با مرتضی شیرکوهی، نوازنده و آهنگساز
اقتصاد مهمترین علت تولید انبوه موسیقی پاپ است
مرتضی شیرکوهی، برگزیده سه دوره جشنواره موسیقی فجر در بخش آهنگسازی کلاسیک و همچنین برگزیده استعدادهای درخشان در بیست و هشتمین دوره جشنواره موسیقی فجر است. آلبوم آکادمیک و آرتیمان (نشر راوی آذر کیمیا)، دوئت برای فلوت و پیانو (نشر ماه ریز مهر)، کوئینتت بومی، پرلود و فوگ در سل و لا (مجله گزارش موسیقی ) از جمله آثاری به شمار میآیند که از او تا امروز منتشر شده است. آخرین اثر شیرکوهی، کتاب نتهای آلبوم آکادمیک است که انتشارات پارت منتشر کرده است.
کمی درباره آلبوم آکادمیک توضیح دهید.
آلبوم آکادمیک آلبومی است متشکل از قطعاتی برای پیانو که در قالب فرمهای معمول موسیقی کلاسیک و با برداشت و نگاهی شخصی از سوی آهنگساز ساخته شدهاند. در این آلبوم سعی شده در عین تبعیت از ساختار مشخص فرمال، لحن و بیان شخصی و نیز آزادی بیان آهنگساز در نظر گرفته شود.
علت انتشار نتهای این آلبوم چیست؟
نمیتوان مشخص کرد مخاطبان یک موسیقی دقیقا چه کسانی هستند، اما درباره آلبوم آکادمیک با توجه به نوع خاص این موسیقی میتوان تصور کرد مخاطبان این سبک بیشتر از جامعه آکادمیک باشند. بنابراین انتشار نتهای این آلبوم میتواند فرصت مناسبی برای بررسی و تحلیل این نوع آثار در اختیار مخاطبانش قرار دهد.
نتهای این آلبوم تا چه حد دقیق نگارش شدهاند؟یعنی همان چیزی هستند که میشنویم؟
اکثر قطعات این آلبوم روباتو هستند یعنی با آزادی در بیان ریتمیک ساخته شدهاند. بنابراین، این نوع آثار نمیتوانند کاملا دقیق نگاشته شوند. جدا از اینکه هر نوازندهای در اجرای این گونه آثار میتواند بیان و تعبیر خاص خود را از اجرا داشته باشد.
این آلبوم غیر از لوح فشرده اجرای زنده هم داشته است؟
بله، زمستان 1391 در تالار رودکی این آلبوم را به طور کامل اجرا کردهام.
مسلم است، آثاری از این دست همیشه با کمبود شنونده و مخاطب به طور عام آن همراه بودهاند. آیا این موضوع ادامه کار را دشوار نمیسازد؟
طبیعتا فعالیت در این عرصه بسیار دشوار است و این دشواری در تکتک مراحل اعم از ساخت، اجرا و سختتر از همه در ارائه این آثار وجود دارد زیرا مخاطب به ارائهکننده اثر نیرو و انرژی میدهد و باعث انگیزه بیشتر در ادامه مسیرش میشود، جدا از اینکه مخاطبان بیشتر، علت بازدهی مالی بیشتر برای صاحب اثر خواهد بود و این موضوع، باعث ترغیب شرکتهای صوتی برای تولید آثار هنری می شود.
یعنی شما معتقدید، خلق یک اثر هنری به شرایط اقتصادی و بازدهی مالی وابسته است؟
قطعا همین طور است، زیرا تولید یک اثر هنری به انگیزه کافی در لحظه ساخت اثر نیاز دارد. به عنوان مثال فکر میکنید، چرا تولید آثار پاپ در دنیا به این وسعت صورت میگیرد؟ آیا به این علت نیست که تولید این آثار، سودی سرشار عاید سرمایهگذاران و به تبع تولیدکنندگان این آثار میکنند؟
یعنی شرایط اقتصادی تنها عامل تولید آثار پاپ در دنیاست؟
نه، تنها عامل نیست، اما مهمترین آنهاست. علل دیگر میتوانند کسب شهرت، ارتباط بیشتر با مخاطب و لذت اجرا باشد.
اگر آثار موسیقی آکادمیک به لحاظ اقتصادی بازدهی خوبی ندارد، علت ساخت این آثار از سوی این گروه از هنرمندان چیست؟
درباره دیگران نمیتوانم قضاوت کنم ولی درباره خودم میتوانم بگویم در طول سالیان متمادی که به آموختن موسیقی مشغول بودهام این زبان را در گویش مفاهیم ذهنی خود پیدا کردهام و بهآن دست یافته و این گونه شکل گرفتهام. البته این موضوع را فراموش نکنیم که یک مجموعه از آثار آهنگساز تنها قسمتی از وجودش است و تمامی ابعاد ذهنش را پوشش نمیدهد. به عنوان مثال در آلبوم آرتیمان جور دیگری فکر کردهام و در آثار دیگرم نیز به شکل دیگری عمل کردهام.
آیا از نوع نگرش و انتقاد مخاطبان آکادمیک خود واهمهای ندارید؟ خصوصا که این نوع مخاطبان سختگیری خاص خود را در برخورد با آثار هنری دارند؟
به هیچ عنوان. هنرمند واقعی همان کاری را میکند که به آن معتقد است؛ حتی اگر مورد نکوهش یا هر برخورد دیگری از سوی مخاطبان قبلی خود قرار بگیرد.
برنامهتان برای کار یا آلبوم بعدی چیست؟
به دو مجموعه به طور همزمان فکر میکنم. اولی آثار مجلسی که کمی ملودیکتر از آثار قبلیام باشد و همینطور اجرای آثاری از آهنگسازان معاصر ایران.
