اجرای طرح پزشک خانواده در استان فارس

این طرح که هدف نهایی از آن ارتقای سطح سلامت مردم است با همکاری وزارت بهداشت و وزارت کار و رفاه و تامین اجتماعی اجرا می‌شود و هزینه‌های بیمه عمدتا بر عهده دولت است، ولی برخی هزینه‌ها را خود بیمه‌گذار می‌پردازد.

براساس این طرح، هریک از خانوارها یک پزشک عمومی به عنوان پزشک خانواده انتخاب و نزد او ثبت‌نام می‌کنند. پس از ثبت نام و تشکیل پرونده در مطب این پزشکان، آنها امور بهداشتی خانوارها را بر عهده دارند و در صورت نیاز آنان را به متخصصان ارجاع خواهند داد.

طرح پزشک خانواده که از زمان تصویب آن حدود شش سال می‌گذرد، مثل تمام طرح‌های این چنینی فراز و نشیب‌های زیادی را پشت‌سر گذاشته و با مشکلات متعددی نظیر کمبود اعتبار، کمبود نیرو و پزشک مواجه بوده است؛‌ مشکلاتی که باعث شده این طرح هنوز مرحله مقدماتی خود را طی کند و خانوارها را چشم‌انتظار دریافت خدمات خود بگذارد، اما در میان تمام استان‌های کشور، استان فارس تنها استانی است که توانست این مرحله را پشت‌سر گذاشته و وارد مرحله اجرایی شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان این که فارس نخستین استان اجراکننده طرح پزشک خانواده در کشور است، در این باره به جام‌جم می‌گوید: از چهار ماه پیش فعالیت خود را به طور مستمر در زمینه اجرای این طرح در استان آغاز کردیم و حمایت خوب و همه‌جانبه استاندار و مسئولان استانی، باعث پیشبرد طرح و رسیدن آن به مرحله اجرایی شد تا امروز نام این استان به عنوان آغازکننده طرح رقم بخورد.

محمد هادی ایمانیه یکی دیگر از دلایل آغاز اجرای طرح پزشک خانواده در فارس را استقبال خوب و فوق‌العاده مردم این استان عنوان می‌کند و می‌افزاید: از 5‌/‌2 میلیون جمعیت شهری فارس بیش از یک ‌میلیون نفر در این طرح ثبت‌نام کرده‌‌اند و معاینات اولیه آنها انجام شده که این رقم بسیار جالب توجه است.

وی با بیان این که این افراد در صورت وجود مشکلی که مربوط به سلامتی باشد، می‌توانند از 8 صبح تا 12 ظهر یا از از ساعت 16 تا ساعت 20 به پزشک خانواده خود مراجعه کنند، خاطرنشان می‌کند: پزشکان خانواده علاوه بر مسائل درمانی، مسائل مرتبط با سلامت شهروندان اعم از تغذیه، بهداشت فردی و بهداشت منطقه را نیز در نظر می‌گیرند.

به گفته ایمانیه، براساس این طرح، مراجعه به پزشک خانواده رایگان است و دارو‌هایی نیز که توسط پزشک تجویز می‌شود در صورت تحت پوشش بیمه بودن به صورت رایگان در اختیار مراجعان قرار می‌گیرد.

قائم‌مقام وزیر بهداشت در استان فارس با بیان این‌که اگر بیمار احتیاج به پزشک متخصص داشته باشد، پزشک خانواده او را به متخصص معرفی می‌کند، تصریح می‌کند: پزشکان متخصص تنها 10 درصد ویزیت را از بیمار دریافت کرده و بقیه توسط دولت پرداخت می‌شود. ضمن این‌که از دارویی که وی تجویز می‌کند نیز تنها 30 درصد هزینه آن بر عهده بیمار است و 70 درصد باقیمانده را بیمه پرداخت می‌کند. در زمینه آزمایشگاه، رادیولوژی و سایر خدمات نیز به همین نحو تنها 5 درصد هزینه بر عهده بیمار و بقیه بر عهده دولت است.

البته موارد اورژانسی از این طرح معاف است و 50 مرکز در شیراز برای ارائه خدمات اورژانس در نظر گرفته شده است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین به آمار پزشکانی که در این طرح وزارت بهداشت را یاری می‌رسانند، اشاره کرده و با بیان این ‌که تاکنون 80 درصد پزشکان مورد نیاز طرح تامین شده است، می‌گوید: هزار نفر پزشک عمومی و 500 پزشک متخصص که 200 نفر آنها از بخش خصوصی و 300 نفر متخصصان دانشگاهی هستند،‌ در اجرای طرح همکاری می‌کنند. ضمن این‌که 300 داروخانه، 200 آزمایشگاه و 120 موسسه رادیولوژی نیز در این خصوص به مراجعان خدمات ارائه می کنند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان این ‌که پرونده شهروندان استان فارس بتدریج الکترونیک شده و تمام مشکلات و سوابق سلامت و بیماری افراد در کارت سلامت آنها درج می‌شود، می‌افزاید: گروه‌های نظارت دانشگاه علوم پزشکی از نظر نظام سلامت، روند طرح پزشک خانواده را پایش می‌کنند تا آزمایش اضافه و داروی غیر‌ضروری تجویز نشود.

این مسئول با تاکید بر لزوم تغییر فرهنگ مراجعه مستقیم به پزشک متخصص می‌گوید: متاسفانه برخی از مردم عادت کرده‌اند به محض این‌ که به بیماری مبتلا می‌شوند به پزشک متخصص یا فوق‌تخصص مراجعه می‌کنند که این روند باید اصلاح شود.

وی درخصوص مزایای اجرای این طرح نیز می‌گوید: با اجرای این طرح مردم دچار سردرگمی نمی‌شوند و می‌دانند که باید به کجا مراجعه کنند و همچنین این طرح ضمن کاهش هزینه‌های درمانی مردم، مراجعات مکرر و بی‌مورد به پزشکان را نیز کاهش می‌دهد.

در همین خصوص علیرضا مصداقی‌نیا، معاون بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز چندی پیش گفته بود: مقدمات این طرح از سال‌ها و ماه‌های پیش انجام شده بود و هم‌اکنون این طرح در سه استان سیستان و بلوچستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری در شهرهای 20 تا 50 هزار نفر در حال اجراست.

وی با تاکید بر تحت پوشش بودن جمعیت شهری علاوه بر جمعیت روستایی تصریح می‌کند: تغییرات اساسی در شیوه زندگی شهری به گسترش بیماری‌های غیرواگیر و کم‌تحرکی افراد منجر شده است که باید با اجرای پزشک خانواده و تحت پوشش شبکه بهداشت و درمان این معضلات را برطرف کرد.

براساس این طرح، پزشک خانواده پزشکی است که حداقل دارای مدرک دکترای حرفه‌ای پزشکی و مجوز معتبر فعالیت حرفه‌ای پزشکی در محل ارائه خدمت باشد. پزشک خانواده در نخستین سطح خدمات (سطح یک) عهده‌دار ارائه و مدیریت خدمات سلامت سطح اول است.

هر پزشک خانواده جمعیتی حدود 500 تا 2500 نفر را تحت پوشش قرار می‌دهد. در این طرح قرار است پزشک خانواده مسئول یک تیم ۱۷ نفره متشکل از پرستار، ماما، متخصص بهداشت محیط، بهداشت خانواده، بهداشت حرفه‌ای، روان‌شناس، تغذیه و... باشد.

براساس این طرح، بیمار در انتخاب پزشک دچار سردرگمی نخواهد شد، مطب پزشکان متخصص و بیمارستان‌های تخصصی خلوت‌تر می‌شود و این پزشکان می‌توانند وقت بیشتری برای بیماران بگذارند و گاهی با بیمارانشان حرف هم بزنند، هزینه‌های بی‌مورد و غیرضرور دارو و درمان نیز حذف می‌شود و در کل همه آنچه به عنوان معضلات نظام سلامت کشور مطرح است با اجرای این طرح از بین می‌رود.

فاطمه مرادزاده ‌/‌ گروه ایران