حضور هنرمندان، پیام اخلاقی اسلام را اجتماعی می‌کند

وضع اخلاقی جامعه امروز را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

باید بگویم جوانان به ادعیه و مراسم مذهبی از قبیل دعاهای عرفه، زیارت عاشورا یا اعتکاف بسیار گرایش دارند، اما به دلیل تاثیرپذیری از بحران‌های اخلاقی که در جامعه وجود دارد، این اخلاق در خطر است. یکی از عواملی که اخلاق اجتماعی را مورد مخاطره قرار داده است نبود وحدت تولیت مسائل فرهنگی و نداشتن مسئولی مشخص و نیز کثرت نهادهای تصمیم‌گیرنده در این زمینه است.

عامل متغیر دیگر، شیوه رفتار افرادی است که می‌توانند به عنوان الگوی اخلاقی مطرح شوند. برخی مشاجرات و نیز رفتارهای این دسته از الگوهای اخلاقی، تاثیر غیرمستقیم بر کنش‌های اجتماعی می‌گذارند.

عامل دیگر، بداخلاقی‌های اجتماعی مانند اختلاس‌هاست و این مساله به هر حال بر عمل اخلاقی تاثیر می‌گذارد. عملکرد رسانه‌ها نیز نقش مهمی خواهد داشت. وقتی صدا و سیما فعالیت خود را در این زمینه بیشتر می‌کند، بازخورد آن قابل ملاحظه خواهد بود؛ برای مثال وقتی سیما در برنامه‌هایش تصاویری از نماز و عبادت را می‌گنجاند، باعث ارتقای اخلاقی جامعه می‌شود. وقتی ما ناهنجاری‌های اخلاقی در جامعه می‌بینیم، باید عوامل ذکر شده را به عنوان ‌عوامل اصلی و متغیر در نظام اجتماعی در نظر بگیریم.

پیامبراکرم(ص) را پیامبر اخلاق می‌دانیم. حال چگونه در عمل، مکارم اخلاقی مورد نظر اسلام را می‌توان تقویت کرد؟

چند فراز در این زمینه وجود دارد؛ اولا اخلاق نبوی و معارف علوی باید به صورت شفاف و واضح تبیین شود و کارهای خوبی هم در این زمینه صورت گرفته است. محور دوم، مطابقت دادن آن معارف با شرایط روز است و در اینجا باید ابزار هنر به تطبیق معارف اخلاقی اسلام با شرایط روز بپردازد. وقتی سریالی، زیبایی‌های حضرت یوسف را بیان می‌کند، در جامعه تاثیر می‌گذارد. اگر سیره نبوی و علوی را از طریق ابزار هنری منتقل کنیم، در جامعه موثر خواهد بود.

اگر می‌خواهیم جوانان زندگی اسلامی داشته باشند، باید این مسائل را آنالیز کنیم. علمای علوم اجتماعی و اخلاقی باید در حوزه و دانشگاه به جزئی شدن در راهبردهای اخلاقی اسلام در جهان امروز بپردازند.

نکته بعدی، ضرورت آسیب‌شناسی نهادهای اخلاقی است. ما باید آسیب‌شناسی دقیقی نسبت به این مساله انجام دهیم که چرا اخلاق اسلامی در جامعه تحقق نیافته است. باید توجه داشت ساختن، انرژی و وقت زیادی را به خود اختصاص می‌دهد، اما تخریب بسیار آسان است. ما اگر نوع برخوردهای فرهنگی و بیان زیر ساخت‌های فرهنگی را دقیق بیان کنیم دیگر لزومی ندارد تنها به ظاهرسازی اسلامی بپردازیم و می‌توانیم بنیادهای فرهنگی را با اخلاق دینی تحت تاثیر قرار دهیم.

اگر کتاب‌های بینش دینی که در اول انقلاب نوشته می‌شد به زبان داستانی بود، ما امروز مخاطبان بیشتری برای اخلاق دینی داشتیم و اخلاق امروز اثر بیشتری داشت. اگر کتاب آیت‌الله مکارم شیرازی به نام «فیلسوف‌نما‌ها» ـ که سال ۱۳۳۳ از طرف یونسکو کتاب سال انتخاب شد و در آن، دو نفر در قالب یک داستان درباره مادی‌گرایی بحث می‌کنند ـ الگوی کتاب‌های دینی بود، ما اکنون وضع بهتری داشتیم. الان جریان صهیونیسم با آمریکا که در یک مسیر هستند برای تبلیغ خودشان از شیوه داستانی استفاده می‌کنند.

تکنولوژی و اخلاقی در اخلاق اسلامی چه رابطه‌ای دارند؟

باید بتوانیم از تکنولوژی برای گسترش اخلاقی استفاده کنیم. در حال حاضر بزرگسالان هم جذب داستان‌های انیمیشنی انبیا می‌شوند و اگر ما از این ابزار‌ها بتوانیم بهره ببریم، پیام‌های اخلاقی به صورت سریع و محکم انتقال خواهد یافت. ما به اتاق فکر نیاز داریم تا مسائلی را که می‌توان به صورت رایانه‌ای بیان کرد، تشخیص دهد.

ما باید با کمک هنرمندان کشورمان، مضامین اخلاقی دین را به جامعه منتقل کنیم. شما باید بتوانید از بازیگران و پتانسیل‌های موجود استفاده کنید. از سوی دیگر در دبستان‌ها و کودکستان‌ها باید سرمایه‌گذاری کنیم، زیرا شخصیت کودک در راهنمایی و دبیرستان شکل گرفته است.