خوش رنگی؛ اولویت اول برنامه‌های صبحگاهی تلویزیون

شبکه یک سیما با «صبح بخیر ایران» آغازگر برنامه‌های صبحگاهی در سیماست. سراغ عوامل این برنامه رفتیم تا در سال نو با ویژگی‌های برنامه‌ای که وظیفه ایجاد نشاط صبحگاهی را به عهده دارد، بیشتر آشنا شوید.

مجری برنامه تاثیر مستقیمی روی جذابیت برنامه دارد و باید فضایی را آماده کند که بیننده احساس راحتی کند، نوع رفتار و حتی پوشش آنها یکی از تاثیرگذارترین عناصر برای شادی‌آفرینی و امیدبخشی است.

امین نبی‌الهی، فارغ‌التحصیل کارگردانی و دارای سابقه اجرا در تلویزیون و رادیو می‌گوید: آنچه برای یک برنامه‌ساز تلویزیونی باید مهم باشد، حرکت محتوایی برنامه است. شاید بتوانیم برنامه‌ای را به هر نحوی برای صبحگاه فراهم کنیم، اما نباید محتوا در این شتاب‌زدگی فدا شود.

نبی‌الهی معتقد است: در برنامه‌های صبحگاهی شاید بیشتر از دیگر برنامه‌ها نیاز باشد، شناخت صحیحی از مخاطب داشته باشیم و برنامه‌ساز با درک مخاطب و این‌که خود را به جای بیننده احساس کند، می‌تواند ارتباط درستی با او ایجاد کند. در این زمینه باید مطالعات روانشناختی دقیق انجام شود تا بدانیم فردی که ساعت 7 صبح بیدار شده در چه موقعیتی قرار دارد و با تجزیه و تحلیل‌های منطقی و در نظر گرفتن یک نظر حد واسط بین اقشار مختلف مردم می‌توان به این مهم دست یافت. او درباره چگونگی رسیدن به نشاط در برنامه‌های صبحگاهی می‌گوید: همین که بتوانیم مخاطب را با امید به سرکار بفرستیم، در حقیقت توانسته ایم به نوعی برای او نشاط ایجاد کنیم، زیرا ذهن بیننده برنامه صبحگاهی با یک سری مجهولات مواجه است و آماده تفسیر مطالب نیست، لذا نیازمند یک محرک است. رویکرد محتوایی برنامه می‌تواند باعث جذب یا دفع مخاطب باشد. البته همیشه با کلام و حرف نمی‌توان این نشاط را ایجاد کرد، بلکه تلفیقی از موسیقی، رنگ، مسائل تخصصی و... باید به مخاطب تقدیم شود؛ همان‌طور که نمی‌توان یک برنامه خمود و کسل‌کننده ساخت و این انتظار را داشت که مجری فقط با اجرایش آن را درست کند.

نبی‌الهی در ادامه می‌افزاید: گشاده‌رویی مجریان صبحگاهی یکی از تاثیرگذارترین عناصر برای شادی‌آفرینی است، ولی از آنجا که مجری باید متناسب با فضای برنامه ‌باشد، اگر محتوای کلی برنامه‌ای دارای نشاط نباشد، شوخ طبعی مجری ممکن است لودگی به نظر برسد؛ اما در حالت کلی برنامه‌ساز باید شناخت صحیح و دقیقی از مخاطب داشته باشد؛ به‌طوری که بتواند نیازهای او را بدرستی پاسخ دهد.

وی که برنامه‌های با نشاطی را در رادیو اجرا کرده، بر این باور است که ذکاوت و مطالعه، عامل موفقیت یک جوان در رسانه است.

امین نبی‌الهی در ادامه اشاره می‌کند: اجرا شکلی از هنر نمایش است و با توجه به این‌که در کشور ما تحصیلات آکادمیک در ارتباط با مجری‌گری وجود ندارد و بیشتر فن بیان و... است لذا در انتخاب مجریان باید بیشتر از افراد تحصیلکرده در زمینه تئاتر استفاده کرد. نباید برنامه را ساخت، بعد منتظر شد که ببینیم آیا مخاطب جذب می‌شود یا نه. چون تاثیری که این برنامه‌ها بر مردم دارد و همچنین بودجه‌های کلانی که صرف ساختن این برنامه‌ها می‌شود، به هیچ عنوان شوخی‌بردار نیست.

ساسان گلستانه یکی دیگر از مجریان صبح بخیر ایران است که پیش از این او را با خانه ملت به یاد می‌آوریم.

او می‌گوید: با توجه به این که صبح بخیر ایران قدیمی‌ترین برنامه صبحگاهی است و اجراهای متفاوتی را از دیگران مانند اقبال واحدی، نظام اسلامی و ... به خود دیده، فضای خاصی داشته و سفرنامه صبا هم برای اولین بار در این برنامه بوده است.

او ادامه می‌دهد: این برنامه یک هدف عمومی دارد و آن هم این که باید حال و هوای صبحگاهی و نشاط را به مردم القا کند. در ضمن یک نگاه عمومی به سراسر ایران دارد و تمرکز آن فقط بر تهران و فرهنگ آن نیست.

هر کسی با هر لهجه، گویش، نژاد و قومیت در این برنامه جا دارد و این موضوع در بخش‌های مختلف گنجانده شده است؛ ولی مهم‌ترین بخشی که این موضوع را مد نظر قرار داده، همسفر است که با همه مردم ارتباط زنده می‌گیرد.

البته در همین بخش، سفرهای چند روزه به دیگر نقاط دنیا هم بوده است، مثلا در این برنامه سفر به‌هندوستان، تانزانیا، زنگبار، تاجیکستان و لبنان را داشته‌ایم که آداب و رسوم آنها معرفی می‌شود.

گلستانه ادامه می‌دهد: اولین همکاری من با صبح بخیر ایران سال 86 بود که بخش کودک صبح بخیر ایران را اجرا می‌کردم و هدف آن تزریق نشاط صبحگاهی به کودکانی بود که آماده مدرسه رفتن می‌شدند. او در ارتباط باتفاوت اجرای این برنامه با دیگر برنامه‌هایش می‌گوید: اجرای این برنامه از همه برنامه‌هایم سخت‌تر است، چون مردم از این برنامه خاطرات بسیاری دارند و اجراهای خاطره‌انگیزی دیده‌اند، لذا حساسیت زیادی بر نوع اجرا وجود دارد و مردم نوع اجراها را با هم مقایسه می‌کنند و این کار را مشکل‌تر می‌کند.

او می‌افزاید: این برنامه با ویژگی‌های خاص خودش، فضایی دارد که در آن خسته بودن و کسالت نباید انعکاس پیدا کند، چون برنامه فضای شاد و مفرحی می‌طلبد، البته این فضای باطراوت تا حد زیادی به اجرا کمک می‌کند.

او اذعان می‌کند: با توجه به این که در بخشی از این برنامه با مهمان برنامه صحبت می‌کنیم، لذا باید مولفه‌‌های برنامه گفت‌وگو‌محور را در نظر داشته باشیم و بتوانیم با هر فردی اعم از ورزشکار، هنرمند و... ارتباط خوب و مناسب برقرار کنیم و همین موضوع باعث می‌شود سطح معلوماتمان را بالا ببریم.

گلستانه معتقد است یک برنامه صبحگاهی در وهله اول باید خوشرنگ باشد و این گونه توضیح می‌دهد: خوشرنگ به این معنا که لحن مجری، موسیقی، دکور برنامه و... باید خوب باشد، زیرا همه این موارد از سوی بیننده درک می‌شود.

لذا با توجه به این که مخاطب ما فرصت ندارد که یک برنامه 3 ساعته را از ساعت 6 تا 9 دنبال کند پس باید بخش‌های متنوع به گونه‌ای در برنامه‌ چیده شود که پاسخگوی نیاز مخاطب در هر ساعت از برنامه باشد.

او می‌گوید: اجرا در این برنامه تکاپوی صبحگاهی می‌خواهد که هم اطلاع‌رسانی و هم شادابی و نشاط را به مخاطب تقدیم کند. پس ریتم برنامه باید مناسب باشد. اگر این گونه باشد برنامه با اقبال مواجه خواهد شد. موضوع، مخاطب و ساعت پخش باید در نظر گرفته شود و بخش‌های برنامه متناسب با آن چیده شود.

غلامرضا بختیاری، تهیه‌کننده صبح بخیر ایران در خصوص بخش‌های این برنامه می‌گوید: در این برنامه بخش‌های متنوع و گوناگونی چیده شده است که از آن جمله می‌توان به ایستگاه خبر اشاره کرد که در آن آخرین اخبار علمی جهان خوانده می‌شود. ورزش‌کده عنوان دیگری است که به معرفی ورزش‌های مختلف به صورت مستند می‌پردازد.

او می‌افزاید: نقل نقلی بخش دیگری است که در آن وقایع اجتماعی روز به صورت نقالی و شاهنامه‌خوانی مطرح می‌شود. مهمان ویژه‌ای هم در برنامه حضور می‌یابد که انتخاب آن هم براساس وقایع اجتماعی است.

همسفر، عنوان بخش دیگری است که در آن به نقاط مختلف و گوشه و کنار ایران سفر می‌شود. بختیاری معتقد است: یک برنامه صحبگاهی فضای متفاوتی می‌طلبد و باید در آن شادابی و نشاط وجود داشته باشد. او که برنامه‌های صبحگاهی دیگری همچون کوچه‌باغ از شبکه سه سیما را نیز در کارنامه خود دارد، در ادامه می‌گوید: در این برنامه با مهمانان ویژه صحبت‌های خاصی می‌شود و ممکن است بعضی مباحث اقتصادی هم در برنامه گنجانده شود، به این علت که مردم احساس کنند کسی هست که صدای آنها را می‌شنود و دغدغه آنان را انعکاس می‌دهد.

ریتم تند و بخش‌‌های گوناگون از جمله مواردی است که در یک برنامه‌ صحبگاهی باید گنجانده شود. به عبارت دیگر یک برنامه باید آینه تمام‌نمای جامعه باشد و مردم بتوانند خودشان را در آن ببینند. مثلا در یک برنامه صبحگاهی نباید مباحث کلان اقتصادی مطرح شود. در واقع برنامه باید به گونه‌ای باشد که فضایی با طراوت و شاد ایجاد کند.

بختیاری می‌گوید: البته ما نمی‌توانیم نشاط ایجاد کنیم. در واقع باید نشاط مردم را به خودشان نشان بدهیم. مثلا این که گزارش‌هایی در برنامه گنجانده می‌شود مانند خرید عروسی که به خودی خود شادی‌آور است.

بخش دیگرمان دعوتنامه است و در آن هر هفته از یک وزیر دعوت می‌شود درباره اقدامات خود در سال صحبت کند. چهارشنبه هر هفته هم یک استاندار مهمان برنامه است و درباره مهم‌ترین اقدامات خود برای استانش صحبت می‌کند.

او اظهار می‌کند: البته مهمانان دیگری هم براساس وقایع روز به برنامه دعوت می‌شوند. مثلا اگر همایش خاصی در حال اجرا باشد از دبیر آن دعوت می‌شود. او درباره انتخاب مجری‌های این برنامه هم چنین توضیح می‌دهد: جوان و با انرژی بودن 2 فاکتور مهمی است که برای اجرای این برنامه مدنظر داشتم که خوشبختانه مجریان برنامه هر دو فاکتور را دارند‌.