وب‌سایت‌های اجتماعی، شادی‌سنج‌های جامعه

بله، اما آیا می‌توان میزان ناراحتی جهانی پس از بمبگذاری در مسابقات ماراتن بوستون آمریکا را سنجید؟ آیا می‌توان میزان شادی جهانی را اندازه‌گیری کرد؟ پاسخ مثبت است. می‌توان با مراجعه به وب‌سایت hedonometer.org میزان شادی جامعه را سنجید.

تیمی از دانشمندان دانشگاه وِرمونت و شرکت MITRE در طول چند سال گذشته توانسته‌اند توجهات بین‌المللی زیادی را با تولید ابزاری که خودشان نام آن را هدونومتر گذاشته‌اند، به خود جلب کنند. هدونومتر یک حسگر شادی است.

هم‌اکنون یافته‌های ناشی از این تحقیق به صورت 24‌ساعته (و بزودی به صورت ساعتی و در نهایت لحظه‌ای) به‌‌روزرسانی شده و به ‌صورت رایگان در دسترس عموم قرار دارد. طی پنج سال گذشته پانزدهم آوریل امسال یعنی روز برگزاری مسابقات دو ماراتن بوستون غم‌انگیزترین روزی بوده که توسط دانشمندان اندازه‌گیری شده است. مانند نمودار شاخص ارزش سهام در بازار بورس نیویورک نمودار میزان شادی سایت هدونومتر هم تغییرات لحظه‌ای را نشان می‌داد. فقط به جای متوسط ارزش سهم هزاران شرکت مختلف، هدونومتر متوسط میزان شادی و هیجان ده‌ها میلیون نفر را نشان می‌دهد.

کریس دانفورث یکی از ریاضیدانان دانشگاه ورمونت که همکاری او با پیتر دادز منجر به خلق سایت اندازه‌گیری شادی شده می‌گوید: عملکرد این ابزار اکنون فقط براساس جستجو در توئیتر و چک میزان شادی پیام‌های مختلف
رد و بدل شده به زبان انگلیسی است، اما بزودی هدونومتر در سایر جریان‌های داده‌ای مانند گوگل ترند، نیویورک تایمز، سی‌ان‌ان ترانسکریپت یا سرویس کوتاه‌کننده لینک بیتلی ترسیم شده و قادر به کاوش داده‌ها به 12 زبان مختلف خواهد بود.

در ماه فوریه محققان به استناد داده‌های سایتشان سرمقاله‌ای منتشر کردند که براساس بررسی کلمات رد و بدل شده در پیام‌های کوتاه و با استفاده از سیستم ژئو تگینگ (نشان‌گذاری جغرافیایی) شادترین و غمگین‌ترین شهرهای ایالات متحده را منتشر کردند. بر این اساس ناپا و کالیفرنیا در صدر و بیمونت و تگزاس در انتهای فهرست قرار داشتند.

محققان در نظر دارند در نسخه‌های بعدی وب‌سایت چنین داده‌های مرتبط جغرافیایی را در دسترس عموم قرار داده و به کاربران اجازه مشاهده فرآیند تغییر سیگنال شادی بین دو مکان را در صورت وقوع یک اتفاق بدهند.

گزارشگران، سیاستگذاران، دانشگاهیان و هر شخص دیگری می‌تواند وارد سایت شده و واکنش عمومی نسبت به یک اتفاق مهم مانند بمبگذاری ماراتن بوستون را ببیند.

پانزدهم آوریل گزارشگران و گروه‌های تلویزیونی از سراسر جهان برای پوشش یکی از قدیمی‌ترین مسابقات دو ماراتن به شهر بوستون اعزام شدند تا شکوه این مسابقه سالانه را به تصویر بکشند، اما در عوض و همان طور که همه ما می‌دانیم دو بمب دست‌ساز در نزدیکی خط پایان منفجر شد و علاوه بر سه کشته حدود 260 نفر هم زخمی شدند و گزارشگران این واقعه غم‌انگیز را مخابره کردند. پس از شروع مصاحبه با مردم مشخص بود خیلی‌ها ترسیده و خیلی‌های دیگر از این واقعه ناراحت و خشمگین هستند.

اما فرض کنید خبرنگاران می‌خواستند چگونگی تاثیر این اتفاق را به صورت جهانی سنجیده و عمق این فاجعه را در روح و روان جهانیان اندازه‌گیری کنند. اگر یک خبرنگار در آن روز از هدونومتر بازدید می‌کرد چه می‌دید؟

اول این که نزولی چشمگیر در میزان شادی در روز پانزدهم آوریل مشاهده می‌شد. واضح است بمبگذاری بوستون در کل دنیا ثبت شد و سر و صدایی به پا کرد. ابزار ما نشان‌دهنده نوع کمی یک داستان کلان بود و نه یک واقعه کوچک. ابزاری که به کمک آن روزنامه‌نگاران می‌توانند با بررسی و ارائه داده‌های بزرگ در یک مقاله تلاش کنند واکنش عمومی به این حادثه را بهتر و دقیق‌تر توصیف کنند.

همانند یک کارگزار بورس که داده‌های بازار بورس را بررسی کرده تا شرکت‌های پربازده و فعال بورس را نشان‌گذاری کند، یک خبرنگار هم با بررسی داده‌های هدونومتر می‌تواند به اخبارش عمق بیشتری بدهد. او با دیدن کلماتی مانند انفجار، قربانی و کشتن در بالای فهرست کلمات رد و بدل شده در اینترنت به برداشت‌های دقیق‌تری می‌رسد. مثلا در پانزدهم آوریل ظهور بیش از حد معمول این کلمات در محیط‌های گفت‌وگو به زبان انگلیسی حکایت از موضوع خاصی دارد.

هدونومتر براساس حقیقتی که دانشمندان نام آن را ظرفیت روانی کلمات می‌نامند و براساس پایگاه داده بالغ بر ده هزار لغت کار می‌کند. در ابتدا شرکت‌کنندگان براساس درجه عاطفی کلمات به آنها امتیاز دادند. آنها به کلماتی که دریافت می‌کردند امتیازی بین یک تا 9 داده که 9 شادترین و یک غمناک‌ترین کلمه بود.

امتیاز هر کلمه میانگین امتیازی است که شرکت‌کنندگان به آن داده‌اند. به عنوان مثال امتیاز کلمه شادی نمره 30/8، هاها 94/7، گیلاس 04/7 و کلمه خنثی مثل کلوچه 96/6 بود. کلمات کاملا خنثی مثل حروف ربط و حروف تعریف 22/5 و 98/4 نمره گرفتند. در انتهای فهرست هم کلماتی مانند سقوط با 60/2 شکلک‌های اینترنتی با 36/2، جنگ با 80/1 و زندان با 76/1 قرار گرفتند.

با استفاده از این نمرات تیم محققان هر روز حدود 50 میلیون توئیت (پیام‌های ارسال شده در توئیتر) را جمع‌آوری کرده و با نمره‌دهی به آنها میانگین شادی این سبد 50 میلیون پیامی را محاسبه می‌کنند. دانشمندان معتقدند با توسعه و گسترش سایت خواهند توانست میلیاردها کلمه و جمله را جمع‌آوری و بررسی کنند.

دادز می‌گوید: روش ما تنها برای حجم بزرگی از متون مانند آنچه در صفحات وب شاهد آن هستیم منطقی است. هر کلمه یا عبارتی را می‌توان به طرق مختلف استفاده کرد. بعلاوه تنوع بیش از حدی در بیان افراد وجود دارد. مثلا کلمه بیمار در بیان یک پسر چهارده ساله تفاوت‌های اساسی با بیان همین کلمه توسط یک پزشک متخصص دارد.

phys.org/ مترجم: آتنا حسن‌آبادی