jamejamnashriyat
کد خبر: ۵۷۵۲۹۳   ۰۹ تير ۱۳۹۲  |  ۱۷:۲۵

تا وقتی محمد علیشاه قاجار پس از پیروزی مشروطه‌خواهان، الماس معروف دریای نور را بسان دارایی شخصی(!) با خود به سفارت روسیه که بدان پناهنده شده بود، نبرده بود، شاید کسی به این فکر نمی‌کرد که باید برای جواهرات ملی ایران ‌ـ ‌جواهراتی به این ذیقیمتی و کمیابی ‌ـ ‌قانونی نوشته شود که از گزند شاهان و غارتگران زورگو در امان بماند. قانونی که به موجب آن این جواهرات به تمام معنی ملی بوده و دارایی شخصی شاهان محسوب نشود. همچنین گذشت زمان برمالکیت آنان موثر نباشد و فقط ملت ایران برای همیشه مالک و صاحب آن باقی بماند، اما به لطف مشروطیت این قوانین تصویب و تکمیل شد تا جایی که دست سلسله پهلوی از آن کوتاه ماند و حتی اعضای خانواده پهلوی هم اگر می‌خواستند از این جواهرات استفاده کنند باید قوانین و ضوابط دست و پاگیری را آن هم به گونه‌ای معدود و برای جشن‌ها و مراسم‌های بسیار مهم پشت سر می‌گذاشتند.

این چنین است که مجلس شورای ملی ابتدا در قانونی که همان‌گونه که از لحن آن پیداست، نخواسته قدرت و جبروت رضا‌خان را زیر‌سوال ببرد، جواهرات را به بانک ملی منتقل و نخستین گام برای ملی شدن آن را برداشت و سپس در قوانین دیگری کاملا بر ملی‌بودن آن صحه گذاشت تا جایی که تا پایان تاریخ دست هیچ‌کس به آن نرسد.

قانون اجازه فروش قسمتی از جواهرات سلطنتی‌ قانون اجازه فروش قسمتی از جواهرات سلطنتی (‌مصوب 25 آبان 1316 )

این قانون نخستین قانون موجود برای ملی‌کردن جواهرات ملی است؛ قانونی که کوتاه، اما تاریخی و مهم است:

‌ماده اول ‌ـ‌ مجلس شورای ملی به دولت اجازه می‌دهد، آن قسمت از جواهرات سلطنتی را که طبق ماده (2) این قانون بلااستفاده تشخیص داده شود‌به بانک ملی انتقال داده و بانک آن را جزو سرمایه خود منظور دارد.

‌ماده دوم ‌ـ‌ تفکیک جواهرات از نقطه نظر اهمیت تاریخی توسط کمیسیونی به عمل خواهد آمد. کمیسیون مزبور تحت ریاست رئیس دولت و‌ عضویت دو نفر از وزرا و دو نفر از نمایندگانی که برای این منظور از طرف مجلس شورای ملی انتخاب می‌گردند، تشکیل خواهد شد.

ماده سوم ‌ـ‌ هر موقع که بانک ملی فروش هر قسمت از جواهرات را مناسب و مقتضی بداند باید قبلا جواهرات مزبور تحت نظر کمیسیونی مرکب‌ از پنج نفر که سه نفر آن از طرف دولت و دو نفر از طرف مجلس شورای ملی انتخاب می‌گردند ارزیابی شده و ترتیب فروش آن داده شود. بهای حاصل از ‌فروش منحصرا به مصرف خرید شمش طلا خواهد رسید.

‌این قانون که مشتمل بر سه ماده است در جلسه بیست و پنجم آبان 1316 به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

جواهرات ملی در قانون تشکیل بانک ملی

در ادامه، در قانون تشکیل بانک ملی ایران به نقش این جواهرات اشاره شد. در بخشی از این قانون آمده است:

فصل دوم ‌ـ‌ سرمایه و اندوخته

ماده ۳: سرمایه بانک به موجب قانون 17 تیر 1314 سیصد میلیون ریال است که به سی هزار سهم ده هزار ریالی تقسیم می‌شود. کلیه سهام ‌مزبور از طرف دولت تعهد شده و 10/235335757ریال آن پرداخت گردیده است. هر سهم حق یک رأی دارد.

‌سهام بانک یا گواهینامه‌های موقت قابل انتقال نیست مگر به موجب قانون مخصوص و فقط به اتباع
ایران.

‌تبصره ‌ـ‌ علاوه بر مبلغ فوق جواهرات سلطنتی موضوع قانون بیست و پنجم آبان 1316 جزو سرمایه بانک محسوب و بهای آنها پس از ارزیابی یا فروش به‌سرمایه نقدی فوق اضافه می‌گردد.

‌جواهرات ملی در قانون پولی و بانکی کشور مصوب 1351

و سرانجام در معاصرترین قانون موجود، جواهرات ملی در قانون پولی بانکی کشور که هم‌اکنون نیز اجرا می‌شود به این شرح قید شده است:

‌ماده 8 ‌ـ‌ اسناد و اوراق بهادار دولتی موضوع ردیف (3) بند الف ماده 5 عبارت است از:

‌الف ‌ـ‌ اسناد خزانه و اوراق قرضه دولتی یا تضمین شده از طرف وزارت دارایی مشروط بر این که اجازه انتشار یا

تضمین آن قانونا تحصیل شده‌ باشد.

ب ‌ـ‌ مطالبات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته به دولت یا وابسته به شهرداری‌ها که به طور‌ بازرگانی اداره می‌شوند، مشروط بر این که این مطالبات از طرف وزارت دارایی تضمین شده باشد.

‌تبصره ‌ـ‌ جواهرات سلطنتی موضوع قانون بیست و پنجم آبان 1316 وثیقه کلیه تعهدات ناشی از اجرای این ماده می‌باشند.

نگهداری و حفاظت جواهرات ‌سلطنتی به عهده بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است و استفاده از آنها فقط طبق مقررات این قانون و زیر نظر هیأت اندوخته اسکناس امکان‌پذیر است. امید که این جواهرات برای همیشه در پناه قانون، متعلق به ملت ایران باقی بماند...

‌پانوشت:

* 30 آبان 1316 آقایان مؤید احمدی ‌ و ‌ اعتبار از طرف مجلس برای عضویت کمیسیون انتخاب شدند.

سید علی دوستی موسوی / گروه اقتصاد

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
سنجرخان سردار ایرانی

سنجرخان سردار ایرانی

سنجرخان شهید اهل سنت از روستای زیبای نران در قلب کردستان؛ شهیدی که در ظهر عاشورای یکصد سال قبل با دسیسه حکام مستبد وابسته به بیگانه بعد از چند سال مبارزه و ایستادگی در مقابل نفوذ بیگانگان روس و انگلیس و رد القاب و عناوین اهدایی عثمانی و مخالفت با ظلم و ستم خوانین محلی به شهادت رسید.

گام‌های موثر برای جدی‌تر شدن نگاه به شرق

گام‌های موثر برای جدی‌تر شدن نگاه به شرق

تحرکات دیپلماتیک منطقه‌ای با هر یک از کشورهایی که در مناطق آسیایی، آفریقایی و آمریکایی وجود دارد کاری پسندیده، مفید و منتهی به اثر خوب و نتایج درخشان برای کشورمان محسوب می‌شود. یکی از مهمترین همکاری‌ های اقتصادی با مجموعه کشورهایی است که در منطقه شرق آسیا قرار دارند و به سازمان همکاری اقتصادی شانگهای معروف هستند.

آژانس باید به رویکرد فنی و غیرسیاسی بازگردد

آژانس باید به رویکرد فنی و غیرسیاسی بازگردد

 بر اساس تجربیات سالیان گذشته چند نکته درباره آژانس بین‌ المللی انرژی اتمی وجود دارد. نکته اول این است که آژانس یک محیط سیاسی است، به این معنا که اعضای شورای‌ حکام همیشه اکثریت غربی داشته و آژانس از این نظر یک ابزار سیاسی در دست کشورهای غربی بوده که هرگاه خواسته‌اند، فشار خود را نسبت به کشورهای دیگر افزایش یا کاهش داده‌اند.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر

نیازمندی ها