تجاری‌سازی علم و فناوری زمینه‌ساز اقتدار ملی

1- با توجه ویژه به علم و فناوری است که می‌توان برای کشور اقتدار پایدار فراهم کرد. تولید علم و فناوری و به کارگیری آن، شکوفایی پایدار در اقتصاد ایجاد می‌کند. باید شرایطی را در کشور فراهم کرد که اقتصاد متکی به دانش شود. مجلس و دولت با همکاری هم باید شرایط و ضوابط ایجاد و تاسیس صنایع نوین دانش‌بنیان را تدوین و تصویب و اجرایی کنند. ایجاد فضای مناسب و امکانات لازم برای تولید محصولات علمی با فناوری نوین و فروش این محصولات باید در دستور کار قرار گیرد.

2ـ سؤال این است که اگر فردی یا گروهی با انجام پروژه‌ای علمی و فناوری موفق شوند یک فناوری ممتاز را به دست آورند، کدام واحد یا سازمان موظف به خرید دانش فنی آن و سرمایه‌گذاری و تامین منابع برای تجاری‌سازی آن است؟ محقق باید مزد تولید دانش فنی خود را بگیرد و به تحقیقات بعدی بپردازد. این مسأله مغفول مانده است.

3ـ امروزه یکی از مشکلات صنایع بزرگ کشور نظیر خودروسازی، پتروشیمی، فولاد، سیمان و... مشارکت ضعیف و منفعلانه آنها در تربیت نیروی انسانی ماهر و کارآمد است؛ نیروهای ماهری که بتوانند نظیر یک دانشمند و محقق عمل کنند.

4ـ بررسی تاریخ چند صد ساله جهان نشان می‌دهد کشورهای صنعتی که صاحب علم و دانش شدند، آن را در اقتصاد دخالت دادند. لذا توانستند از علم پول درآورند، از محل درآمد آن مجدد توسعه علم دادند، اقتدار اقتصادی و سیاسی ایجاد کردند و این گردش را با اقتدار کامل به پیش بردند. اما متاسفانه ملت ایران درگذشته گرفتار حکام بی‌عرضه یا وابسته شد و از قافله علمی عقب ماند. اما با وقوع انقلاب اسلامی ملاحظه می‌کنیم ایران اسلامی با سرعت نردبان پیشرفت در بعضی زمینه‌های علمی را طی کرده و می‌کند، از این رو جا دارد که گسترش این موضوع به سایر حوزه‌های علمی در دستور کار مجلس و دولت قرار گیرد تا در آینده نزدیک با تولید علمی بیشتر و تبدیل آن به ثروت شاهد تحولات چشمگیر در حوزه اقتصاد باشیم.

5ـ یکی از توصیه‌های رهبر معظم انقلاب، نظام ملی نوآوری است. سؤال این است که مجلس در این ارتباط چه برنامه‌ای دارد؟ آیا این مطالبه و توصیه رهبری چه وقت در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت؟ و اصولا هیات رئیسه مجلس در این ارتباط ساز و کاری فراهم یا پیش‌بینی کرده است یا خواهد کرد؟

6 ـ در حال حاضر طبق آمارهای جهانی ایران از رشد علمی خوب و کم‌نظیری در دنیا برخوردار است. سؤال این است که چه میزان از این تولیدات به ثروت و پول تبدیل شده است؟ متأسفانه بررسی قوانین مصوب شده در مجلس نشان می‌دهد که حمایت نتیجه‌بخش از تحقیقات و ابتکارات و اختراعات و کاربردی کردن آنها و تکمیل زنجیره علم، فناوری، تولید و بازار بسیار کمرنگ و عمدتا به ادبیات شعاری و غیرقابل نظارت و پیگیری بسنده شده است.

7ـ یکی دیگر از توصیه‌های رهبر معظم انقلاب، کمک ویژه به شرکت‌های علمی و فناوری است. ارزیابی میزان و نحوه تاسیس و فعالیت‌های این نوع شرکت‌ها و شیوه و مقدار حمایت از آنها و اصولا مشخص کردن متولی اصلی این نوع شرکت‌ها از ضروریات است. این شرکت‌ها می‌توانند بازوی کارآمد و پشتوانه اصلی تولید باشند و در زنجیره و چرخه فکر تا تجاری‌سازی جایگاه ویژه داشته باشند. با توسعه این شرکت‌ها و حمایت کافی از آنها می‌توان شکاف و دره‌های عمیق بین علم، تولید و بازار را پر کرد.

8 ـ صنعتی که نتواند در بازار جانانه رقابت کند، محکوم به فنا و نابودی است، مگر آن‌که زیر چتر رانت‌خواری از منابع مردم و کشور قرار گیرد یا به صورت انحصارگرایانه در بازار، قلدرمآبانه بماند. اما صنعت با پیشرفت علمی و فناوری و نوآوری می‌تواند مستقلا در بازار رقابت باقی بماند. بستر و زمینه و امکان نوآوری در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی وجود دارد. اما باید کاری کرد تا صنایع با سرمایه‌گذاری در دانشگاه‌ها حضور فیزیکی و معنوی و جای پا داشته باشند. هم‌اکنون در حوزه صنعت، معدن، تجارت و اقتصاد، هزاران واحد تولیدی و صنعتی فعال است، سؤال بدون جواب این است که این بنگاه‌ها تا چه اندازه با دانش‌مداری آشنا و از مدیریت دانش در مجموعه‌های خود استفاده می‌کنند؟ و چگونه دانشگاه‌ها این واحدها را حمایت می‌کنند؟ و آنها چگونه نیازهای خود را روی میز دانشگاه‌ها قرار می‌دهند؟ شواهد نشان می‌دهد که چنین مسأله‌ای هنوز از نظر دولت و مجلس اولویت ندارد.

9ـ اخیرا سیاست‌های کلی تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در ۲۳‌ ماده‌ توسط رهبر معظم انقلاب ابلاغ شد، البته انعکاس آن در مجلس کم بود. اما یکی از بندهای آن تکمیل زنجیره تولید از مواد خام تا محصولات نهایی با رعایت اصل رقابت‌‌پذیری و فاصله گرفتن از خام‌فروشی در یک بازه زمانی معین است. این بند یکی از آرزوهای دیرینــــه دولت و مجلس بوده است؛ مجلس باید در راستــــای عملی شدن این امر گام بردارد.

دکتر محمد سلیمانی
نماینده تهران در مجلس