بیم و امیدهای تبدیل خرمشهر و آبادان به منطقه آزاد

البته از همان لحظه اعلام این طرح از سوی رئیس‌جمهور تاکنون، واکنش‌های متفاوتی به آن از سوی شهروندان و مسئولان این دو شهر ابراز شده است؛ برخی آن را اتفاقی‌ خوشایند و البته ضروری برای توسعه این شهرها می‌دانند و گروهی هم نگران و بیمناک تبعات منفی آن هستند.

فرماندار آبادان از جمله مسئولانی است که این اقدام را تصمیمی درست و شجاعانه از سوی رئیس‌جمهور عنوان می‌کند و معتقد است با توجه به مقایسه شرایط فعلی و نامناسب شهرهای آبادان و خرمشهر با دیگر نقاط کشور از یک سو و وجود ظرفیت‌های مثبت موجود در منطقه از دیگر سو، این اقدام ضروری بود و بسیار خوشبین هستیم که با عملی شدن این تصمیم، وضع معیشت مردم منطقه بهبود یابد و امتیازات منطقه آزاد از چارچوب قوانین خارج شده و در زندگی مردم جاری شود.

بهرام ایلخاص‌زاده در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان این‌که پیش از این نیز بخش‌هایی از آبادان و خرمشهر منطقه آزاد اعلام شده بود که البته تاثیری در زندگی مردم نداشت، می‌افزاید: اما با اجرای این طرح تمام مردم این شهر از امتیازات منطقه آزاد برخوردار خواهند شد و می‌توانند با استفاده از این فرصت در جهت افزایش درآمد و بهبود شرایط زندگی خود قدم بردارند و به طور قطع از زمانی که طرح اجرایی شود، زندگی مردم در این شهرها متحول خواهد شد؛ هرچند این تحول پله‌پله و بتدریج صورت خواهد گرفت.

تبعیض در بخش‌های مختلف شهر

نماینده مردم آبادان نیز با اشاره به رونق یافتن آبادان و خرمشهر در صورت اجرای صحیح طرح، درباره روند به نتیجه رسیدن آن به جام‌جم می‌گوید: این طرح خواسته مردم و نمایندگان این دو شهر و تمام نمایندگان استان بود که به دنبال پیگیری نمایندگان آبادان و خرمشهر از زمان مجلس هفتم و مبنی بر گسترش منطقه تجاری اقتصادی اروند صورت گرفت، با این استدلال که طرح اولیه منطقه آزاد اروند 17 هزار هکتار و شامل بهترین و مستعدترین مناطق این دو شهر از جمله فرودگاه، ‌شهرک‌ها و مراکز اقتصادی و صنعتی، اداره بندر و پالایشگاه است که پس از آزاد اعلام شدن، از پیکره این دو شهر جدا شد و با این جدایی بنیه اقتصادی این شهرها که منشأ و منبع درآمد آنها بود، از بخش اصلی و پرجمعیت جدا و موجب شده بود که این شهرها به دو بخش برخوردار و غیربرخوردار و محروم تبدیل شود.

جواد سعدون‌زاده می‌افزاید: منطقه آزاد اعلام شدن دو شهر آبادان و خرمشهر نیز در جهت گسترش منطقه آزاد اروند به تمام نقاط این دو شهر و رفع این تبعیض و توسعه دیگر نقاط بود که به عنوان یک مطالبه مردمی و ضروری به رئیس‌جمهور انتقال داده شد و موجب توجه و قبول ایشان قرار گرفت و امیدواریم با رفع مشکلات امنیتی، اقتصادی و اداری در زمینه تردد مردم و امور گمرکی هرچه سریع‌تر شاهد اجرایی شدن آن باشیم تا نه‌تنها مردم این دو شهر که از بیکاری شدید و مفرط رنج می‌برند،‌ از مزایای خوب آن استفاده کنند؛ بلکه شاهد تاثیر مثبت آن بر اقتصاد استان و کشور نیز باشیم.

وی در پاسخ به این پرسش که با اجرای این طرح در چه بازه زمانی، شاهد توسعه این شهرها خواهیم بود، می‌گوید: برخی موارد مانند آزاد شدن ورود کالای همراه مسافر که بتازگی مجوز آن از سوی منطقه آزاد برای مردم صادر شده است، زودبازده است و بزودی اثر خود را روی اقتصاد خانوارها و شهرستان می‌گذارد، اما در مقوله تجارت در مرحله ملی و فراملی و جذب سرمایه‌گذاران خارجی، به آماده کردن زمینه‌های لازم در بخش نرم‌افزاری و ساختاری از قبیل داشتن شبکه‌های اطلاعاتی از مراکز تجاری دنیا و شناسایی بازار هدف آنها و فراهم کردن امکانات و زیرساخت‌ها احتیاج هست که متاسفانه تاکنون در این دو زمینه هیچ کاری انجام نشده است و به همین دلیل ورود به این بخش کاری بسیار سخت است که همت مضاعف و مدیریت مبتنی بر خردورزی را می‌طلبد تا بتوان سرمایه‌گذاران خارجی را قانع کرد که سرمایه‌گذاری در این دو شهر را به دیگر مناطق دنیا ترجیح دهند.

سیدحسین خزاعی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم و فنون خرمشهر نیز با بیان این‌که ظرفیت خرمشهر از هر نظر چند برابر بالاتر از شهر دبی است، می‌گوید: تفاوت اینجاست که مسئولان در دبی با مطالعه دقیق و سرمایه‌گذاری مناسب توانستند دبی را از یک صحرای بی‌آب و علف، به یک منطقه زیبای تفریحی و تجاری در سطح جهان و خاورمیانه تبدیل کنند، اما خرمشهر با وجود گذشت 25 سال از پایان جنگ همچنان درگیر مسائل بازسازی ناشی از جنگ است و بازگشت آن به وضع سابق زمان‌بر است با این حال اگر مسئولان با طرحی نو و همتی مضاعف وارد عمل شوند، به سرعت شاهد تحول عظیم در این شهر خواهیم بود.

نگرانی از تبعات اجرای طرح

شهروندان آبادان و خرمشهر در حالی از منطقه آزاد اعلام شدن شهرهایشان در اولین سفر استانی رئیس‌جمهور به خوزستان، شگفت‌زده و خرسند شده‌اند که از هم‌اکنون نگران و بیمناک تبعات اجرای این طرح نیز هستند. این در حالی است که گروهی هم با توجه به سابقه ناموفق منطقه آزاد اروند، به اجرای موفق این طرح زیاد خوشبین نیستند و معتقدند با توجه به نبود امکانات و زیرساخت‌ها در این دو شهر، این وعده‌ای بزرگ و غیرعملی است.

گرانی مسکن و ارزاق، اولین عامل نگرانی و ناراحتی شهروندان این شهرهاست، زیرا موج تغییرات حتی منتظر ثبت شدن این وعده در قالب مصوبه و لایحه نشده است و از همان لحظه اعلام این طرح، دامن مردم را گرفته و به طور مشخص از هم اکنون معاملات ملک و مسکن دچار رکود شده است.یک بنگاه‌دار معاملات ملکی دراین‌باره می‌گوید: فقط در طول یک روز گذشته، سه معامله که حتی سندهایش هم نوشته شده بود، در این بنگاه و از سوی مالکان متوقف شده است.به گفته وی، صاحبان ملک برای فروش و اجاره دست نگه داشته و کسانی که سررسید خانه‌های اجاره‌ای‌شان در این چند روز فرارسیده نیز با اعلام موجران برای افزایش فراتر از انتظار ودیعه خود مواجه شده‌اند و این یعنی مالکان خوشحالند و موجران که بیشتر از اقشار ضعیف جامعه هستند، بیمناک اجاره‌هایی که از این پس زیاد و زیادتر خواهد شد و دستورهای تخلیه که فرا خواهد رسید.

نماینده مردم آبادان معتقد است: آزاد اعلام شدن این دو شهر گرچه در وهله اول موجب خوشحالی مردم شد، چون تنها دریچه‌ای است که فعلا برای مبارزه با غول بیکاری روی مردم این شهرها گشوده شده است، اما نگرانی‌های خاص خود را هم دارد که اولین و بزرگ‌ترین آن، گرانی در تمام سطوح بویژه در بخش زمین و مسکن است که از این پس افزایش جهشی خواهد داشت و ممکن است فشار آن بزودی به مردم منتقل شود.

سعدون‌زاده با بیان این‌که ایجاد یک منبع امرار معاش پایدار و درآمد خوب برای مردم می‌تواند این نگرانی را از بین ببرد،‌ تاکید می‌کند: اگر تعللی در این زمینه ایجاد شود و مردم از درآمدهای منطقه آزاد به صورت زودبازده برخوردار نشوند، بی‌شک در بخش مسکن و دیگر هزینه‌های زندگی، با مشکل و فشار مضاعف روبه‌رو خواهند شد. این در حالی است که نگرانی‌های دیگری در زمینه تردد، مالکیت و... نیز از هم اکنون مردم را دچار واهمه کرده است.

سعدون‌زاده ناکامی منطقه آزاد اروند را یکی از دلایل نگرانی مردم آبادان و خرمشهر می‌داند و می‌گوید: چرخش‌ها و تعویض‌های متوالی در بخش مدیریت سازمان منطقه آزاد اروند به همراه دلایل متعدد دیگر موجب شد که این سازمان هیچگاه در زمینه‌های مختلف از جمله جذب سرمایه‌گذار داخلی و خارجی، فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای جذب بازرگانان، صنعتگران و گردشگران موفق نبوده است.

فاطمه مرادزاده / گروه ایران