فرصت های بی‌نظیر، پیش روی انجمن ترویج علم ایران

انجمن ترویج علم ایران در کنار همه کارهای انجام شده فرصت‌های بی‌نظیری برای کمک به توسعه علمی ایران در اختیار دارد. فرصت‌هایی که اگر امکانات و کمک‌های بیشتری را جذب کند، می‌تواند با استفاده از آنها به جهشی غول‌آسا در زمینه ترویج علم در ایران کمک کند.

تجربه‌های تخصصی‌تر و محدودتر ـ نظیر آنچه در ترویج نجوم در ایران اتفاق افتاد ـ نشان از آن دارد که جامعه و بخصوص قشر جوان و نوجوان اگر با زبانی تازه با علم مواجه شود به آن علاقه‌مند است. اما این جامعه برای استفاده از این ظرفیت خود نیازمند کمک‌های مراکزی مانند انجمن ترویج علم است. مراکزی که اگر فعالیتشان را تنها ـ به دلایل همه مسائل مالی و تنگناها ـ به فعالیت‌های فصلی تقلیل دهند، امکان تاثیرگذاری خود را از دست می‌دهند. در گوشه و کنار ایران تعداد بسیار زیادی از افراد فعال در زمینه ترویج علم وجود دارند که با وجود فعالیت‌های اثرگذار و مهم‌شان گمنام مانده‌اند. یکی از فعالیت‌هایی که انجمن ترویج علم می‌تواند انجام دهد تلاش مداوم برای شناخت ‌ و معرفی آنها‌‌ست که نباید فقط به فصل جایزه ترویج علم محدود شود.

عمده مخاطبان انجمن ترویج علم در رده سنی نوجوان و جوان قرار دارند و انجمن باید به زبان آنها و با ابزاری که آنها می‌شناسند با آنها ارتباط برقرار کنند. شبکه های اجتماعی و مجازی حوزه‌ای است که انجمن ترویج علم اگر روی آن سرمایه‌گذاری کند، می‌تواند نتایج بزرگی به دست آورد. بخصوص آن که نباید فراموش کرد امروزه در جامعه ما عمده ابزار توسعه شبه علم و خرافه‌های علمی همین شبکه‌های اجتماعی است.

موضعگیری درباره رویدادهای مهمی که پوشش خبری پیدا می‌کنند و ممکن است به روند توسعه علمی ضربه وارد کرده و در عمل به رشد شبه‌علم کمک کند یکی دیگر از کارهایی است که انجمن ترویج علم باید به طور جدی‌تری به آن بنگرد. اگر دانشمندی جایزه‌ای را برنده شد که در رسانه‌ها در باره آن غلو صورت گرفت یا اگر موضوعی غیرعلمی در لباس شبه‌علم در جامعه مطرح شد وظیفه این انجمن است که بتواند منابعی معتبر و قابل استناد برای مخاطب خود فراهم کند. انجمن می‌تواند به محلی بدل شود که وقتی سوالی در زمینه های مربوط به علم در جامعه مطرح می‌شود این انجمن مرجعی برای مراجعه علاقه‌مندان باشد.

مشارکت در انتشار کتاب‌های علمی، تولید محصولات رسانه‌ای و ورود به حوزه‌هایی نظیر ادبیات علمی ـ تخیلی تعداد اندکی از بسیار فرصت‌های پیش‌روی این انجمن بوده و البته که انجام همه اینها نیازمند سرمایه و نیروی انسانی است. اما انجمن باید بتواند نیروی خود را ساماندهی کند و موثر باشد. استفاده از تجربه‌های گروه‌های غیردولتی و انجمن‌های دیگری که پیشتر این مسیر را طی کرده‌اند و بررسی نقاط ضعف و قدرت آنها می‌تواند کمک بزرگی برای انجمن ترویج علم باشد.

پوریا ناظمی / جام‌جم