به گفته کارشناسان با اتخاذ تدابیر خاص می توان سیلاب ها را به منابع ارزشمند تبدیل کرد
خطر همزمان خشکسالی و سیل در استان های جنوبی
ایران به عنوان کشور چهار اقلیم، در حالی بیش از یک دهه خشکسالی شدید را تجربه میکند که همزمان دچار سیلابهای ویرانگر نیز میشود؛ مشکلی که خسارتهای زیادی را نیز در هر دو بخش، متوجه زیرساختها و بخش تولیدی کشور کرده است.
معمولا هر ساله با آغاز فصل پاییز و بارندگی، گرچه نعمت باران به مردم، کشاورزان و اراضی کشاورزی و زمینهای تاولزده از خشکی لبخند میزند، اما دیری نمیپاید این نعمت و برکت مسرتبخش به غول ویرانگر سیلاب تبدیل میشود و خسارت زیادی به شهرها و روستاهای کشور میزند؛ در واقع بدون سودرسانی، هدر میرود تا تابستان سال بعد که دوباره خشکسالی یکهتازی و روی زشت خود را نمایان کند. همه اینها در حالی است که به گفته کارشناسان میتوان با اندیشیدن تدابیری خاص، جلوی سیلاب شدن این بارشهای فراوان را گرفت و آنها را به منابع آبی ارزشمند تبدیل و از خشکسالی جلوگیری کرد.
بارشهای فراوان چند روز گذشته در استانهای جنوبی مانند بوشهر و سیستان و بلوچستان در حالی به سیلاب و معضلی برای شهروندان این مناطق تبدیل شده و خسارتهایی را نیز وارد کرد که به گفته حسن قدمی، رئیس ستاد بحران و معاون وزیر کشور اکنون استانهای زیادی از کشور در معرض بحران سیل و آبگرفتگی است و این قصهای است که هر سال تکرار میشود؛ قصه پایانناپذیر دیو خشکسالی و سیلاب ویرانگر.بر همین اساس طی روز گذشته بارش باران و تگرگ در پارسیان استان هرمزگان به حدی رسید که به گفته بسیاری از افراد محلی این میزان بارش در نیم قرن اخیر طی چند ساعت بی سابقه بوده و خسارات زیادی را به محصولات کشاورزان وارد کرده است. این در حالی است که این منطقه نیز همانند سایر نقاط جنوبی کشور همواره در فهرست مناطق کم باران قرار دارد.
تلخ و شیرینهای بارندگی در کرمان
کرمان از استانهای کمباران کشور است که طی سالهای گذشته با خشکسالی شدیدی مواجه بوده بهطوری که برخی دشتهای این استان، دشت ممنوعه اعلام شده و نشست کرده است.
با این حال هرگاه بارشی نیز در این استان به وقوع پیوسته، بدون سیراب کردن منابع خشک زیرزمینی این استان، گذری عبوری داشته و خسارتهایی نیز بر جای گذاشته است.اکنون مسئولان هواشناسی کرمان از احتمال بارندگیهای شدید در کرمان خبر دادهاند که البته طی روزهای گذشته فقط بخشی از این پیشبینی درست از آب در آمده و در برخی شهرها بارندگی محدودی وجود داشته که با سیلاب و آبگرفتگی شدید معابر همراه بوده است.
البته بارندگیهایی که در برخی مناطق روی داده، آنقدر محدود بوده است که نمیتواند خط پایانی برخشکسالی در کرمان باشد. اما مساله این است که اگر در کرمان بارانی هم بیاید، به دلیل نبود سد یا تکمیل نشدن سدهای در حال احداث، عملا بارندگیها به سیلاب منجر میشود.
در حقیقت کشاورزان در ایام تابستان و بهار با خشکسالی و کمبود آب مواجهاند و در پاییز و زمستان نیز باید در انتظار سیلاب باشند.این در حالی است که سیلابها هر ساله خسارتهای بسیار هنگفتی به زیرساختها و کشاورزی استان کرمان وارد میکند.یکی از این سیلابها در تابستان و بهار امسال پیش آمد که بیش از یک میلیارد تومان خسارت روی دست مسئولان گذاشت.خشکسالیهای پیاپی نیز موجب شده است رفته رفته سدها و سیلبندهای ساخته شده در دشتهای استان کرمان فرسوده و پس از هر بارندگی دچار شکست و خسارت در پاییندست شود.
از سوی دیگر کشاورزان به دلیل نبود و کمبود بارندگی برای کشاورزی به عرصه رودخانهها که خاکی غنی دارد، روی آوردهاند، حتی در بسیاری مناطق خانهسازی و ویلاسازی در عرصه رودخانهها و مسیلها شدت یافته و خسارتهای زیادی را نیز به بار آورده است.سیرجان نمونهای از مناطق این استان است که برنامهریزی خاصی در زمینه ساخت و سازها و زیرساختها ندارد. این شهر یکی از بیشترین بارشها را طی روزهای اخیر در استان کرمان به خود اختصاص داده است که البته همین بارشها نیز موجب آبگرفتگی شدید در معابر شده است. این در حالی است که بارندگیهای اندک ابتدای هفته گذشته نیز در این منطقه موجب بروز آبگرفتگی شده بود که این مشکل همچنان پابرجاست.به گفته شهروندان سیرجانی، در این شهر با بارشهای اندک نیز معابر دچار آبگرفتگی میشود که رفع این مشکل نیاز به بهسازی معابر دارد.
زیرساخت شهر مشکل دارد
معاون فرماندار سیرجان از بهسازی بخشی از معابر این شهر برای رفع مشکل آبگرفتگی شهر خبر داد و در این باره به مهر گفت: در زمان گسترش شهر و به مرور زمان با احداث خیابانهای بیشتر شیب بندی خیابانها و رعایت اصول انجام نشده است.
حسن زیدآبادی افزود: همین مساله موجب آبگرفتگی معابر میشود که با اقدامات صورت گرفته بخشی از کار اصلاح شده و برای دیگر معابر نیاز به تامین اعتبار لازم داریم که مسئولان باید در این خصوص همکاری لازم را داشته باشند.رئیس جهاد کشاورزی کرمان نیز خشکسالی را مهمترین چالش کشاورزی در استان کرمان دانست و گفت: به دلیل کاهش بارندگیها کشاورزان به سمت استفاده از منابع زیرزمینی روی آوردهاند که همین امر موجب برداشت بالا از این منابع شده است و سطح آبهای زیرزمینی کاهش یافته است.
عباس مولایی، خواستار استفاده از آبهای سطحی در بخش کشاورزی و استحصال آبهای بارندگی شد و افزود: طرحهای زیادی در این بخش انجام شده است و امیدواریم بتوانیم آبهای سطحی را کنترل و در طول سال از آنها در بخش کشاورزی استفاده کنیم.
