حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
رییس جمهور: خوشحالم که مردمسالاری دینی،آزادی وعدالت به خاطر مقاومت مردم،بر همگان تحمیل شده است
خاتمی گفت: میتوان مسلمان بود و حق انتخاب و اعتراض را به رسمیت شناخت. میتوان مسلمان بود و خواستار پیشتازی مسلمانان در عرصهی علم، اقتصاد، صنعت و سیاست بود. میتوان مسلمان بود و از صلح جهانی دفاع کرد و از جنگ و ترور تبری جست و انسانها را در کنار هم دارای حق و حرمت خواست.
به گزارش ایسنا ، حجتالاسلاموالمسلمین سیدمحمد خاتمی روز سیزدهم خرداد ماه 1384 با شرکت در مراسم بزرگداشت شانزدهمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران که در حرم آن امام بزرگوار برگزار شد ، طی سخنانی مقایسهی جرجیجرداق در کتاب «آوای دادورزی انسانی» میان دو کلام از دو خلیفهی بعد از پیامبر(ص) ، را یادآور شد و اظهار داشت: یکی؛ خلیفهی دوم عمر به کارگزاران و مسوولان سفارش میکند که با عدالت جانب مردم و محرومان را نگهدارد.
دیگری؛ امیرالمومنین علی(ع) که نه به قدرتمندان بلکه به مردم میفرمایند؛ «لا تکن عبد غیرک فقد جعلک الله حرا» تو بندهی دیگران نباش، تو را خدا آفریده است و این نعمت خداداد را با بندگی و بردگی دیگران سودا نکن.
این دو کلام هر دو ناشی از انساندوستی و عدالتخواهی است، اما از دو مبنا و دو منظر بیان شده است که یکی با ترحم به انسان، به زورمندان و قدرتمندان میگوید جانب محرومان و مردم را نگه دارید.
دیگری برای انسان پیام بیداری و حرمت دارد، مخاطب او خود انسان است، میگوید بیدار شو و با آشنایی با خصوصیتهای ذاتی که خدا به تو داده است، داد خود را از بیدارگران بگیر.
وی در ادامه با بیان این که میان این دو کلام - که هر دو خیرخواهانه و عدالتخواهانه است - فاصله از زمین تا آسمان است، افزود: نگاه وهنآمیز به انسان هرچند اتهام است، اما نگاه حرمت به انسان و ایمان به نیروی نهضتی که از دل انسان با ایمان و ارادهی قوی برانگیخته میشود، نمیگذارد که ستم در جامعهی انسان شکل بگیرد.
خاتمی با اشاره به این که دیدگاه امیرالمومنین در آموزش قرآنی سرچشمه دارد، خاطرنشان کرد که مخاطب قرآن انسان است و افزود: بارها انسان با خطاب «یا ایها الناس» مورد توجه حضرت باریتعالی قرار گرفته است و بخشهای انسانی، مومنان، کافران، زنان با خطابهای مختلف - و حتی آنجا که خطاب پیامبر(ص) است - هدف هستند. مخاطب یا موضوع خطاب خداوند خود انسان است و در دینشناسی الهی هدف ساختن انسان خردورز، آزاده و مسوول در گفتار و رفتار خویش، مختار، و نافی سنتها و عادتهایی است که مثل گرگ جلو رشد انسانیت و انسان برخوردار به لحاظ نظری در آفرینش را میگیرد.
در نظر حضرت باری تعالی بنا و مایهی تحقق چنین شخصیتی در انسان که مورد خطاب اوست توحید است.
دعوت همهی پیامبران بزرگ الهی به عنوان بنای رشد شخصیت اعتقادی، علمی و عملی به ارادهی انسان توحید است.
رییسجمهور با بیان این که امروز برخی از صاحبان مکتبهای مختلف غربی با تکیه بر روی آگاهی و اراده انسان، انسان را موجودی میدانند پرتابشده در برهوت وجود، ادامه داد: معتقدان اصالت وجودهای دنیای مدرن میگویند انسان در میان موجودات آگاه است، خودآگاه است، جهانآگاه است و قدرت انتخاب دارد.
وجود تنهایی است در یک وسعت گسترده که همهی موجودات را تشکیل میدهد. به خاطر همین آگاهی و اراده دچار دلهره و اضطراب است.
قرآن نیز انسان را موجودی متفاوت از سایر موجودات و پرتابشده در عرصه وجود میداند اما با اصل توحید، با اعتقاد به این که انسان میتواند با مبدا هستی که آفریننده و مدبر عالم است، بیفاصله رابطه برقرار کند. با او سخن بگوید، از او مدد بخواهد ، از او هدایت بخواهد و خداوند نیز نظر لطف به او دارد و با دادن عقل به او و وحی توسط پیامبرانش راه هدایت، امنیت و سعادت و رشد را به او نشان میدهد.
وی خاطرنشان کرد: این موجود آگاه و پرتابشده در برهوت هستی بر پایهی پیشآمدهای ناگوار ضعیف است ولی با عنایت خداوند دلهره را از درون خود دور و با امنیت، توان و اطمینان زندگی میکند و ایمان پایهی اطمینان است اما زندگی انسان در درون جمع تحقق مییابد و مبنا و ملاک جمع حکومت است.
به تعبیر امیرالمومنین(ع) هر جامعه و قومی خواه خوب، خواه بد نیازمند به حاکم و حکومت است.
بیدولتی، هرج و مرج و آنارشیسم به نابودی جامعه میانجامد و حکومت سبب بقای جامعه میشود اما آنچه سبب رشد و پویایی و سعادت جامعه میشود حکومت مدل بینش الهی اسلام و بینش امیرالمومنین علی(ع) و اعتقادی است که اماممان میگفت؛ الگوی ما برای انسان، حق آزادی و انتخاب اوست.
خاتمی با اشاره به این که امروز ما در دوران غیبت به سر میبریم، خاطرنشان کرد: همهی ما در هر حدی با درجات مختلف، انسانهای غیرمعصوم انسانهای خطاکار و انسانهای محدود به انواع حدود اجتماعی و تاریخی هستیم.
دنیای امروز برای جبران این محدودیت و خطا در خطر کشمکشها فراوان و دستاوردهای فراوان، به این نتیجه رسیده است که خطای انسان و محدودیت انسان با مشارکت دیگر انسانها و با بکارگیری عقل جمعی و حضور مردمی در صحنه قابل جبران است.
آنچه امروز به نام دموکراسی مطرح است. در دوران حکومت معصوم نیز رضایت مردم یا به تعبیر امروزه رای مردم اساس حکومت است.
در بینش دینی و الهی و عبادی حکومت مطلوب شرایطی دارد؛ حاکم صالح دارای ضوابط و خصوصیتهایی است، اما مهم اینکه حکومت این حاکم مطلوب و شایسته جز با رضایت مردم محقق نمیشود و او حق ندارد، علیرغم همه شایستگیها با زور حکومت خود را بر مردم تحمیل کند.
وی یادآور شد: امیرالمومنین(ع) هنگامی که بیوفایی و عدم اقبال مردم را دید از کار کناره گرفت و آنگاه که مردم به سوی او روی آوردند در آغاز فریاد زد مرا به خود واگذارید و دیگری را برای حکومت انتخاب کنید و هنگامی که اصرار مردم فراوانتر شد، اولین و بزرگترین حکومت را که با رای عاشقانه و مشتاقانهی همهی مردم روی کار آمد، حکومت علی ابن ابیطالب بود که فلسفهی حکومت و مبنای حکومت را که « لولا حضور الحاضر و قیام الحجه» را داشت بیان کرد و البته هدف این حکومت عدالت و حرمت انسان و برخورداریاشان از مزایای معنوی و مادی است.
رییسجمهور در ادامه با ابیان این که امام بزرگوار خمینی کبیر پرورده مکتب این امام(حضرت علی«ع») است و خصوصیت راه و مکتب او حرمت مردم و تعیینکنندگی مردم و رای مردم در استقرار حکومتی است که میخواهد الگوی خود را از حکومت علی(ع) بگیرد، افزود: حتی رهبری که رکن این نظام است، باید منتخب مردم و مورد رضایت مردم باشد.
این است راهی که امام(ره) در دنیای آشفتهی کنونی پیش پای ما گذاشت. امروز خدا را شکر میکنیم که همه از حقوق شهروندی صحبت کنند.
همه از حقوق زنان و جوانان صحبت میکنند همه میگویند وظیفهی ما پیشرفت، تولید ثروت و نیز توزیع عادلانه ثروت و از بین بردن فقر و فساد در جامعه است. همه میگویند مطبوعات باید آزاد باشند و سانسور مردود است. همه از عدالت، آزادی و مبارزه با فساد و تبعیض سخن میگویند.
خاتمی گفت: معتقدم آنچه امروز بدست آمده است، حاصل مقاومت مردم بزرگوار ایران بر خواستهای خویش است. خدا را شکر میکنم؛ شعارهایی که یک روز، گویندهی آن متهم به ضدیت با اسلام، ضدیت با امام و ضدیت با انقلاب میشد، امروز شعار قالب و برتر همهی کسانی است که میخواهند در این کشور رای مردم را به دست آورند.
آیا این یک پیشرفت عظیم نیست. خوشحالم که امروز مطالبهی تاریخی مردم که مردمسالاری دینی، آزادی و عدالت است به خاطر مقاومت این مردم بر این خواستها بر همگان تحمیل شده است.
این تحمیل مبارکی است و من این را پیشرفت بزرگی در عرصه اصلاحات واقعی میدانم که مبنا و محور آن مردم هستند. همان مردمی که تربیتشدهی این امام(ره) هستند.
همان امامی که بعد از توحید به هیچچیز به اندازهی حق و حرمت مردم احترام نمیگذاشت.
رییسجمهور در این بخش از سخنان خود در بیان مطالبی در باب عدالت اظهار داشت: جامعهای که در آن فقر باشد، از عدالت بویی نبرده است. جامعهای که در آن شکاف میان طبقات افزون شود، از عدل به دور است.
جامعهای که در آن بخشی از جامعه از برآوردن ابتداییترین نیازهای خود محروم باشند، جامعهی عادلانه نیست اما برادر و خواهر من! مبادا تحت تاثیر پنجاه سال ادبیات پرهیاهوی سوسیالیستها و مارکسیستها عدالت را فقط در وجه اقتصادی آن خلاصه کنید. عدالت اسلامی و عدالت واقعی عدالت اقتصادی، سیاسی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی است.
خاتمی ادامه داد: تردید ندارم که اگر مردم را میان عزت و سیری مخیر کنید، بدون تردید عزت را انتخاب خواهند کرد. اگر مردم را میان آزادی واقعی و برخورداری مادیات مخیر کنید، بدون تردید آزادی را برخواهند گزید.
انسان عدالت را در همهی وجوه آن میخواهد و حکومت اسلام که امام(ره) وعدهی آن را داد و امیرالمومنین و بسیاری از بزرگان دیگر برای تحقق آن تلاش کردند و شهید شدند، حکومتی است که در آن انسان با حرمت سیر است.
انسان از آزادی، تفکر و احترام برخوردار است. امروز عدالتی که ما میخواهیم و عدالتی که امیرالمومنین(ع) منادی آن بود و عدالتی که امام(ره) از آن دم میزد؛ عدالت همهجانبه است.
عدالتی که مبنای آن انسان آزاد و متفکر و انتخابگر است. انسانی که در همه عرصهها مشارکت دارد و معنای مردمسالاری دینی چیزی جز این نیست.
خوشحالم که پس از کشمکشهایی که در خرداد 76 به این طرف بود، امروز گفتمان غالب ما و از محکمات بیتردید سیاسی ما در همهی جامعه و در همه اقشار، حرکت مردمسالاری دینی در کشور است.
به گزارش ایسنا، رییسجمهور همچنین با اشاره به آنچه در مورد خاورمیانهی بزرگ مطرح است، اظهار داشت که این مطلبی است که زورگویان توسعهطلب با غرض به اسارت کشیدن واقعی این منطقهی مهم مطرح میکنند.
غرض آنها جلوگیری از رشد اسلام آزادیخواه و عدالتطلب در جامعه و استقرار نه حکومتهای مردمسالار، بلکه حکومتهای به ظاهر مردمی است که محور و راهبرد حکومتهای آنها تامین قدرتهای بزرگ در جامعه است.
وی در عین حال طرح خاورمیانه بزرگ اسلامی را یک پدیدهی مهم تاریخی دانست که برخی قصد سوءاستفاده از آن را دارند و افزود: موج دموکراسیخواهی در خاورمیانه، همه جهان و در دنیای اسلام اوج گرفته است.
آنچه که مردم میخواهند نه هدیه قدرتهای زورگو که قرنها و دههها آنها را به بند کشیدهاند، بلکه حاصل تلاش و مبارزه وجدان بیدار مسلمانان و مردم شرق است که از حکومتهای وابستهی دیکتاتور و مستبد و خودخواه و بیتوجه به رای مردم به تنگ آمدهاند.
حکومتهای فاسدی که بیپایگی خود در میان مردم را با وابستگی به اجانب جبران میکنند و مردمی که از بیگانگان جز تحقیر و توهین ندیدند.
خاتمی خاطرنشان کرد: امروز کسانی مدعی دموکراسی در دنیای اسلام هستند که پدیدهی شوم رژیم صهیونیستی - که بدترین شکل تروریسم دولتی را در جهان امروز نمایندگی میکند- را پدید آوردهاند.
مردم مسلمان، مردم خاورمیانه خواستار مردمسالاری هستند زیرا از سلطهی حکومتهای مستبد به تنگ آمدهاند و از تهدید حکومتهای سلطهطلب رنج میبرند و نیز از حرکتهای تحجرگرا واپسگرای مخالف با هرچیز نو و مدافع و منادی خشونت و ترور نیز وحشت دارند.
مردم خاورمیانه و جهان اسلام دموکراسی میخواهند اما نه دموکراسی که بر باددهنده منافع این ملت مظلوم است.
در چنین وضعیتی است که من با همهی دریافت ناقص خود میگویم که راه امام(ره) و طرح امام(ره) الگویی برای خاورمیانهی بزرگ آزاد ، آباد ، پیشرو و مستقل خواهد بود.
خاورمیانهای از که در آن مردمسالاری سازگار با مبانی اعتقادی و فرهنگی مردم آن باشد.
این الگو میتواند برای همهی مسلمانان و برای همه مردم مظلومی که از استعمار ، تنگنظری ، جنگافروزی ، خشونت و ترور به تنگ آمدهاند ، الگوی بزرگی باشد ، به شرط اینکه این الگو در خواستگاه خود که ایران است مورد لطمه قرار نگیرد.
این الگو باید پاسداری و ترویج شود تا با تنگنظری و توجیهات نابجا و رفتارهای نابجاتر در چهره جهانیان و مسلمانان خدشهدار نشود.
رییسجمهور تاکید کرد: امروز برای اینکه این الگو موفق شود ، باید ثابت کنیم ؛ اسلامی که ما طرفدار آن هستیم نه تنها با مردمسالاری ناسازگار نیست بلکه آن را پویاتر میکند.
ما امروز باید در این خواستگاه ثابت کنیم که به دنبال راه بزرگی که امام(ره) به روی ما گشود، برای از بین بردن رسوبات قرنها استبدادزدگی و دههها حکومت استعماری باید حکومت منشا و مدل مردمسالاری تحمل مدارا و نیاز مردم باشد و بکوشد تا آزادیهای مشروع تا حقوق مردم در این جامه پایدار شود.
وی گفت: باید اعلام کنم؛ آنچه تعیینکننده است ، رأی و نظر آزاد مردم است. هیچکس و هیچ گروهی حق ندارد به هیچ نام، خواست خود را به نام مصلحت جامعه تحمیل کند.
این مردم رشیدند که باید مصلحت را برای خود انتخاب کنند. مردمسالاری سازگار با دین الگو و راه خاورمیانه بزرگ اسلامی است؛ در صورتی که اسلام را نیز همانگونه ببینیم که علی ابن ابیطالب میدید و امام بزرگوار ما دید.
اسلام روشنبین و پیشرو، اسلام طرفدار آزادی، اسلام طرفدار رشد اقتصادی، صنعتی و علمی و اسلامی که میتواند به همه لوازم مردمسالاری پایبند باشد.
وی خاطرنشان کرد: خاورمیانه نیازمند تحول است و مردم به خصوص نسل نو و روشنبین آن همین را میخواهند، هیچکس بیش از مردم مسلمان و مردم مظلوم خاورمیانه مستحق چنین دموکراسی و مردمسالاری نیست. معتقدم علیرغم تمام موانع، این مردم حق خود را میخواهند و به یاری خداوند و علیرغم سلطه حکومتهای مستبد و بیگانه با مردم و علیرغم خواست قدرتهای سلطهطلب حق خویش را به یاری خداوند و بر مدار الگویی که در جمهوری اسلامی امام (ره) آن را میخواست و مبنای آن را نهاد ، به یاری خداوند باز خواهند گذارد.
به گزارش ایسنا، خاتمی که در مراسم بزرگداشت سالروز رحلت حضرت امام خمینی(ره) سخنرانی میکرد، خاطرنشان کرد: من در این شب بزرگ، در جمع شما و در پیشگاه روح بزرگوار امام(ره)، برای استقرار چنین مردمسالاری و نیز راه نجات ملتهای مسلمان همهجا و خاورمیانه بر دو نکته تاکید میکنم، نکته اول؛ راه رهایی، مردمسالاری در درون مرزهای ملی کشورهای مظلوم و به خصوص کشورهای اسلامی است. رهایی از سلطههای استبدادی و بینشهای متحجر و واپسگرا.
نکتهی دوم؛ در صحنهی بینالمللی نیز راه نجات، استقرار دموکراسی بینالمللی و منزوی کردن جنگافروزان سلطهطلب با قدرت ملتها و دولتهای برآمده از ملتهاست.
رییسجمهور ادامه داد: طی این سالهها تلاش کردهام و در آخرین سخنرانی در پیشگاه امام(ره) به عنوان رییسجمهور بر این عهد و پیمان تکیه میکنم و میگویم که تلاش من در این سالها چه بوده است و در آینده چه خواهد بود. کوشیدهام، در این سالها بگویم؛ میتوان مسلمان بود و به مردمسالاری اعتقاد داشت.
کوشیدهام بگویم؛ همهی اصالتهای دینی را پاس داشت و حکومت را امری زمینی و برآمده از رای و اراده مردم و تحت نظارت مردم و مسوول در برابر مردم و نهادهای شکلگرفته به دست مردم دانست.
میتوان مسلمان بود و حق انتخاب و اعتراض را به رسمیت شناخت. میتوان مسلمان بود و خواستار پیشتازی مسلمانان در عرصه علم، اقتصاد، صنعت و سیاست بود. میتوان مسلمان بود و از صلح جهانی دفاع کرد و از جنگ و ترور تبری جست و انسانها را در کنار هم دارای حق و حرمت خواست.
این را از نهضت امام(ره) آموختم و با همهی وجود در این راه کوشیدم که گام بردارم، اما معتقدم که تحولات اجتماعی نیازمند شکیبایی است و شتابزدگی میتواند یک حرکت بزرگ را ناکام کند.
وی گفت: خوشحالم که اینک ما و شما ملت بزرگوار پیام امام(ره) را شنیدیم و به دیگران نیز تحمیل کردیم ، هرچند در مقام عمل با مشکل مواجه شدیم.
امروز همه از قدرت انتقاد میکنند، اما نه از اینکه شعارها را مطرح کرد از اینکه چرا این شعارها را عملی نکرد ، من هم قبول دارم که بسیاری از شعارها عملی نشد ولی انصاف حکم میکند که عوامل و مواضع عدم تحقق بسیاری از این شعارها بررسی شود.
راهحل رفع موانع تحقق این شعارها و نهادینه شدن مردمسالاری دینی آنگونه که امام(ره) میگفتند، است. جامعهی ما دارای مسیری مشخص و راهی روشن است که امام(ره) پیش پای او گذاشت.
خاتمی خاطرنشان کرد: من در اینجا و در آخرین سخنرانی خودم به عنوان رییسجمهور در محضر شما با امام(ره) بزرگوار پیمان میبندم؛ امام بزرگوار، همچنان در هرجا باشم توان اندک خود را در مسیر دفاع از اسلام مردمسالار و در ضدیت با خشونت و کشتن و ترور و در دفاع از صلح مبتنی بر عدالت در جهان با همه وجود به کار خواهم گرفت.
گفت و گو
