چالشی به نام اقتصاد کتاب‌های غیراستاندارد

درچرخه تولید تا مصرف کتاب، طیف متنوعی از سیاستگذاران، سازمان‌ها، شرکت‌های دولتی و خصوصی و افراد حقیقی و حقوقی فعال هستند که چون هنوز ارتباط مستمر سیستمی میان آنها برقرار نشده، بازار نشر کتاب‌های آموزشی ویژه کودکان و نوجوانان نیز به سامان نرسیده است.

در واقع مشکل از اینجا ناشی می‌شود که با وجود مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش درباره ضرورت ساماندهی کتاب‌های آموزشی و تربیتی و لزوم همراهی دستگاه‌ها و نهادهای مختلف در این ساماندهی، اما هنوز برای کتاب‌هایی که خلاف اصول تربیتی و آموزشی هستند، مجوز صادر و برایشان تبلیغ می‌شود.

به عبارت دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هنوز نتوانسته چارچوب‌ها و ضوابط خود در اعطای مجوز به کتاب‌های ویژه کودکان و نوجوانان را با ضوابط تربیتی و آموزشی همساز کند و آموزش و پرورش نیز هنوز موفق نشده از یک سو فرهنگ مطالعه را میان این گروه سنی رواج دهد و از سوی دیگر آنها را به سمت مطالعه کتاب‌های استاندارد و مناسب آموزشی سوق دهد. حاصل این ناتوانی این است که والدین دانش‌آموزان آن اندازه که به خوراک و پوشاک فرزندان خود بها می‌دهند در تربیت آنها سرمایه‌گذاری نمی‌کنند و با این گمان که تربیت نیز کالایی خریدنی است، از روش‌های نادرست تربیت همچون تاکید بر ورود فرزندان به مدارسی خاص یا استفاده از انواع و اقسام کتاب‌های کمک آموزشی استفاده می‌کنند.

همین فضاست که سبب شده شمار زیادی از ناشران بر تولید کتاب‌های پرفروش تمرکز کنند بی‌آن که خود را به رعایت استانداردهای لازم مقید بدانند و چون هیچ قانونی از انتشار آثار ضدتربیتی و آموزشی جلوگیری نمی‌کند، هر تولیدکننده راه دلخواه خود را می‌رود.

با این حال آموزش و پرورش می‌کوشد با تدوین استاندارد برای کتاب‌های آموزشی، جلب مشارکت ناشران، بازارسازی برای ناشران فرهنگی و تولیدکنندگان کتاب‌های استاندارد و نیز فرهنگسازی در بازار مصرف، تا حدودی این وضع را به کنترل درآورد، اما چالش اصلی هنوز پابرجاست و آن این که انبوه‌سازان فرهنگی که به سبب تیراژها و تبلیغات وسیع از حمایت‌های بازار برخوردارند، هر روز بیش از گذشته به خانه‌ها راه می‌یابند و به شیوه‌ای غیراستاندارد به آموزش دانش‌آموزان می‌پردازند.

محمد ناصری ‌/‌ مدیر کل دفتر تکنولوژی آموزشی