سریال ششمین نفر گروه‌های مختلف از مبارزان انقلاب اسلامی را به تصویر کشیده است

فیلمنامه

فیلمنامه سریال ششمین نفر نتیجه یک کار گروهی است. در تیتراژ سریال نوشته شده که طرح فیلمنامه را 2 نفر نوشته‌اند و فیلمنامه حاصل کار گروهی از نویسندگان است. همین گروهی کار کردن یکی از دلایل موفقیت فیلمنامه است. در کشور ما معمولا فیلمنامه‌نویسان به شکل سنتی یک نفره نوشتن را آغاز می‌کنند و به تنهایی آن را به پایان می‌رسانند. چند سال پیش که تولید سریال‌های کمدی شبانه در تلویزیون باب شد، گروهی نوشتن فیلمنامه هم آغاز شد. اما این روش در همین‌گونه ماند و برای دیگر سریال‌ها، گروهی نوشتن مورد استقبال قرار نگرفت، اما امسال زمانی که سریال پایتخت با موفقیت چشمگیری روبه‌رو شد، سیروس مقدم و دیگر عوامل سازنده این سریال، یکی از دلایل موفقیت آن را گروهی کار کردن ذکر کردند و گفتند که هر چند نویسنده و طراح فیلمنامه محسن تنابنده بوده، اما همه اعضای گروه در نوشتن فیلمنامه کمک کرده و با دادن نظرات خود تلاش می‌کرده‌اند که فیلمنامه را جذاب‌تر کنند. کلاه ‌قرمزی و پسر خاله هم که نوروز 90 با استقبال مخاطبان روبه‌رو شد، نتیجه یک کار گروهی بود.

مجموعه تلویزیونی «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» که نزدیک به 2 سال است روی آنتن شبکه تهران می‌رود، از گروه نویسندگان برای نوشتن فیلمنامه‌های مختلف استفاده کرده است. این موفقیت‌ها نشان می‌دهد که دوره نوشتن فیلمنامه به شکل انفرادی به پایان رسیده و برای جذاب‌تر کردن فیلمنامه و ایجاد فراز و فرود‌های مناسب در متن بهتر است با همفکری فیلمنامه نوشته شود.

فیلمنامه ششمین نفر طراحی مناسبی دارد. سریال با قتل آغاز می‌شود؛ قتل سرهنگی که پسرش سرگرد شهربانی است. پسر به دنبال قاتل است که به برادر خانمش می‌رسد. سرگرد می‌داند که همسرش و برادرش جزو گروهی از مبارزانی هستند که علیه شاه مبارزه می‌کنند. داستان که جلوتر می‌رود، سرگرد می‌فهمد که پدرش هم از مبارزان بوده است، اما این داستان یک خطی از زمانی جذاب می‌شود که سرگرد، متوجه می‌شود که یک خائن در گروه 6 نفره مبارزان رخنه کرده، اما خائن چه کسی است؟

با بروز برخی اتفاقات بیننده فکر می‌کند خائن، نادر است که مورد اطمینان مبارزان است و اوست که جهت مبارزه را تعیین می‌کند. اما عموی سرگرد هم که پزشک جراح است، کم‌کم به داستان وارد می‌شود، شاید خائن اوست. همین شاید‌هاست که داستان را برای بیننده جذاب می‌کند تا قسمت ششم سریال، 2 نفر از 6 مبارز اصلی کشته می‌شوند و چنین تصور می‌شود که خائن 3 نفر دیگر را هم با روش‌های مختلف به کشتن خواهد داد، اما نفر ششمی که می‌ماند، می‌تواند گره داستان را باز کند. در بیشتر سریال‌هایی که درباره مبارزه مردم علیه شاه ساخته می‌شود، ساواک نقش محوری دارد. ساواکی‌ها هم تقریبا همه شبیه به هم هستند، اما تا اینجای کار ساواکی که در ششمین نفر به تصویر کشیده شده است، هر چند از نظر ظاهری شبیه بقیه ساواکی‌هاست، اما رفتاری متفاوت با پرونده و مبارزان دارد. دیالوگ‌های سریال هم کاملا عادی هستند و هیچ‌کدام از شخصیت‌ها چه مثبت و چه منفی حرف‌های به اصطلاح قلمبه به زبان نمی‌آورند و مانند آدم‌های معمولی صحبت می‌کنند که با آگاهی علیه حکومت مبارزه می‌کنند. این روش فیلمنامه‌نویسی کمک کرده که سریال ششمین نفر به ورطه شعارزدگی نیفتد.

بهمن گودرزی قبل از این‌که سریال ششمین نفر را کارگردانی کند، 2 فیلم سینمایی ساخته و قبل‌تر از آن در چندین فیلم سینمایی به عنوان دستیار کارگردان و برنامه‌ریز حضور داشته و تقریبا با همه فنون سینما آشناست. گودرزی از همه این تجربیات در سریال ششمین نفر استفاده کرده است. برای همین است که این سریال خوش‌ریتم است و از میزانسن‌ها و دکوپاژ (نمابندی) خوبی برخوردار است. ریتم مناسب این سریال باعث شده تا ششمین نفر برای بیننده خسته‌کننده نباشد. البته در این میان باید به تدوین خوب سریال هم اشاره کرد. تدوینگر سریال با هوشمندی نماها را کنار هم گذاشته و با ایجاد ریتم مناسب، سریال را دیدنی‌تر کرده است.

تهیه‌کننده سریال ششمین نفر کامبیز کاشفی است که هم بازیگر است و هم تعداد زیادی تله‌فیلم برای تلویزیون کارگردانی کرده است. مسلما در انتخاب بازیگران سریال، کاشفی توانسته مشاور خوبی برای گودرزی باشد. پولاد کیمیایی برای نقش سرگرد انتخاب شده است. کیمیایی بازیگر معروفی است که تاکنون در سریال‌های خون‌بها و مرگ تدریجی یک رویا بازی کرده است، او جذابیت‌های لازم برای جذب مخاطب تلویزیون را دارد. نرگس محمدی بازیگری که با نقش ستایش به شهرت رسید، نقش مریم نامزد او را بازی می‌کند. ستایش برای عموم بینندگان تلویزیون چهره محبوبی است، بنابراین می‌تواند تعداد تماشاگران این سریال را افزایش دهد.

رحیم‌ نوروزی نقش نادر را بازی می‌کند؛ بازیگری که چهره‌ای سرد و غیر‌قابل انعطاف دارد. او همیشه جدی است و می‌تواند بازیگر مناسبی برای نقش سرگروه مبارزان باشد و بیننده را با بازی خود متقاعد کند که پای سریال بنشیند تا ببیند آیا نادر خائن گروه هست یا نه.

یکی از دشواری‌های ساخت سریال‌هایی با موضوع دوران مبارزه با رژیم پهلوی، گریم و طراحی صحنه و لباس آن دوران است. مردم هنوز آن سال‌ها را به یاد دارند، بنابراین تصویرسازی از آن سال‌ها باید منطبق بر واقعیت باشد، اما جامعه امروزی با سال 57 بسیار متفاوت است و ظاهر شهرها و خانه‌ها و آدم‌ها تغییرات زیادی کرده است. جمع‌آوری لوازم صحنه برای این‌گونه سریال‌ها یک تخصص است و مهارت زیادی می‌خواهد. چهره‌پردازی شخصیت‌های سریال هم باید نزدیک به واقعیت باشد و بازیگران شبیه مردم واقعی آن دوران باشند. گریم بازیگران ششمین نفر این مختصات را دارد. طراح گریم سریال با دقت چهر‌ه‌هایی را طراحی کرده که به واقعیت نزدیک هستند، اگر برای بازیگری ریش گذاشته، ‌این ریش کاملا طبیعی و نزدیک به واقعیت است و معلوم است که با دقت بافته شده و روی صورت بازیگر نشسته است. بازیگران خانم سریال هم‌ به طبقه متوسط جامعه تعلق دارند که در زمان شاه آرایش خاصی نداشته‌اند و چادر به سر کردن آنها هم امری کاملا طبیعی بوده است. همه اینها باعث شده تا ششمین نفر کاری قابل باور و دیدنی شود.