«افراد بانفوذ» مقصران اول قاچاق کالا

به گزارش خبرنگار جام‌جم، در این نظرسنجی ـ که به سفارش ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز انجام شده ـ «قاچاق کالا، علل، چگونگی و کارکردهای آن از نگاه مردم» مورد بررسی قرار گرفته است. ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز همزمان پژوهشی درباره علل قاچاق کالا از دیدگاه مسئولان را نیز سفارش داده است.

این ستاد تاکید کرده یافته‌های به دست‌آمده در این پژوهش نظر آن نیست.

در این پژوهش۷۲۳۰ نفر از ساکنان بالای ۱۶ سال در هفت استان کشور شامل استان‌های کردستان، آذربایجان غربی، هرمزگان و خراسان رضوی (به عنوان استان‌های مبادی و مرزی)، استان‌های تهران و اصفهان (به‌عنوان استان‌های پرمصرف) و استان سمنان (به عنوان استان کمتر مصرف‌کننده) مورد پرسش قرار گرفته و نکات جالبی را مطرح کرده‌اند. ستاد در نظر دارد با استفاده از نتایج این نظرسنجی سیاست‌های جدید فرهنگی ـ رسانه ای را برای مبارزه با قاچاق کالا در بخش مصرف و مردم تدوین کند.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد اکثریت جامعه آماری (۶۹ درصد) معتقدند کالاهای قاچاق در عین این‌که در کشور زیاد است، دارای مضرات و آثار تخریبی گوناگونی است. این در حالی است که بخش زیادی از جامعه تاکید کرده‌اند انواع کالاهای خارجی که از روش‌های غیرقانونی به کشور وارد شده‌اند، اعم از تلویزیون، گوشی موبایل، لوازم خانگی و داروهای کمیاب به وفور در بازارهای کشور موجود است و به‌راحتی به فروش می‌رسند. این موضوع در استان‌های پرمصرف (مثل تهران و اصفهان) در مقایسه با استان‌های مبادی (مثل استان‌های کردستان، آذربایجان غربی، هرمزگان و خراسان) و کم‌مصرف (مثل سمنان) بیشتر مشاهده می‌شود.

همچنین بیشتر پاسخگویان (بیش از دوسوم) تاکید کرده‌اند قاچاق کالا پدیده‌ای است که در فرآیند آن، جریانات، گروه‌ها و سازمان‌های متفاوت دخیل هستند و همگرایی، هم‌افزایی و پیوند بین جریان‌ها و باندهای سازمان‌یافته، شرکت‌های داخلی و برخی چهره‌ها و نیروهای متنفذ در دستگاه‌های رسمی کشور، روند قاچاق را تسهیل می‌کنند.

البته پاسخگویان به این نکته نیز اذعان کرده‌اند که مبارزه با قاچاق کالا مستلزم عزم جدی مسئولان و به ویژه حضور و مشارکت مردم با مسئولان است تا بتوان با اتکا به سرمایه‌های اجتماعی با این پدیده که دارای کارکردها و پیامدهای منفی گوناگونی است، مبارزه هوشمندانه‌ای داشت.

با این حال۲۷ درصد مصاحبه‌شوندگان هیچ اطلاعی در خصوص عوامل و زمینه‌های موثر بر ورود غیرقانونی کالاهای خارجی به کشور نداشته‌اند. عدم مرغوبیت کالا که ازجمله علل اقتصادی موثر بر قاچاق کالاست، با ۱۳ درصد فراوانی از مجموع پاسخ‌ها از دید پاسخگویان، موثرترین عامل قاچاق کالا به کشور ارزیابی شده است.

«تاجران کشورهای همسایه» از نظر رتبه در جایگاه دوم و «سهل‌انگاری، رفتارهای خلاف کارکنان و برخی از ادارات مسئول» در جایگاه سوم از نظر رتبه اثربخشی قرار دارند. رتبه سوم به نوعی تاکید بر همان عامل اول است که نقش افراد متنفذ در ادارات را در فرآیند قاچاق برجسته می دانست.

بر این اساس ۴۴ درصد پاسخگویان، مقابله مسئولان با ورود و خروج کالاها به شکل غیرقانونی را ضعیف ارزیابی کرده و۲۴ درصد آنان، نبود مبارزه جدی و قاطع را مهم‌ترین دلیل عدم تاثیرگذاری مبارزه با ورود کالاهای قاچاق بیان کرده‌اند.