللی در دو دهه گذشته نشان می‌دهد که تمدن غربی تلاش کرده تا به نظریه برخورد تمدن‌ها به مثابه یک مانیفست آینده‌پژوهانه نگریسته و به توصیه‌های صاحب این نظریه عمل کند. تلاش برای خلق یک دشمن جدید و معرفی آن در قامت یک دین الهی یعنی اسلام، نه نشانه تحقق نظریه هانتینگتون بلکه محصول اجرای دقیق این پروژه اسلام‌هراسانه است که تلاش می‌کند رویارویی دو تمدن غربی و اسلامی را واقعی جلوه دهد. حوادث بعد از 11سپتامبر و به ویژه دو جنگ عراق و افغانستان که تولد نئوتروریست‌هایی چون داعش محصول آن است، بخوبی نشان می‌دهد که استراتژیست‌های غربی چگونه به مدد تئورسین‌های سیاسی خود تلاش می‌کنند تا آنچه «اسلامیسم» می خوانند را به جای مارکسیسم، دشمن جهان لیبرال دموکرات قلمداد کرده و به کمک آن، روی گسست‌های درونی خود (با تعریف یک دشمن خارجی با رنگ و لعاب تاریخی ـ مذهبی)، سرپوش بگذارند.

ایجاد دوقطبی «اسلام / غرب»، نوعی تازه از دوگانه‌سازی‌های سیاسی ـ تبلیغاتی است که این روزها با انفجارهای پیاپی در کشورهای غربی تشدید می‌شود تا فرصتی برای جنگ‌طلبان، لابی‌های کارخانجات اسلحه‌سازی و دلال‌های نفتی فراهم کند تا دخالت نظامی در خاورمیانه را توجیه کنند. نمایش «برخورد تمدن‌ها» حالا در حالی به کارگردانی ایالات متحده روی پرده رفته که قربانیان این نمایش خونین، جز مسلمانان و تعدادی از غیرنظامیان اروپایی نیستند و تنها راه برای پایان دادن به این نمایش تراژیک، فاصله گرفتن افکارعمومی اروپا و آمریکا از سیاستمدارانی است که می‌خواهند برای حفظ قدرت خود، تاریخ را تکرار کنند و رویای به راه انداختن ارتش صلیبی را در سر می‌پرورانند.

مصطفی انتظاری هروی - روزنامه‌نگار