آگاهی شاعر از مسائل کشور به تحلیل منجر می‌شود

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار بر توجه شاعران به مسائل اصلی کشور تأکید کردند و فرمودند: «شعر یکی از برجسته‌ترین هنرهاست و هنرمندان شاعر، مسئولیت سنگینی در قبال مسائل اصلی کشور و حرکت عظیم تاریخی و الهام‌بخش انقلاب اسلامی دارند که باید این هنر بسیار فاخر و کهنه نشدنی را در خدمت انجام این مسئولیت‌های بزرگ قرار دهند.» بر همین اساس با علی‌محمد مؤدب، مدیر موسسه فرهنگی شهرستان ادب و یکی از شاعران حاضر در این مراسم به گفت‌وگو پرداختیم. مؤدب خود شاعری است که در سال‌های اخیر همواره دغدغه طرح مسائل روز کشور را داشته و در جهت برگزاری جشنواره‌هایی در زمینه مسائل مختلف کشور تلاش کرده است. او معتقد است ​ وقتی شاعر از مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه خود آگاهی داشته باشد به تحلیل پدیده‌ها دست می‌یابد و این موضوع خودش را در آثار آن شاعر متجلی می‌کند. با این حال بیشتر تأکید مؤدب در این گفت‌وگو بر نقش دستگاه‌ها در عمق بخشیدن به معرفت شاعران است. مشروح این گفت‌وگو را در زیر می‌خوانید.

هفته گذشته رهبر معظم انقلاب در دیدار شاعران بر توجه آنان به مسائل اصلی کشور تاکید کردند. شما هم ازجمله شاعرانی بودید که در آن دیدار حضور داشتید. تحلیل شما از تاکیدات ایشان چیست؟

بخشی از توصیه‌های رهبری مبنی بر این که​ شاعران باید به مسائل روز کشور و بحث‌هایی پیرامون تمدن‌سازی و سبک زندگی ایرانی، اسلامی توجه کنند، تکلیف شخصی خود شاعران است که باید هوشیار باشند، اما در مجموع فکر می‌کنم وظیفه نهادها و دستگاه‌هاست که در زمینه آموزش و مطالعات شاعران کار کنند تا شاعران بتوانند به مسائل اصلی کشور و مباحثی نظیر تمدن سازی و سبک زندگی ایرانی اسلامی بپردازند.

منظور شما از فراهم کردن زمینه‌های آموزشی چیست؟

امروز شاعران ما بیشتر در دانشگاه‌ها تحصیل می‌کنند، اما تحلیل شرایط و مسائل برای آنها دشوار است. امروز فضاهای دانشگاهی ما با نبود نگاه معرفتی روبه‌روست. ​ ایرانی امروز با چالش‌های جدی در زمینه‌های فرهنگی مواجه است. شاعر برای این که تحلیل معرفتی داشته باشد، برای این که نگاه درست و بصیرت داشته باشد، نیازمند انسان‌شناسی و جهان‌شناسی محکم است. متاسفانه نظام دانشگاهی ما از معارف تهی شده است و خیلی فنی است. همین سبب شده است که پایه‌های معرفتی شاعران ضعیف باشد و آن چیزی هم که شاعران دارند به واسطه مطالعات شخصی و شعری خودشان است.

نهادها چگونه می‌توانند در این زمینه نقش ایفا کنند؟

آنها باید در مسیر تربیت شاعران گام بردارند. به هر حال یک شاعر خوب از نوجوانی و جوانی معلوم است شاعر خوبی است. نهادها باید برای او یک زمینه مطالعات در نظر بگیرند و سرفصل‌ها و راه را به آن شاعر نشان دهند و امکان و فرصت آن را برای او ایجاد کنند که شاعر بتواند معرفت خودش را عمق ببخشد.

ورود شاعران به مسائل روز کشور چطور باید باشد که به شاعر انگ شاعر سیاسی نخورد و شأن​ هنری شعر لحاظ شود؟

من شعر و سیاست را از هم جدا نمی‌بینم. همان طور که​ در شعر عشق وجود دارد، سیاست هم هست. شعر به زندگی می‌پردازد و مثل عشق، سیاست هم جزئی از زندگی است. اکنون این که به شاعری انگ سیاسی بزنند، اهمیتی ندارد.

من بیشتر بحثم روی حفظ جایگاه هنری شعر بود. این که شعر براساس پرداختن به مسائل روز، تاریخ مصرف دار نشود.

اینها مباحث سنگینی است که در این فرصت نمی‌گنجد. شاعری که شاعر باشد، شاعری که توانمند باشد، هر وقت به تماشای شاعرانه برسد، می‌سراید. حال آن تماشای شاعرانه مسائل روز باشد یا هر چیز دیگر. بحث من بیشتر معطوف به شکل‌گیری شخصیت شاعر و حمایت از اوست تا دانش خود را ارتقا دهد. باید تمهیداتی اندیشیده شود تا وجوه معرفتی و دانش و مهارت شاعر طوری توسعه پیدا کند که بتواند دغدغه‌های کشور را مطرح کند.

ما پیش از این هم شاعرانی داشتیم که به مسائل اصلی کشور بپردازند. فکر می‌کنید تأکیدات اخیر رهبر معظم انقلاب در این موضوع مبین چیست؟

بله. پیش از این در دوره‌های مختلف بسیاری از شاعران در شعر خود به طرح دغدغه‌های اصلی کشور و مسائل روز پرداخته‌اند. نمونه‌اش دوران دفاع مقدس که شاعران زیادی درباره آن روزها سروده‌اند. تاکید امروز رهبری برای فضاهای جدید و چالش‌های فرهنگی پیش‌روست. این که شاعران در چنین شرایطی نسبت به مسائل اصلی کشور هوشیار و آگاه باشند و دانش خود را ارتقا دهند. وقتی شاعر از مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه خود آگاهی داشته باشد به تحلیل پدیده‌ها دست می‌یابد و این موضوع خودش را در آثار آن شاعر متجلی می‌کند.

بامداد محمدی ‌/‌ جام‌جم