واژه‌های ممنوعه به روایت رئیس اداره کتاب

در سال‌های اخیر همواره نویسندگان، شاعران، مترجمان، مولفان و ناشران از نبود خط قرمزهای مشخص در روند بررسی و ممیزی کتاب انتقاداتی را نسبت به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وارد کرده‌اند. یکی از این انتقادها با این مضمون بوده که اداره کتاب وزارت ارشاد که مسئولیت صدور مجوزها را به عهده دارد، صریحا واژگان و عبارات و موضوعات ممنوعه و خط قرمزها را معلوم کند تا وضعیت شفاف‌تر شود.

به گزارش مهر، در چنین شرایطی محمد سلگی، مدیر دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت ارشاد در گفت‌وگویی به برخی از این انتقادات پاسخ گفت. او منتقدان را به دو دسته تقسیم کرد و افزود: گروهی روشنفکرانی هستند که به اصل ممیزی فشار می‌آورند و با کلیت آن مخالفند که البته این در حیطه اختیارات ارشاد نیست و جزو موارد تقنینی است و ارشاد شأن اجرا دارد و نه تقنین. اما مطالبه گروه دوم، مطالبه اجرای صحیح قانون ممیزی است که در حیطه وظایف ارشاد است. او تصریح کرد: به‌هرحال، افرادی هستند که به دنبال تخریب بنیان خانواده و اخلاق در جامعه هستند و با همین هدف هم دست به انتشار اثر می‌زنند. در اینجا یک بحث جدی وجود دارد و این‌که اگر برای مثال، وزارت بهداشت یک محصول خوراکی را تأئید کرده است تا جامعه با خیال راحت آن را مصرف کند، چرا در حوزه فرهنگ نمی‌توان به مهر تأئید وزارت ارشاد اعتماد کرد و مطمئن بود که این غذای فکری، سالم است؟

سلگی بیان کرد: کتاب‌های زیادی داشته‌ایم که ده بار، 20 بار و 30 بار چاپ شده‌اند و بعد به آن مجوز داده نشده است. یا سختگیری‌هایی داشته‌ایم. درباره کلماتی مانند شراب که می‌گویند نباید در کتاب بیاید. جایی متن در تقبیح شراب بوده است، اما گفته‌ایم کلمه شراب اصلا نباید بیاید. یا درخصوص ذکر اسامی حیوانات و اسامی خارجی، ذکر اسم رئیس‌جمهور فلان کشور و... سختگیری‌هایی بوده است. می‌خواهم بگویم از این طرف هم با سختگیری زیاد ممکن است کتاب‌های خوب از دست برود و ناشر متضرر شود. چگونه باید به یک حدی از تعادل برسیم؟ از یک طرف اجازه بدهیم که در بحث خانواده مطالب جدید بیاید و از طرف دیگر کنترل بشود، نقایصش هم رفع شود. در واقع، یک حجم بالای سختگیری هم وجود دارد و مساله این است که چگونه تعادل ایجاد کنیم که هم اقتصاد نشر آسیب نبیند و هم فرهنگ خانواده، دین و مسائل قومیتی.

مدیر دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت ارشاد ادامه داد: در برخی موارد، می‌توانیم اغماض کنیم که البته بعضی اشتباهاتمان از همین اغماض‌ها شروع می‌شود. به ارزیاب می‌گوییم چرا این را اغماض کردید؟ می‌گوید: «به نظر من چیز خاصی نبود» و نفر بعدی می‌گوید: «نه، نباید این‌گونه می‌شد» و ما این را در چاپ بعدی اصلاح می‌کنیم. ما موظفیم موازنه‌ای بین جامعه نشر، دانش جهانی و ارزش‌های فرهنگی و باورهایمان برقرار کنیم. کار سختی هم هست.

سلگی خاطرنشان کرد: شایسته است بین فعالان این عرصه با وزارت ارشاد همگرایی و اعتماد حاکم شود و نوع مواجهه ارشاد با کتاب‌های این ناشران یکی از عرصه‌های نمایش این اعتماد است.