آغاز نگرانی‌ها از هجوم ریزگردها به استان‌های جنوبی و غربی

حدود ده سال است که بحران ریزگرد‌ها نیمه غربی و جنوب غربی بویژه استان‌های مرزی غرب کشور را گرفتار و زندگی مردم این مناطق را مختل کرده است. این مساله که بویژه در فصل گرما با افزایش بیماری‌های تنفسی و ریوی، تعطیل ادارات و مدارس و لغو پروازها همراه است، اعتراضات زیادی را از سوی مردم و مسئولان محلی مبنی بر پیگیری نشدن و رفع اساسی مشکل برانگیخته است.

نماینده خرمشهر در مجلس شورای اسلامی یکی از این مسئولان است که درخصوص فرارسیدن فصل گرما و تشدید بحران ریزگرد‌ها در این مناطق هشدار داد و دراین‌باره به ایلنا گفت: یک سری مدارک و مستندات جمع‌آوری کردم که بر‌اساس آن اسناد که از طرف پزشک‌ها و متخصصان عراقی نیز تائید شده است، امراض بسیار خطرناکی از طریق این پدیده به مردم منتقل خواهد شد.عبدالله سامری با بیان این‌که برخی از کار‌شناسان می‌گویند مهار این بحران هزینه زیادی دارد، افزود: مردم خرمشهر، آبادان و بسیاری از شهرهای مرزی حداقل امکانات بهداشتی را ندارند و متاسفانه گرفتار چنین معضلی هم هستند. وی با اشاره به کشیده شدن دامنه این بحران به کل استان‌های غرب کشور گفت: اگر مسئولان به فکر نباشند، فاجعه ملی رخ خواهد داد.

نماینده خرمشهر در مجلس نهم با بیان این‌که دولت می‌گوید رفع این مشکل بار مالی دارد، در حالی که به درمان مردم که بار مالی مضاعفی دارد نمی‌اندیشد، گفت: در زمان قبل از جنگ آمریکا و عراق روی بیابان‌های عراق موادی نفتی می‌ریختند تا شن‌های روان کنترل شود، اما حرکت تانک‌های آمریکایی باعث شکاف دوباره خاک شد و باعث شد دوباره شن‌های روانی موسوم به ریزگرد کشور ما را گرفتار کند.

در همین حال لاهوتی، نایب‌رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس نیز وعده اصلاح طرح دو فوریتی را داد و گفت: قطعا در جلسه فراکسیون نواقص طرح مورد بررسی قرار می‌گیرد و بحث مهم ریزگرد‌ها در آن گنجانده خواهد شد.

منشأ ریزگردها

در ایران سرچشمه اصلی ریزگرد باد شمال است. این باد که از خرداد تا شهریور فعال است، در شمال خاورمیانه شکل می‌گیرد و با گذر از کوه‌های ترکیه و شمال عراق، مانند قیفی به بیابان‌های عراق و سوریه سرازیر می‌شود و تا خلیج فارس و رسیدن به آب‌های آزاد پیش می‌رود.

جریان‌های خشک هوای عربستان و بی‌توجهی به محیط زیست و بیابان‌زدایی در عراق باعث خشک‌شدن بسیاری از باتلاق‌های عراق و ایجاد نواحی غبارساز شده‌ است. در گذشته سه کشور ایران، عراق و عربستان به صورت مشترک هزینه‌های مالچ‌پاشی این زمین‌ها را تأمین می‌کردند و تمام زمین‌ها در فصل خاصی از سال مالچ‌پاشی می‌شد. مالچ نوعی فرآورده چسبنده نفتی است که برای تثبیت شن‌های روان در بیابان‌ها استفاده می‌شود. جنگ عراق و تغییر رویه این دولت‌ها در سال ۲۰۰۰ میلادی سبب فراموشی این کار و در نتیجه افزایش ریزگرد در خوزستان، غرب ایران و سرانجام تقریبا در سراسر ایران شد. پدیده ریزگرد‌ها، که به گفته برخی اهالی مناطق غرب کشور بد‌ترین توفان غبار زندگی‌شان بوده ‌است، سبب بیشترین میزان ریزگرد در سه دهه اخیر ایران شد و ترکیب غبار با آلاینده‌های شهری، ریزگرد خطرناکی را تولید کرد که صدها شهروند را به بیمارستان کشاند.