روان‌شکافی

روان‌درمانی برای کنترل استرس پس از سانحه

یکی از اختلالاتی که ممکن است افراد در سنین مختلف دچار آن شوند، اختلال استرس پس از سانحه است. همواره پیشگیری کردن، بهترین راه جلوگیری از ابتلاست؛ اما گاهی اتفاقی می‌افتد و فرد دچار استرس و علائم آن شده و با پیامد‌های طولانی روبه‌رو می‌شود که تحملش فراتر از توان روانی اوست و به درمان نیاز پیدا می‌کند. اتفاقات مختلف می‌تواند باعث شود فرد درمانده شود و مدام ترس‌های شدید و وحشت را تجربه کند. رفتارهایی چون تهدید جنسی و تجاوز، مرگ غیرمنتظره یکی از افراد مورد علاقه، جنگ یا بلایای طبیعی (سیل و زلزله)، تصادفات رانندگی و رفتار خشونت بار و وحشیانه‌ای که با فرد شده، از این جمله است.

کد خبر: ۸۲۳۱۹۷

احساس غم و ناراحتی پس از این گونه وقایع طبیعی است، ولی اگر این غم، اندوه و خشم با گذشت زمان رو به بهبود نرود و همراه با مرور مکرر خاطرات و کابوس‌های شبانه باشد به آن اختلال استرس پس از سانحه می‌گویند که در زنان بیشتر از مردان شایع است. علائم این اختلال عبارتند از:

ـ فلش بک و کابوس: حادثه و صحنه دلخراش پیش چشم فرد تکرار می‌شود.

ـ دوری‌گزینی: فرد از مکان‌ها و افرادی که باعث به یاد آوردن حادثه می‌شوند، اجتناب می‌کند.

ـ فرد به طور مداوم در حالت آماده‌باش به سر می‌برد و بی‌قرار است.

ـ خاطرات ناراحت‌کننده از رویداد را مکرر مرور می‌کند.

ـ واکنش‌های جسمی در زمان یادآوری رویداد مثل تپش قلب، تنفس سریع، تهوع، گرفتگی عضلانی، تعریق

ـ افسردگی و اضطراب شدید

ـ کابوس‌ ترسناک شبانه

ـ بی‌رغبتی به فعالیت‌های مورد علاقه در گذشته و نداشتن میل به ادامه زندگی

ـ کاهش تمرکز و توجه

ـ خشمگین و عصبانی شدن بی‌دلیل

ـ اختلالات خواب (بی‌خوابی شبانه، کابوس، تپس قلب شبانه و نداشتن توانایی خواب عمیق)

هدف از درمان، کاهش نشانه‌های جسمانی و احساسی برای بهبود عملکرد روزانه و کمک به فرد برای مقابله با وقایع آغازکننده این اختلال است. درمان این نوع اختلال استرسی، ترکیبی است و علاوه بر درمان دارویی به مداخلات روان‌شناختی نیز نیاز است.

در روان درمانی این اختلال روی حادثه ناگواری که علائم را ایجاد کرده و نه بر زندگی گذشته بیمار تمرکز می‌شود. طی درمان به فرد کمک می‌شود بپذیرد آنچه را اتفاق افتاده است، نمی‌تواند تغییر دهد یا فراموش کند،اما می‌تواند یاد بگیرد طور دیگری درباره آن اتفاق، جهان و زندگی فکر کند. البته جلسات درمان طولانی است و هر هفته مداخلات صورت می‌گیرد. در درمان‌های شناختی روی تشخیص و تغییر الگوهای فکری که به ایجاد عواطف و احساسات رنج آور منجر می‌شود، تمرکز خواهد شد. از تکنیک‌های تن آرامی و حساسیت‌زدایی نیز استفاده می‌شود. یکی از راه‌ها تصویرسازی ذهنی است که ابتدا زیر نظر متخصص شروع می‌شود و فرد پس از تن آرامی گام به گام، اتفاق را تصور می‌کند تا در نهایت به توانایی کنترل برسد.