نگاهی به روشهای رایج نگهداری از زبالههای اتمی نشان میدهد که این روشها با حجم تهدیدهای موجود از سوی این ضایعات همخوانی ندارد. استفاده از حوضچههای آب یا قرار دادن زبالهها درون کپسولهای فلزی و دفن آنها (روشی که قرار است در نیروگاه اتمی بوشهر نیز مورد استفاده قرار گیرد) در درازمدت از ایمنی لازم برخوردار نیست، چراکه ضایعات هستهای نیروگاهها از نوع پرخطر بوده و برای هزاران هزار سال به تشعشعات خود ادامه میدهد. در این ابتکار گرانقیمت کشور فنلاند در نگهداری از این زبالهها منحصر بهفرد و جالب توجه است. این کشور با اختصاص بودجه 3 میلیارد دلاری از 10 سال پیش اقدام به ساخت تاسیسات فوق پیشرفتهای کرده که گفته میشود خطرات ناشی از زبالههای اتمی را حداقل برای 100 هزار سال با ایمنی قابل قبول کنترل میکند. در این روش، زبالهها درون کپسولهای ضخیم مسی قرار میگیرد. سپس در کپسولها را با استفاده از فناوری پیشرفته پرتوهای الکترون جوش میدهند و آنها را به شبکه تونلهای عمیقی که شکلی شبیه اسکلت ماهی دارد انتقال میدهند. دهانه این تونلها با لایه ضخیمی از یک نوع گل ضدآب پوشانده میشود و پس از پر شدن تونلهای فرعی، دهانه تونل اصلی نیز با همان گل مخصوص بسته و با نوعی سیمان مقاوم محکم میشود. سرانجام سال 2120 (108 سال دیگر) با قرار گرفتن 5500 تن زباله اتمی در تونلها و تکمیل ظرفیت مجموعه، همه تونلها در زیر پوششی از سیمان و حدود 400 متر سنگ گرانیت مدفون میشود. قرار است این تاسیسات که در جزیرهای در جنوب غربی فنلاند واقع شده است از سال 1399 خوشیدی به طور رسمی آغاز به کار کند. در حال حاضر حدود 300هزار تن زباله اتمی در جهان وجود دارد که هر ساله 12 هزار تن به این مقدار افزوده میشود.
مسعود توکلی/ جام جم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم