سخنرانی خرازی در نشست عمومی کنفرانس بازنگری NPT

جام جم آنلاین:کمال خرازی وزیر امور خارجه کشورمان دیشب در نشست عمومی بازنگری پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی در سازمان ملل متحد در نیویورک سخنرانی کرد.

کد خبر: ۶۴۴۹۴

به گزارش واحد مرکزی خبر متن کامل این سخنرانی بدین شرح است: آقای رئیس علیرغم مشکلاتی که معاهده عدم اشاعه بطور تاریخی با ان مواجه بوده است.
اما بطور کلی میتوانیم چنین ارزیابی کنیم که معاهده عدم اشاعه در محدود نمودن تعداد کشورهای هستهای موفق بوده است بدون معاهده عدم اشاعه مسلما سلاحهای هستهای بیشتری در اختیار کشورها در دنیا قرار میگرفت.
چنین امری موجب میگردد که کرهزمین در معرض ریسک بیشتری از عدم امنیت و بی ثباتی قرار گیرد.
از سوی دیگر معاهده اشاعه در دستیابی به هدف خلع سلاح هستهای انطور که براساس ماده شش درخواست شده موفقیت امیز نبوده است.
استمرار وجود هزاران کلاهک هستهای در زرادخانه کشورهای هستهای کهمیتواند کل جهان را چند بار نابود سازد منشا اصلی تهدید علیه صلح و امنیت جهانی است.
متاسفانه تلاش های محدود دو قدرت عمده هستهای بعد از جنگ سرد برای کاهش زرادخانه های هستهای بویژه در سالهای اخیر عقب گرد جدی داشته است.
سلاحهای هستهای در سایر کشورها هنوز بکار گرفته میشود و این واقعیتی است که وضعیت را تشدید مینماید.
پس از تلاشهای عمده اعضا برای تقویت معاهده کنفرانس سال 2000 بطور مشتاقانهای از تعهد کشورهای هستهای برای امحا زرادخانه ایشان جهت نیل به خلع سلاح هستهای که همه اعضا ذیل ماده شش بدان متعهد هستنداستقبال نموداز اینرو کنفرانس سیزده گام عملی برای تلاش های سیستماتیک و فزاینده جهت اجرای ماده شش تصویب کرد.
این کنفرانس مسئولیت ویژهای را برای بازنگری این گامهای عملی واقداماتی که برای تقویت و تکمیل انها ضروری است داراست هرگونه قصور در انجام بازنگری کامل اجرای این گام ها فقط موجب یاس جامعه بینالمللی درخصوص بیتفاوتی کشورهای دارنده سلاحهای هستهای نسبت به امیال جامعه بینالمللی برای پیشرفت در زمینه خلع سلاح هستهای خواهد شد این امر میتواند بطور بالقوه موجب رد اعتبار و اقتدار معاهده عدم اشاعه خواهد شد.
مداخله در چنین فزایندی مستلزم این است که با واقعیت ناخوشایندی مواجه شویم و واقعیت این است که هیچ پیشرفتی در اجرای 13 گام عملی حاصل نشده است برعکس اقداماتی مورد پذیرش قرار گرفته و بهاجرا گذشته شده است که مخالف متن و روح ان تعهدات است.
این کنفرانس بایستی از اینرو تلاش هایش برای هماهنگ کردن این 13 گام از طریق اجرای کامل انها و تصحیح خبرهایی شود که برای تحقق انها مانع وجود داشته است.
به طور خلاصه تحولات ذیل بایستی بطور کامل در ارزیابی ما مدنظر قرار گیرد.

1- نگرانی ها در مورد تحقیق و توسعه تسلیحات جدید غیر استراتژیک و با قدرت انفجاری محدود باقی است بایستی تعهداتی باید در زمینه ممنوعیت توسعه سیستم های جدید تسلیحات هستهای تجدید شود.
2-اصل غیر قابل بازگشت بودن باید نسبت به تمامی اقدامات یک جانبه دو جانبه و چند جانبه خلع سلاح هستهچای به اجرا گذاشته شودکشورهای هستهای باید اطمینان دهند که اصل غیر قابل بازگشت بودن نسبت به اقدامات کنونی انها برای بر چیدن کلاهک ها از سیستم های تسلیحات هستهای اعمال شود.
3- اقدامات موثری بایستی برای کاهش وضعیت عملیاتی تسلیحات هستهای با هدف کاهش جنگ هستهای صورت پذیرد از اینرو بایستی تعهدی برای تجدید نظر در دکترین هستهای سیاست ها و وضعیتها نسبت به جایگاه عملیاتی تقلیل یافته تسلیحات هستهای صورت پذیرد.
4- توسعه سیستم های ملی دفاع موشکی موجب مسابقه تسلیحاتی در فضای ماورا جو گردیده و از این امر بایستی اجتناب شودتلاشهای جدیدی باید درچارچوب کنفرانس خلع سلاح برای مذاکره درباره ترتیباتی جهت جلوگیری از مسابقه تسلیحاتی از فضای ماورا جو صورت پذیرد در عین حال کشورهای دارنده تسلیحات هستهای باید در این کنفرانس متعهد شوند که تمام تلاش خود را برای جلوگیری از چنین مسابقه تسلیحاتی بعمل اورند.
5- اقدامات یکجانبه خلع سلاح هستهای باید ادامه یافته و فراتر از حذف بکارگیری کلاهکها رود.
6- ارائه اطلاعات دقیق بیشتر از جمله در زمینه تعداد موجود تسلیحات هستهای تعداد و قدرت انفجاری کلاهک ها وضعیت استقرار انها و توسعه برنامه دفاع موشکی و ذخایر مواد شکافت پذیر برای اهداف نظامی انتظاری است که از کشورهای هستهای وجود دارد که این گامها را به عنوان اقدامات اطمینان ساز و اشکاری بعمل آورند.
7- مذاکره بر روی یک معاهده قابل راستی ازمایی شکافت پذیر بایستی در کنفرانس خلع سلاح درچارچوب یک برنامه کار کلی اغاز شود.
اقای رئیس باید یاداوری کنم که کنوانسیون سلاحهای شیمیایی و کنوانسیون سلاحهای بیولوژیک بطور قانونی کاربرد این دو مقوله از تسلیحات هستهای را ممنوع ساخته است اما بر خلاف انتظار مشروع جامعه بینالمللی ممنوعیت استفاده از تسلیحات هستهای بعنوان مخرب ترین وفاجعه امیزترین نوع تسلیحات هنوز باید از طریق انعقاد یک سند حقوقی لازم الجرا تائید شود
متاسفانه بر خلاف چنین شکاف موجودی برخی از کشورهای دارنده تسلیحات هستهای بدنبال توسعه جدید سلاحهای هستهای هستند که بتوانند بطور آسانی مورد استفاده قرار دهند.
مایلم که بدینوسیله پیشنهاد جامعه مدنی را در زمینه ممنوعیت قانونی کاربرد تسلیحات هستهای درچارچوب این کنفرانس بازنگری مورد اشاره قرار دهم در همین راستا تعهدات اجرا نشده و وعده های در خصوص سند حقوقی لازم الاجرا در زمینه تضمین های منفی امنیتی درچارچوب مجموعه تصمیمات 1995 و سند نهایی کنفرانس سال 2000 بایستی در این کنفرانس محقق شود.
کنفرانس بازنگری سال 2000 ذیل فصل هفت سند نهایی تائید کرد که امحا کامل تسلیحات هستهای تنها تضمین کامل در مقابل کاربرد یا تهدید به کاربرد سلاحهای هستهای بوده و توافق کرد که تضمین های منفی امنیتی از سوی پنج کشور هستهای به کشورهای فاقد سلاح هستهای عضومعاهده عدم اشاعه را تقویت خواهد کرد و از کمیته مقدماتی خواست که توصیه هایی را به کنفرانس سال 2005 ارائه کند.
ما متاسفیم که کمیته مقدماتی قادر به ارائه توصیه ها نگردید این وحشتناک است که در طول این مدت دکترین خطرناکی در زمینه استفاده از تسلیحات هستهای علیه کشورهای فاقد سلاحهای هستهای بیان شده و تهدیداتی رسما توسط امریکا و ناتو در این باره اعلام شده است.
از اینرو ما پیشنهاد میکنیم که کنفرانس کمیته ویژهای را برای تهیه پیش نویس سند حقوقی لازم الاجرا در زمینه ارائه تضمین های امنیتی از سوی کشورهای دارنده سلاحهای هستهای به کشورهای فاقد سلاحهای هستهای عضو معاهده عدم اشاعه ایجاد کند پیش نویس این سند حقوقی باید برای بررسی و تصویب به کنفرانس بعدی بازنگری ارائه شود.
بعنوان اولین گام برای بیان دو موضوع موازی عدم مشورعیت استفاده و تضمین های منفی امنیتی معتقدیم که همانطور که توسط جامعه سازمان های غیر دولتی بیان شده است این کنفرانس باید تصمیمی اتخاذ کند و کنفرانس تصریح نماید که تهدید یا کاربرد تسلیحات هستهای علیه کشورهای فاقد تسلیحات هستهای بایستی ممنوع است.
اقای رئیس حق غیر قابل انفکاک کشورها جهت توسعه فن اوری هستهای برای مقاصد صلح امیز نشات گرفته از این موضوع مورد پذیرش قرار گرفته جهانی است که دستاوردهای علمی و فنی میراث مشترک بشریت است فن اوری هستهای بعنوان منشا انرژی و انتخاب معتبر در چارچوب سیاستهای توسعه پایدار با قابلیت های استفاده گسترده در زمینه تغذیه و کشاورزی بهداشت انسانی تولید انرژی و صنعت مدیریت منابع انسانی و محیط زیست شناخته شده است.
ارتقا کاربرد فن آوری هستهای برای مقاصد صلح آمیز از اینرو یکی از پایه های اصلی معاهده عدم اشاعه و هدف اولیه اساسنامهای اژانس بشمار میآید.
این غیر قابل قبول است که برخی در صددند به بهانه عدم اشاعه دسترسی به تکنولوژی هستهای صلح امیز را محدود به کلوب انحصاری کشورهای برخوردار از تکنولوژی پیشرفته نمایند چنین رویکردی نقض اشکار متن و روح معاهده است و توازن بنیادین معاهده را در زمینه حقوق و تعهدات مخدوش مینماید.
معاهده طبق ماده 4 به روشنی چنین تلاشی را با تاکید بر اینکههیچ یک از مفاد معاهده نباید بگونهای تفسیر شود که حق غیر قابل انفکاک تمامی کشورهای عضو معاهده را برای توسعه تحقیق تولید و کاربرد انرژی هستهای برای مقاصد صلح امیز بدون هیچ تبعیضی متاثر سازد رد نموده است.
اجازه بدهید که کاملا این را روشن سازم که معیارهای خود سرانه و تنگ نظرانه ناظر بر فن اوری های قابل اشاعه و کشورهای مستعد هستهای شدن فقط به تضعیف معاهده میانجامد ایران بنوبه خود مصمم است که تمامی عرصه های حقوقی در زمینه تکنولوژی هستهای از جمله غنی سازی برای اهداف صرفا صلح امیز را دنبال نماید و مایل هستیم که چنین اطمینان و تضمینی را بدهیم که این برنامه ها بطور دائم صلح امیز باقی خواهد مانداما هیچکس نباید چنین تصور اشتباهی را داشته باشد که تضمین های عینی در تئوری و عمل برابر با توقف یا حتی تعلیق درازمدت فعالیت حقوقی است که تحت کامل ترین و دقیق ترین نظارت اژانس بوده و باجرا گذشته میشود.
توقف فعالیت قانونی تضمین عینی در مقابل باصطلاح خروج از معاهده نیست بلکه تجربه تاریخی نشان داده است که عملا به چنین وضعیتی خواهد انجامید.
اجرای ماده چهار معاهده با تعهدات اعضا ذیل ماده یک و دو و همچنین اجرای پادمان های اژانس تضمین شده استسیستم پادمان جامع اژانس پایه و مبنای اصلی جلوگیری از انحراف فن اوری هستهای صلح امیز به تسلیحات هستهای یا سایر ادوات انفجاری هستهای است.
اژانس بینالملل انرژی اتمی براساس کنفرانس های قبلی معاهده عدم اشاعه بعنوان مرجع صلاحیتدار برای راستی ازمایی و اطمینان از پایبندی به موافقتنامه های پادمان و بررسی و تحقیق در زمینه نگرانیهای عدم پایبندی شناخته شده است.
این مشکل زمانی افزایش یافته و وخیم تر میشود که در عمل غیراعضای معاهده که قرار است تحت تحریم های ویژهای باشند حداقل با دستیابی به دسترسی غیر محدود به مواد و تجهیزات و فن اوری پاداش داده شدهاند و این در حالی است که اعضای معاهده که دارای پادمان اژانس هستندتحت محدودیتهای گستردهای قرار دارند.
در زمینه خاورمیانه تدارک دستیابی نامحدود به یک غیر عضو معاهده عدم اشاعه بطور موثری موجب توسعه یکی از بزرگترین زرادخانه های هستهای گردیده که صلح امنیت منطقهای و جهانی را به مخاطره انداخته استاسرائیل بطور مکرر خواست جامعه بینالمللی و بویژه درخواست کنفرانس های معاهده عدم اشاعه را برای الحاق بر معاهده عدم اشاعه و قرار دادن تاسیساتش تحت پادمان جامع اژانس رد کرده است.
اقای رئیس این کنفرانس موفق خواهد شد اگر باهم اقدام کنیم و تلاش هایمان متمرکز بر موضوعات اصلی گردد که دارای اهمیت والایی است عدم اشاعه خلع سلاح و استفاده صلح امیز از انرژی هستهای پایه های معاهده عدم اشاعه هستند.
جامعه بین المللی این مسئولیت را به ما محول کرده که تمامیت معاهده را حفظ کرده و اجرای انرا ارتقا بخشیم این قابل حصول است اگر تصمیمات مناسبی در زمینه ذیل اتخاذ کنیم.

1-اقدامات مشخص در جهت تضمین جهانشمولی معاهده عدم اشاعه.
2- تحقق تعهد کشورهای هستهای مبنی بر عدم استفاده یا تهدید به استفاده از تسلیحات هستهای علیه کشورهای فاقد سلاحهای هستهای از جمله انعقاد یک سند حقوقی لازم الاجرا
3- تضمین و ارتقا حق اولیه اعضا به دسترسی بدون مانع برای استفاده از تکنولوژی هستهای برای مقاصد صلح امیز بدون هرگونه تبعیض
4- تائید مجدد تعهدات کشورهای هستهای برای اجرای 13 گام عملی در زمینه خلع سلاح هستهای.

امروز اعتبار معاهده عدم اشاعه در خطر است معاهده با چالشهای جدیدی روبروست که ما لازم است بدانها بطور موثری بپردازیم در عین حال این واقعیت است که این معاهده با همه کاستی ها و نقصانهایی که در زمینه فرایند اجرای ان وجود دارد تنها مبنای معتبر بینالمللی برای جلوگیری از اشاعه تسلیحات هستهای و دستیابی به هدف خلع سلاح هستهای بشمار میرود.
من امیدوارم که مشورتهای این کنفرانس بتواند منجر به تحکیم مبنای معاهده در زمانی گردد که سیستم امنیت جهانی بیش از هر زمان دیگر نیازمند تصمیمات مدبرانه و شجاعانه برای نجات اعتبار معاهده است.