برنامه «نگاه یک» از قدیمیترین برنامههای گفتوگو محور سیاسی تلویزیون است
رودررو با مسئولان برای دریافت پاسخ شفاف
اگر برنامههای گفتوگومحور را به عنوان یکی از پرمخاطبترین برنامههای تلویزیون به شمار بیاوریم آن گاه میتوان باور کرد تلویزیون به عنوان رسانهای پرقدرت و تاثیرگذار همواره از این ساختار بهره گرفته و به برنامههای گفتوگومحور توجه خاصی داشته است.
برنامه گفتوگومحور «نگاه یک» که شنبهشبها از شبکه یک پخش میشود، یکی از برنامههای قدیمی تلویزیون است که عملکرد مسئولان نهادهای مختلف را با حضور کارشناسان بررسی میکند. از زمان پخش اولین برنامه نگاه یک، 13 سال میگذرد؛ برنامهای که از بدو تولد پرسشگر بوده و در طول این سالها تلاش کرده همین رویه را حفظ کند. برنامه نگاه یک با دعوت از مسئولان ارشد نظام، مشکلات، کمبودها و عملکرد نهادهای مختلف را مورد بررسی قرار میدهد و تاکنون نیز توانسته ارتباط موثری را با مخاطبانش در سراسر کشور برقرار کند.
انتخاب موضوع براساس اولویتهای مردمی
حسن نهضت، فعالیت رسانهای خود را از سال 72 در معاونت سیاسی آغاز کرد و تاکنون برنامههای متعددی را در شبکههای مختلف تهیه کرده است که از آن جمله میتوان به مسابقه دانش سیاسی، برنامههای انتخابات مجلس، ریاست جمهوری و ویژهبرنامههای سیاسی و... اشاره کرد.
وی درباره هدف از تولید برنامه نگاه یک میگوید: هدف ما از تولید این برنامه این است که در قالب یک برنامه گفتوگومحور بتوانیم مسائل، مشکلات و معضلات جامعه را به گوش مسئولان برسانیم و آنها هم به نحوی پاسخگوی مسائل مردم باشند. البته در بخشهایی از برنامه نیز درباره عملکرد مسئولان هم صحبت میکنیم، چون همین موضوع میتواند به شفافسازی در این زمینه کمک کند.
وی با اشاره به چگونگی انتخاب موضوعات برنامه میافزاید: ما تیمی کارشناسی داریم که از آنها و نویسندگان برنامه میخواهیم هر روز سوژهها و اتفاقات مهم را رصد کنند و در زمانی که ما معین کردیم مثلا یکشنبه صبح تمام سوژههایی را که انتخاب کردهاند، ارائه دهند. بعد در کمیته کارشناسی، سوژههای پیشنهادی را بررسی میکنیم و با توجه به اولویت و مهمترین اتفاق هفته که برای مردم اولویت دارد، موضوع برنامه را انتخاب میکنیم.
چگونگی و میزان ارتباط مخاطبان با هر برنامه اهمیت زیادی دارد و همه عوامل تلاش میکنند برنامهای را تهیه و پخش کنند که دغدغه مردم باشد و بتواند ارتباط خوبی را با مخاطبانشان برقرار کند. مردم از طریق پیامک و تلفن ارتباط مناسبی با برنامه نگاه یک دارند و این موضوع را میتوان از طریق آمار پیامکهای رسیده به برنامه متوجه شد، اما با وجود این به نظر میرسد این برنامه بعد از این همه سال هنوز بدرستی به مردم معرفی نشده است و هنوز هم هستند افرادی که از پخش این برنامه بیخبرند. نهضت در این باره میگوید: برای اطلاعرسانی درباره برنامه و جذب مخاطب کارهای زیادی انجام دادهایم و فکر میکنم برنامه مخاطب خاص خود را پیدا کرده است؛ مثلا در بعضی از هفتهها 30 هزار پیامک هم به برنامه رسیده که با توجه به این که برنامه ما مسابقه پیامکی هم ندارد، اما از تعداد پیامکها مشخص میشود مخاطب این برنامه را دنبال میکند، اما از نظر تبلیغات بیشتر، ما آنونس برنامه را هر سهشنبه، زمانی که موضوع و مهمانان برنامه مشخص میشود، آماده و پخش میکنیم.
بدون شک برنامهای که بتواند خواسته و تقاضای مردم را مطرح کند خود به خود جذاب میشود؛ مثلا مسائلی که مستقیما به معیشت مردم برمیگردد و خانوادهها به نحوی با آن در ارتباط هستند، خیلی مخاطب دارد بدون این که بخشهای متعددی به برنامه اضافه شود، اما داشتن بخشها و مستندهای کوتاه از موضوع یا حتی مهمان نیز میتواند به جذابیت بیشتر برنامه کمک کند. نهضت معتقد است: برنامه نگاه یک ذائقه مخاطبان را شناسایی و در حال حاضر 90 درصد مخاطب خاص خود را به دست آورده است.
وی ادامه میدهد: هر چقدر در برنامه ارتباط بیشتری با مردم برقرار کنیم برنامه موفقتر است، اما این که بخشهای زیادی را برای برنامه طراحی کنیم، موافق نیستم؛ چون برنامه گفتوگومحور است و باید بیشتر روی گفتوگو متمرکز شد تا این که با پخش آیتمهای مختلف از بحث منحرف شویم. ضمن این که اگر موضوع کشش داشته باشد و خواسته مردم را بیان کند، مخاطب هم آن را پیگیری خواهد کرد.
یکی دیگر از مهمترین دلایلی که باعث جذابیت برنامههای گفتوگومحور میشود، مجری برنامه است که در انتخاب آن باید هوشمندانه عمل کرد؛ زیرا عملکرد مجری در این گونه برنامهها بسیار اهمیت دارد.
نهضت درباره این که ترجیح میدهد مجری برنامه متخصص و به بحث مسلط یا این که یک مجری توانا باشد، میگوید: در انتخاب مجری چند معیار وجود دارد که از آن جمله میتوان به بیان و کلام خوب، چهره مناسب و تسلط به فن اجرا اشاره کرد. البته یک مجری خوب تخصص هم باید داشته باشد و یک سخنور خوب موقعی میتواند خوب سخن بگوید که هم صداقت داشته باشد و هم به موضوع مسلط باشد. این دو 70 درصد از موفقیت یک برنامه را تضمین میکند که به نظر من مهدیقلی، مجری برنامه این ویژگیها را دارد و من وی را یک فرد مطلع میدانم که روی هر سوژه حداقل یک روز تمام مطالعه میکند و اظهارنظرهای مخالفان و موافقان را درباره موضوع مورد بحث میخواند تا بتواند با مهمان برنامه وارد بحث و چالش شود.
راهاندازی جریان زرد هدف ما نیست
مهدی مهدیقلی، مجری ـ کارشناس برنامه نگاه یک اواخر سال 84 وارد سازمان صدا و سیما شده و کارش را با اجرا در رادیو آغاز کرده است. بعد از مدتی فعالیت او گستردهتر شد و در رادیو و تلویزیون به اجرا پرداخت. اجرای برنامه نگاه یک از تیر 91 به او سپرده شد. وی پیش از اجرای این برنامه یک سال و نیم در بخش نویسندگی و کارشناسی برنامه فعالیت داشت.
برنامههای گفتوگومحور زیادی در تلویزیون در حال پخش است که با موضوعات مختلفی ازجمله هنری، اجتماعی، ورزشی و... پخش میشود، اما برنامه نگاه یک با توجه به این که مهمانان آن قریب به اتفاق از مسئولان رده بالای کشوری هستند، بحثها در سطح کارشناسی مطرح میشود. به همین علت مجری حتما باید در حوزههای مختلف تسلط کافی داشته باشد، در واقع اجرای یک برنامه زنده در سطح مسئولان عالی رتبه و با موضوعات منتقدانه ظرافت خاصی میخواهد چون در هر برنامه زنده هر حرف مجری و مسئولان تاثیرگذاری خاصی در سطوح داخلی و بینالمللی دارد. هیچ قانون مکتوبی برای نوع اجرای برنامههای گفتوگومحور وجود ندارد و این تکنیک و مهارت را خود مجری باید آموزش ببیند و پیگیری کند تا در این حوزه به فردی متبحر تبدیل شود.
مهدیقلی درباره اجرایش در برنامه نگاه یک میگوید: اجرای برنامهای در سطح نگاه یک کار آسانی نیست، البته از خودم تعریف نمیکنم چون اجرای این برنامه را قبل از من افراد دیگری به عهده داشتند و کارشان را به بهترین شکل ممکن انجام دادند و من هم سعی میکنم به آنچه در جلسات و اتاق فکر برنامه برای طرح با مسئول تعیین میشود، وفادار باشم و چون ساعتها مطالعه و کار کارشناسی برای آن انجام میشود بیشتر اوقات قبل از پخش هر برنامه محققان برنامه با کارشناسان مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ساعتها گفتوگو میکنند و تلاش گروه این است بدون پژوهش لازم هیچ برنامهای را روی آنتن نفرستند من هم به عنوان مجری به ماحصل این کار کارشناسی پایبند هستم و علاوه بر این که برآیند آنها را مطالعه میکنم خودم هم سعی میکنم درباره جوانب موضوع اطلاعات زیادی کسب کنم و بدون آگاهی در برنامه حاضر نشوم.وی ادامه میدهد: من احترام بسیار زیادی برای همه مجریان قائل هستم، اما در برنامه نگاه یک، ما هدف خاصی داریم. ما به دنبال راهاندازی موج زرد در برنامه نیستیم، بلکه میخواهیم بحث کارشناسی انجام شود تا به نتیجه مطلوب و سازنده برسیم و بارها شده مهمانان پس از پایان برنامه از ما خواستهاند موضوعات، پرسشها و نظرات مردمی را که در خلال برنامه مطرح شده در اختیارشان قرار دهیم تا از آنها برای رفع مشکل استفاده کنند. من در راستای هدف برنامه نگاه یک که همان به نتیجهرساندن موضوع مطرح شده در برنامه است، تمام تلاش خود را کرده و سعی میکنم موضوعی را نیمهتمام نگذارم.
مهدیقلی میافزاید: با توجه به این که من با سیاستهای برنامهسازان نگاه یک و با اجزای آن آشنا هستم، سعی میکنم درباره همه موضوعاتی که قرار است در برنامه مطرح شود، مطالعه کرده و به آنها اشراف پیدا کنم. البته اشراف کامل بر همه موضوعات برای یک مجری محال است، اما من تلاش میکنم اطلاعاتم را نسبت به موضوع زیاد کنم تا بتوانم با مهمان برنامه وارد گفتوگویی موثر شوم.
در برنامههای گفتوگومحور نوع پرسش بسیار مهم است. برخی اوقات دیده شده مجری پرسشهایی را مطرح میکند که از قبل پیشبینی شده و گفتوگو بدون چالش و توجه به خواست مخاطب پخش میشود. مهدیقلی درباره چگونگی پرسش از مهمانان برنامه میگوید: در برنامه پرسشهایی مطرح میشود که بیشتر مورد توجه مردم و دغدغه اصلی آنهاست؛ مثلا در زمینه هدفمندی یارانهها پرسشهایی مطرح میکنیم که بتواند به سوالات مردم در این زمینه پاسخ دهد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا پیش آمده برای دریافت جواب از مهمان برنامه یک سوال را چند بار تکرار کنید، میگوید: بله، بارها اتفاق افتاده است. مثلا در یکی از برنامهها موضوعی درباره مفاسد اقتصادی مطرح شد که مهمان برنامه از پاسخ به آن طفره رفت و بحث عوض شد، اما بار دیگر که نوبت به صحبت کردن وی رسید من با بیان پرسش موضوع را پیگیری کردم. البته در این شرایط احترام مهمان برنامه را نگه میدارم و نوع پرسش به گونهای نیست که او آزرده شود یا حاشیهای برای برنامه پیش بیاید.
برخی مردم تمایل دارند برنامههای گفتوگومحور جنجالی و پرهیجان باشد، اما این موضوع کمتر در برنامه نگاه یک دیده میشود. مهدیقلی در این باره میگوید: در نگاه یک، هدف کلی برنامه برای ما اهمیت دارد. ما کار گروهی انجام میدهیم و قرار نیست در این برنامه من به عنوان مجری، خودم را مطرح کنم. شاید گاهی سوالی را مطرح کرده باشم که بازتاب خوبی داشته، اما به نظر من حتی در چنین شرایطی من نباید این موفقیت را به نام خودم ثبت کنم. هر اتفاق خوب یا بد که در یک برنامه رخ دهد متعلق به برنامه و کل عوامل سازنده آن است.
وی خاطرنشان میکند: ما در نگاه یک، رویکردی منتقدانه نسبت به موضوعات داریم، نه با نگاه تخریب و سیاهنمایی بلکه با هدف طرح موضوعات با مسئولان؛ چون در حوزههای خبری، دستاوردها بازتاب داده میشود اما یکسری برنامهها لازم است که از منظر آسیبشناسانه به مسائل بپردازد و اگر اعمال آن مشکلی دارد با مردم مطرح شود و من همیشه میگویم ما سعی میکنیم در برنامه نظر منتقدان را مطرح کنیم. در واقع قبل از هر برنامه نظر منتقدان درباره موضوع مورد بحث جمعآوری میشود و یک تیم کارشناسی وقت میگذارد تا درباره این نظرات به یک نظر قطعی برسد و بعد آن را به عنوان بحث کارشناسی با مسئول و مهمان برنامه مطرح میکنیم. موفقیت یک برنامه را مخاطبان آن و تعامل آنان تضمین میکند. به همین دلیل من از مردم میخواهم مسائل و دغدغههایشان را با ما مطرح کنند و مطمئن باشند ما در برنامه نگاه یک حتما به آنها میپردازیم.
فرشید شکیبا / جامجم
