آغاز تصفیه فاضلاب‌های استان آذربایجان شرقی

گرچه به اعتقاد مسوولان استان، اقدامات لازم برای تصفیه پساب فاضلاب‌ شهری صورت گرفته است، ولی تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله بسیاری دارد، چرا که به اعتقاد کارشناسان محیط‌زیست، تصفیه فاضلاب در استان آذربایجان شرقی آن طور که باید بدرستی صورت نمی‌گیرد و این فاضلاب‌ها بدون تصفیه به درون نزدیک‌ترین آبراهه، رودخانه یا برکه‌ها تخلیه می‌شود.

غلامرضا‌ هاشمی‌، معاون آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی در این رابطه به خبرنگار ما در تبریز گفت: اگر در هر موضوعی نظارت نباشد تبعات زیانباری زندگی انسان‌ها را تهدید می‌کند و این مورد در خصوص مسائل بهداشتی و اجتماعی اهمیت بیشتری دارد.

به همین خاطر فاضلاب‌ها و خروجی‌های آن باید توسط متخصصان مربوط آزمایش و کنترل شود و مشکل تصفیه را از طریق برگرداندن فاضلاب به رودخانه یا تدابیر دیگر به صورت موقت حل کنند تا این آب‌های غیرمتعارف وارد چرخه زندگی انسان‌ها نشود.

بیوک رئیسی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی نیز در این خصوص معتقد است: اداره کل محیط‌زیست در کنار آزمایشگاه‌های معتمد سازمان از خروجی تصفیه‌خانه‌های شهری و واحدهای صنعتی نمونه‌برداری و پس از انطباق با استانداردهای سه‌گانه باتوجه به منابع پذیرنده اقدامات قانونی لازم چون اقدامات اصلاحی، اعمال جرائم و معرفی به عنوان صنایع آلاینده در صورت عدم تمکین واحد به عمل می‌آورد.

وی افزود: در صورتی که خروجی تصفیه‌خانه‌ها با استانداردهای مصوب سازمان محیط‌زیست همخوانی داشته باشد، مانعی برای مصارف کشاورزی وجود ندارد و می‌تواند در آبیاری فضای سبز مورد استفاده قرار گیرد یا در بعضی محصولات زراعی و باغی استفاده شود.

حسین اخگری، معاون بهره‌برداری آب و فاضلاب آذربایجان شرقی نیز در رابطه با تصفیه‌خانه‌های فعال استان گفت: هم‌اکنون حدود 8 تصفیه‌خانه فاضلاب شهری شامل اهر، عجبشیر، مراغه، سراب، تبریز، جلفا، مرند و میانه با ظرفیت حدود 260 هزار و 400 مترمکعب در شبانه‌روز در مدار بهره‌برداری قرار دارد و حدود6 تصفیه‌خانه دیگر نیز در شهرهای بناب، بستان آباد، آذرشهر، ملکان، هشترود و هریس در حال احداث است.

وی افزود: سال گذشته بالغ بر 72 میلیون مترمکعب فاضلاب شهری جمع‌آوری شده و حدود 48 میلیون مترمکعب از پساب‌ این فاضلاب‌ها در فصول کشاورزی به مصرف اراضی زراعی رسیده است.

غلامرضا‌ هاشمی، ‌معاون آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی در خصوص علت اجرای طرح تصفیه پساب و مصرف آن در اراضی کشاورزی اظهار کرد: قرارگرفتن آذربایجان شرقی در منطقه کم‌آب و پایین بودن سرانه پتانسیل استان نسبت به میانگین کشوری ضرورت استفاده حداکثری از منابع آب‌های غیرمتعارف را ایجاب می‌کند.

وی افزود: با این حال مهم‌ترین دلیل تصفیه پساب‌های فاضلاب به مسائل بهداشتی و زیست‌محیطی جامعه برمی‌گردد؛ چراکه در صورت عدم تصفیه و استفاده مستقیم از فاضلاب‌ها در بخش کشاورزی نه‌تنها منابع سالم ما آلوده می‌شود، بلکه به از بین رفتن این مقدار آب سالم و اندک ما نیز منجر خواهد شد.

معاون آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی با اشاره به این‌که اکثر پساب‌های تولید شده در استان بدون مجوز و شناسنامه به مصارف کشاورزی می‌رسد، گفت: متاسفانه هرچند از حدود نیمه دوم دهه 70 طرح تصفیه‌خانه در استان ما اجرایی شده، اما در اکثر مواقع پساب‌های این تصفیه‌خانه‌ها بدون شناسنامه و مجوز، آن هم در اراضی پایین دست به مصارف کشاورزی می‌رسد و بقیه به داخل رودخانه‌ها و آبراهه‌ها سرازیر می‌شود.

وی تصریح کرد: البته در بعضی مواقع این پساب‌های تصفیه شده در مجتمع‌های گردشگری و صنعتی که تبعات زیست‌محیطی نداشته باشد استفاده می‌شود، اما بااین حال تا رسیدن به نقطه مطلوب و ایده‌آل فاصله زیادی در پیش است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود از امضای تفاهم‌نامه شرکت آب منطقه‌ای استان با جهاد کشاورزی خبر داد و گفت: اخیرا تفاهم‌نامه‌ای به امضای دوطرف رسیده و به موجب آن از 72 میلیون مترمکعب پساب تولیدشده حدود 48 میلیون مترمکعب آن را با مجوز محیط‌زیست و بهداشت برای امور کشاورزی اختصاص دادیم تا در فصول زراعی کشاورزان از این آب در امور آبیاری استفاده کنند.

ارسلان‌ هاشمی،‌ ‌مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی نیز تصفیه پساب‌های فاضلاب را یکی از راهکارهای ارتقای بهره‌وری و صرفه‌جویی در آب اعلام کرد و افزود: فاضلاب تصفیه‌خانه‌های استان بازیابی و دوباره برای استفاده در کشاورزی و صنعت به چرخه مصرف بازمی‌گردد.

وی با اشاره به برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته جهت هدایت آب تصفیه‌شده پساب غرب شهر تبریز به بخش کشاورزی استان گفت: پیشنهاد می‌کنیم حدود 20 میلیون مترمکعب آب بعد از جمع آوری از چاه‌های غرب تبریز از طریق سازه‌های موجود شبکه پایاب سد شهید مدنی برای انتقال وتوزیع در بخش کشاورزی استفاده شود.

هاشمی‌ با اشاره به این‌که بر اساس مصوبه اخیر دولت، در‌ سال 91 صرفه‌جویی 10 درصدی در مصرف آب کشاورزی و اختصاص آن به زمین‌های زراعی جدید برای ایجاد اشتغال تکلیف شده است، تصریح کرد: از ابتدای ابلاغ این دستورالعمل، آب منطقه‌ای و سازمان جهادکشاورزی استان با برگزاری جلسات مشترک، پیش‌نویس دستورالعمل اجرای حفاظت از منابع آب استان را مدون کرده و بر اساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته، 210 میلیون مترمکعب در مصرف آب کشاورزی استان صرفه‌جویی خواهد شد تا امکان توسعه 30 هزار هکتار از اراضی دیم استان به آبی مقدور شود.