شفاف؛ سوال از مردم، پاسخ از مسوولان

 این برنامه گفت‌وگومحور هر روز ساعت21 به تهیه‌کنندگی کیوان مدنی و اجرای سونیا پوریامین به مدت یک ساعت روی آنتن پخش می‌شود.اگر جزو کسانی باشید که برنامه‌های شبکه آموزش را دنبال می‌کنید، به یاد دارید چند ماه پیش برنامه‌ای با نام «شب‌نامه»‌ با اجرای محمدجعفر خسروی روی آنتن می‌رفت. اما پس از یک وقفه چندماهه، شب نامه جای خود را به برنامه شفاف داد.

کیوان مدنی، تهیه‌کننده برنامه شفاف درباره این برنامه می‌گوید: طرح اولیه شفاف اواخر سال گذشته آماده شد که با توجه به نیازهای شبکه آموزش در نظر داشتیم برنامه متفاوت گفت‌وگو محوری را تولید کنیم. پس از مدتی که برنامه با نام «شب نامه» با رویکردی چالشی پخش شد، به ایام محرم رسیدیم که معمولا در این ایام، شبکه‌های سراسری سیما در جدول پخش برنامه‌ها، تغییراتی ایجاد می‌کنند. پس از نشستی که برگزار کردیم، تصمیم بر آن شد برنامه «شب نامه» در ایام محرم پخش نشود. در فرصتی که پیش آمد، پس از برگزاری چندین جلسه و بررسی برنامه‌های گذشته، تصمیم گرفتیم برنامه را از شیوه چالشی خارج کنیم و بیشتر به جنبه اطلاع‌رسانی و آموزشی آن توجه کنیم. موضوعات روز و مهم را به چند دسته تقسیم کردیم؛ موضوعاتی چون بهداشت و سلامت، خانواده، آموزش و اقتصاد، شهر و شهروندی و... تا هر شب به شکل جدیدی به آنها پرداخته شود.

عوامل تولیدکننده برنامه شفاف سعی می‌کنند مسائلی را که مورد نیاز مردم است، در یک فضای آموزشی ارائه کنند و در این زمینه، اطلاعات کافی را در اختیار مردم قرار دهند، مثلا اگر موضوع فرهنگ آپارتمان‌نشینی را مورد بررسی قرار می‌دهند، ابتدا بررسی می‌کنند در این زمینه، شهروندان به چه موضوعاتی برای اطلاع‌رسانی شفاف نیاز دارند و بعد این مساله را در برنامه بررسی می‌کنند. این برنامه در واقع مردم و مسوولان را تا حد زیادی به هم نزدیک می‌کند و آنها را مقابل هم قرار نمی‌دهد بلکه روبه‌روی هم می‌گذارد تا به وسیله گفت‌وگو علاوه بر آسیب‌شناسی جدی درخصوص موضوع برنامه، آموزش‌های لازم را نیز به مخاطبان ارائه کند. مدنی مخاطب برنامه شفاف را عموم مردم ذکر می‌کند و می‌افزاید: ما عموم مردم جامعه را در نظر گرفته‌ایم. پیام‌رسانی و اطلاع رسانی از اهداف برنامه شفاف است و تلاشمان این است که بتوانیم با مخاطبانمان در سراسر کشور ارتباط برقرار کنیم. در حال حاضر با توجه به پیامک‌ها، تلفن‌ها و نامه‌هایی که دریافت می‌کنیم، در تمامی شهرها بیننده داریم و این نشان دهنده موفقیت برنامه است. با این‌که در زمان پخش برنامه شفاف اخبار ساعت 21 شبکه یک و مجموعه داستانی شبکه 3 سیما روی آنتن است اما به نظر می‌رسد شفاف توانسته جایگاه خودش را میان مخاطبان به دست آورد.

سونیا پوریامین(مجری) و مجید رزازی (سردبیر) در حال صحبت کردن هستند. هنوز مهمان برنامه نرسیده و گویا این دو در حال بررسی موضوع هستند. گروه صحنه هم دکور برنامه را آماده کرده‌اند و نورپرداز برنامه هم نور دکور را تنظیم می‌کند. برنامه شفاف دکور خاصی دارد. دکور براساس سلول‌هایی طراحی شده است که کنار هم چیده می‌شوند و به نوعی نشان‌دهنده عناصری است که کنار هم چیده می‌شوند و جامعه را شکل می‌دهند. دکور برنامه به نوعی تداعی‌گر همکاری، تعاون و همدلی است.

موضوعاتی که در برنامه‌هایی مانند شفاف مطرح می‌شود، مهم است چون اگر موضوع براساس نیاز مردم طراحی نشود، مطمئنا با استقبال مواجه نخواهد شد. رزازی که بخش عمده‌ای از انتخاب موضوع و تحقیق و پژوهش برنامه را به عهده دارد، در این باره می‌گوید: هر موضوع که انتخاب می‌شود، جنبه‌های متفاوتی دارد، ولی ما آن جنبه را که مرتبط با بحث آموزش است، پررنگ‌تر کرده و در آن مسیر حرکت می‌کنیم. در این برنامه، تحقیق و نگارش برنامه و مواردی که باید مدنظر قرار دهیم، همه در یک جهت هستند و مکمل یکدیگر به حساب می‌آیند.

در همه برنامه‌ها سردبیر نقش بسزایی در محتوای برنامه دارد و اگر سردبیر بتواند بخش‌‌‌های محتوایی برنامه را مدیریت کند، شکی نیست که مخاطبان زیادی را می‌تواند با خود همراه کند. رزازی در این باره می‌گوید: برنامه تلویزیونی کار گروهی است و ما سعی می‌کنیم همه تصمیمات را در گروه برنامه‌سازی بگیرم؛ به‌گونه‌ای که روز به روز شاهد رضایتمندی و افزایش مخاطبان باشیم.

سونیا پوریامین سال‌هاست به عنوان مجری در تلویزیون فعالیت می‌کند. او برای اجرای برنامه‌ها، معیارهای خاص خودش را دارد. وی در این باره می‌گوید: اجرای برنامه‌هایی را می‌پذیریم که در تاثیرگذاری آنها موثر باشم. چون پس از گذشت سال‌ها و فعالیت در حوزه اجرا و کسب تجربه نمی‌توانم صرفا یک مجری ساده باشم. مخاطب هم از من نمی‌پذیرد که مجری برنامه‌ای باشم که پیامی را منتقل نمی‌کند. همیشه دوست دارم برنامه‌ای اجرا کنم که در آن حرف‌های حاشیه‌ای مطرح نشود و اصل موضوع در سایه این حاشیه‌ها به فراموشی سپرده نشود.

شفاف از جهات مختلفی قابل بررسی است و با دیدن چندین قسمت از این برنامه می‌توان فهمید که پشتوانه تحقیقاتی خوبی دارد چرا که همه بخش‌های برنامه در یک جهت هستند و مجری برنامه نیز نسبت به موضوع احاطه کاملی دارد. پوریامین با بیان این‌که شفاف ویژگی‌های مختلفی دارد، می‌افزاید: با توجه به این‌که موضوعی را در طول هفته دنبال می‌کنیم، خوشبختانه گروه تحقیق و پژوهش شفاف فعالیت‌های گسترده‌ای دارند و متن و تحقیقات چند روز قبل از برنامه آماده می‌شود تا من ضمن مطالعه آنها، اطلاعات مورد نیازم را جمع‌آوری ‌کنم. چون مجری که درخصوص همه موضوعات، اشراف کاملی ندارد و مطمئنا این‌گونه تحقیقات می‌تواند به اجرا و برنامه کمک شایانی بکند.

یکی دیگر از ویژگی‌های این برنامه آن است که شفاف برنامه چالشی نیست بلکه برنامه اطلاع‌رسانی است و همه عوامل در جهت دادن اطلاعات به عموم مردم فعالیت می‌کنند.وی در ادامه می‌‌گوید: این روزها برنامه‌های گفت‌وگو محور در تلویزیون زیاد شده است اما باید دید موضوعات برنامه تا چه اندازه براساس نیاز مخاطبان است و برنامه چقدر پشتوانه تحقیقاتی دارد. ما باید برنامه‌ای​تولید کنیم که اثرگذار باشد، برای اثرگذاری تنها مجری موثر نیست بلکه همه عوامل در برنامه باید وظایف خود را بخوبی انجام دهند تا مخاطبان بتوانند با برنامه ارتباط برقرار کنند.

تا چند سال پیش هر کسی براحتی نمی‌توانست اجرای یک برنامه را به عهده بگیرد. علاقه‌مندان پس از آزمون‌های مختلف انتخاب ‌شدند و بعد از آن مدتی را در کنار مجریان با سابقه، دوره کارآموزی می‌گذراندند، مجریان منتخب با گزارشگری کارشان را شروع می‌کردند و پس از دوره‌ای، اگر عملکردشان مورد قبول بود، اجرای برنامه‌های تولیدی تلویزیون را عهده دار می‌شدند.

پوریامین در این‌باره می‌گوید: اما اکنون مجری شدن خیلی راحت شده است. کسانی که حتی دوره آموزشی را درخصوص چگونگی اجرای تلویزیونی پشت سر نگذاشته‌اند، براحتی مقابل دوربین قرار می‌گیرند و با وجود اشتباهات فراوان اما بازهم اجرای برنامه به آنها سپرده می‌شود. به نظرم مدیران باید بیش از این به مجری برنامه‌های تلویزیون توجه کنند چرا که بی‌توجهی به انتخاب مجری می‌تواند لطمه‌های فراوانی به برنامه‌های تلویزیون وارد کند.

برخی اوقات دیده می‌شود مهمانان برنامه‌های تلویزیونی سوال‌هایی را از پیش آماده می‌کنند و در اختیار مجری برنامه قرار می‌دهند یا حتی قبل از شروع برنامه، سوال‌ها را با مجری مرور می‌کنند. پوریامین معتقد است
در برنامه‌هایی که چالشی نیستند، می‌توان سوال‌ها را با مهمان برنامه هماهنگ کرد تا برنامه با محتوای بیشتری روی آنتن برود و سوال‌ها و پاسخ‌های نیاز مخاطبان را برآورده کنند. اما اگر برنامه چالشی است، نیازی به هماهنگی قبلی نیست. ضمن این‌که من در برنامه شفاف خودم را جای مخاطب می‌گذارم و حتی اگر پاسخ مسوولی مرا متقاعد نکند، دوباره سوالم را تکرار می‌‌کنم چون من باید به عنوان نماینده مردم در برنامه پرسش‌ها را مطرح و بهترین پاسخ‌ها را دریافت کنم.