تنوع در موضوع؛ برگ برنده سریال‌های رمضان

در سریال‌هایی که تلویزیون برای ماه رمضان امسال تدارک دیده، در مقایسه با سال‌های گذشته با یک ویژگی‌ مهم روبه‌رو هستیم و آن تنوع گونه و ساختار سریال‌هاست. در میان سریال‌های ماه رمضانی امسال یک ملودرام، یک سریال کمدی و یک طنز اجتماعی وجود دارد که هر کدام با لحن و ساختار خاص خودشان توانسته‌اند پاسخگوی خواسته‌های بخشی از مخاطبان تلویزیون باشند.

ماه رمضان فرصت جذب مخاطب

تا امروز سریال‌هایی که برای ماه مبارک رمضان ساخته شده مورد توجه مردم قرار گرفته است و بسیاری از کسانی که به هر دلیل در سایر ایام سال کمتر تلویزیون تماشا می‌کنند در این ماه فرصت بیشتری به تلویزیون اختصاص می‌دهند.

جلیل اکبری صحت در این باره می‌گوید: بسیاری از خانواده‌ها در طول ماه رمضان تلویزیون تماشا می‌کنند حتی آنهایی که علاقه‌ای به دیدن تلویزیون ندارند و وقتشان را با انواع سرگرمی یا حتی برنامه‌های ماهواره پر می‌کنند. با این حساب ماه رمضان و سریال‌های ماه رمضانی یک فرصت مغتنم برای نگهداشتن این مخاطبان است. بنابراین تلویزیون باید از بهترین افراد برای تولید سریال‌های ماه رمضانی استفاده کند.

اکبری صحت گفت: تلویزیون امسال سریال‌هایی را برای مخاطبانش تدارک دیده که توسط کارگردان‌های شناخته شده‌ای ساخته شده‌اند که پیش از این مخاطبان آثارشان را دوست داشته‌اند.

اکبری صحت معتقد است برای تازگی در سریال‌های ماه رمضان نباید از عده‌ای از بازیگران، کارگردان‌ها و نویسندگان محدود استفاده کرد و داستان‌ها و ساختار کارها هم نباید تکراری باشد. وقتی تعداد معدودی از کارگردان‌ها برای ماه مبارک رمضان سریال بسازند، شیوه و نگاه تکراری را در سریال‌های ماه رمضانی ایجاد خواهند کرد و حتی ممکن است از بازیگران مشترکی دعوت به همکاری کنند و ظاهر سریال‌های ماه رمضانی هم شبیه هم شود.

بر اساس اظهارات این منتقد می‌توان ادعا کرد که سریال‌های امسال در مقایسه با سال‌های گذشته از ظاهر متفاوتی نیز برخوردار هستند چرا که محمد حسین لطیفی در مقایسه با سریال صاحبدلان هم سبک متفاوتی را در دودکش تجربه می‌کند و هم بازیگران متفاوتی را دعوت به کار کرده است. جواد افشار سریال سی‌امین روز را به عنوان سریال ماه رمضانی در کارنامه دارد که از آن زمان تاکنون دو سال گذشته و فضا و بازیگران این سریال ماورایی تفاوت جدی با مادرانه داشته‌اند. در کنار این دو سعید آقاخانی تاکنون برای ماه مبارک رمضان سریال نساخته است و خروس اولین تجربه سریال‌سازی او برای ماه رمضان است.

شیوه‌های تازه

یکی دیگر از دلایل تنوع سریال‌های ماه مبارک رمضان پخش سریال دودکش با ساختار تازه‌اش در کنار دیگر سریال‌های تلویزیون است. درام این سریال بیش از آن‌که مبتنی بر یک داستان مستقل باشد برآمده از شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی است که هر شخصیتی در طول داستان ایجاد می‌کند.

اسماعیل عفیفه تهیه‌کننده تلویزیون در این باره می‌گوید: در سریال‌های شخصیت محور و کمدی‌هایی که برشی از زندگی واقعی را به نمایش می‌گذارند باید مولفه‌های ویژه این گونه نمایشی مد نظر قرار بگیرد و در تولید آنها از فرمول‌های خاص این گونه تبعیت کرد. اگر در نگارش متن یا کارگردانی آن مولفه‌هایی که شرح آنها در این بحث نمی‌گنجد، مد نظر قرار نگیرد ماحصل کار اثری خواهد بود بدون قصه که شخصیت‌ها مدام در حال کلنجار رفتن با یکدیگر هستند.

این تهیه‌کننده درباره سریال‌های ماورایی و متافیزیکی نیز بر متعهد بودن به مولفه‌ها و قواعد تاکید می‌کند. عفیفه درباره نمایش سریال‌های ماورایی در ماه مبارک رمضان می‌گوید: من به شخصه و کاملا سلیقه‌ای تولید چنین آثاری را در تلویزیون نمی‌پسندم، اما اگر براساس خواسته مخاطبان چنین آثاری ساخته می‌شود باید در چارچوب قواعد، دست به خلاقیت و نوآوری زد چرا که در این گونه احتمال گرفتار شدن در گام تکرار و کلیشه بسیار زیاد است.

کمیت هم مهم است

دودکش، خروس و مادرانه سریال‌هایی هستند که به ترتیب از شبکه‌های یک، دو و سه به مخاطبان تلویزیون در حال پخش است. تلویزیون با این سریال‌ها از بعد از اذان مغرب تا نیمه شب به صورت متوالی به مخاطبانش سریال ارائه می‌کند و تقریبا فرصت زیادی برای علاقه‌مندان به همه سریال‌های تلویزیونی باقی‌ نمی‌ماند. اما جبار آذین منتقد سینما و تلویزیون در این باره نظر دیگری دارد. او در این باره می‌گوید: رسانه ملی به عنوان یک رسانه قدرتمند و فراگیر مخاطبان میلیونی دارد. بنابراین باید دست پرتری داشته باشد و سریال‌های بیشتری به مخاطبان خود ارائه کند.

به اعتقاد این منتقد، تلویزیون شبکه‌های متعددی دارد و سریال‌های خروس، دودکش، مادرانه و مجموعه شاید برای شما هم اتفاق بیفتد در مقایسه با تعداد شبکه چندان قابل توجه نیست.

وی معتقد است تلویزیون باید سریال‌هایی متناسب با ماه مبارک رمضان به مخاطبان ارائه کند.

وی در این باره می‌گوید: سه سریالی که برای ماه مبارک رمضان تدارک دیده شده سنخیتی با ماه مبارک رمضان ندارند. خروس سریال کمدی است که قرار بود در 13 قسمت برای نوروز ساخته شود، اما به 26 قسمت افزایش پیدا کرد تا در ماه رمضان به مخاطبان ارائه شود. طبیعی است که این افزایش به سریال لطمه زده و ساختار رویدادها، صحنه‌ها و دیالوگ‌های آن را به هم ریخته است. دودکش یک سریال کمدی خانوادگی ـ اجتماعی است و با ویژگی‌های سرگرم‌کنندگی ضمن رعایت قوانین درام، تماشاگر را به خود جلب می‌کند اما از ظرفیت‌های ماه مبارک رمضان بهره‌ای نبرده است. سریال مادرانه نیز یک ملودرام اجتماعی است و نمونه‌اش را در طول سال بسیار شاهد هستیم.

آذین معتقد است: برای ایجاد تناسب بین یک سریال با ماه رمضان نیازی به اشاره مستقیم به این ماه نیست چرا که یک داستان رئالیستی با پیام‌های ساده درباره درست زندگی‌ کردن نیز می‌تواند برای ماه مبارک رمضان مناسب باشد.

آذین تاکید می‌کند که تولید سریال‌های مناسبتی و بخصوص سریال‌های ماورایی باید با همکاری بهترین‌ نویسندگان، کارگردان‌ها و بازیگران صورت بگیرد و حتما از مشاوران متخصص در این زمینه استفاده شود.