دومین برداشت بانک مرکزی از حساب بانک‌های کشور

به گزارش خبرنگار جام‌جم، 17 اسفند 90 خبری مبنی بر برداشت ناگهانی وجوهی توسط بانک مرکزی از حساب دست‌کم 10 بانک دولتی و خصوصی کشور به بهانه «مابه‌التفاوت نرخ ارز» منتشر شد و اعتراض همراه با تعجب سیستم بانکی را برانگیخت.

رقم برداشت شده در مجموع 2653 میلیارد تومان بود که بانک ملی با 1200 میلیارد تومان بیشترین رقم برداشتی و بانک سرمایه با 62 میلیارد تومان کمترین رقم برداشتی را تشکیل می‌دادند.

انتشار این خبر موجب اعتراض رسمی بانک‌های کشور و توضیح‌خواهی آنها شد، اما بانک مرکزی با سلب مسوولیت از خود اذعان کرد که کمیته 5 نفره ساماندهی بازار ارز اواسط بهمن 90 به این علت که برخی بانک‌ها گزارش مصرف ارزهای دریافتی به قیمت دولتی خود را به بانک مرکزی ارائه نکرده‌اند، مصوبه‌ای را از تصویب دولت گذرانده که به موجب آن بانک مرکزی می‌تواند مابه‌التفاوت قیمت ارز دولتی با قیمت آزاد روز آن را از حساب بانک‌ها برداشت کند. بانک مرکزی در اطلاعیه‌های خود تصریح کرد صرفا مجری تصمیمات این کمیته و دولت بوده است.

با این حال نامه‌های بانک‌ها نشان از قانع نشدن آنها بود. چرا که آنها استدلال می‌کردند اگر حتی حق با بانک مرکزی بود، گزارش حسابداری این موضوع همراه ضرب‌الاجل واریز وجه باید از مدتی قبل به بانک‌ها تسلیم می‌شد و آن گاه در صورت صحت گزارش و عدم عمل بانک‌ها به تکلیف قانونی خود، برداشت بی‌خبر و یکجانبه از حساب‌های آنان صورت می‌گرفت.

به گفته بانک‌ها، اقدام بانک مرکزی بی‌خبر و غیرقانونی و بدون هر گونه اطلاع و اعلام قبلی بود. در پی این اعتراضات، سرانجام مدیران عامل چند بانک خصوصی اعلام کردند گزارش‌های مصرف ارز خود را به بانک مرکزی تسلیم کرده و این بانک 90 درصد مبالغ برداشت شده را به حساب بانک‌ها عودت داده است. به این ترتیب احساس شد که مساله حل شده و به وقایع اقتصادی سال 90 پیوسته است.

اما ظاهرا این احساس، درست نبوده است، چرا که خبرگزاری مهر دیروز گزارش داد بانک مرکزی در ساعات پایانی سال 90 دوباره به بهانه «مابه‌التفاوت ارز دریافتی» در مجموع 1180 میلیارد تومان از حساب 6 بانک دولتی و خصوصی برداشت کرده است.

این در حالی است که 6 روز بعد از این برداشت، مابه‌التفاوت یارانه نقدی مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها به حساب‌ها واریز شده و لذا این شک خودبه‌خود ایجاد می‌شود که هدف از آن برداشت، تامین آن مابه‌التفاوت ـ حتی به صورت تنخواه گردان کوتاه مدت ـ بوده است. یعنی مثلا دولت تا رسیدن وجوه ناشی از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی از وجوه برداشتی از حساب بانک‌ها به صورت تنخواه برای تامین مبالغ واریزی استفاده کرده و سپس پول را به حساب بانک‌ها عودت می‌دهد.

هر چند بانک مرکزی در سری اول برداشت‌ها، چنین قصدهایی را تکذیب کرد اما دیروز ترجیح داد در این باره سکوت اختیار کند. با این حال مهر در گزارش خود نوشت که بانک مرکزی در جدیدترین اقدام خود و در ساعات پایانی سال 90 برای دومین بار از حساب بانک‌ها بابت مابه‌التفاوت ارز دریافتی مبالغ زیادی برداشت کرده است.

آخرین خبرها در سال 90 نشان می‌داد بانک مرکزی حدود 90 درصد پول برداشتی از برخی بانک‌ها را 28 اسفند به حساب‌های آنها برگشت داده، اما جدیدترین اطلاعات رسیده حاکی از آن است که در پی تاکید بر اجرای دقیق دستورالعمل کمیته 5 نفره ارزی دولت و در ساعات پایانی سال 90، بانک مرکزی دوباره از حساب بانک‌ها پول برداشت کرده است.

مهر در گزارش خود تصریح کرد که از حساب بانک ملی حدود 530 میلیارد تومان، بانک ملت حدود 210 میلیارد تومان، بانک تجارت حدود 180 میلیارد تومان، بانک سینا حدود 30 میلیارد تومان، بانک پارسیان حدود 110 میلیارد تومان و پاسارگاد حدود 120 میلیارد تومان در نوبت دوم برداشت شده است.این گزارش می‌افزاید: بانک مرکزی که در نخستین برداشت خود از حساب بانک‌ها، مبالغ برداشتی را وارد خزانه نکرده بود و در حساب‌های واسط ـ برای بازگشت سریع آنها به بانک‌ها ـ نگهداری کرده بود، اما ظاهرا این بار مبالغ را وارد خزانه کرده است.

در همین حال، دیوان محاسبات کل کشور هم قصد دارد به صورت ویژه این موضوع را در دستور کار بررسی خود قرار دهد، ضمن این‌ که اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس در پی تشکیل جلسه‌ای با مقامات دولتی برای بررسی این موضوع هستند.