ابهام در نحوه قرعه‌کشی اولویت‌های عمره

سکانس آغاز سریال دنباله‌دار قرعه‌کشی عمره مفرده امسال، 2 روز مانده به بهمن امسال کلید خورد، یعنی همان زمانی که این قرعه‌کشی بدون حضور نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی انجام شد و اولویت اعزام 6 میلیون و 500 هزار نفر متقاضی عمره تا 10 سال آینده مشخص شد و مسوولان این سازمان خودشان را به فراموشی زدند تا به یاد نیاورند که براساس توافق‌های صورت گرفته با بعثه رهبری، پیشتر اعلام کرده بودند که قرار است فقط 5/2 میلیون نفر از طریق قرعه‌کشی امسال انتخاب شوند و بنا بود دیگر سپرده‌گذاران به بانک‌ها مراجعه کنند و سپرده‌های خود را پس بگیرند.

این قرعه‌کشی در حالی برگزار شد که بعثه مقام معظم رهبری و رسانه‌ها با این شیوه قرعه‌کشی و پر شدن فهرست اعزام عمره تا 10 سال آینده بشدت مخالفت کردند و هشدار دادند اشتباهی که زمانی باعث ایجاد صف انتظاری 18 ساله برای تمتع شد نباید بار دیگر درباره عمره تکرار شود.

براساس اعتقادات دینی ما، حج از شمول اختیارات ولی امر مسلمین است و نماینده ویژه ایشان سرپرستی حجاج را به‌عهده دارد و طبیعی است که سیاستگذاری‌های کلان در حوزه حج و زیارت نیز باید پس از مشورت با این نماینده باشد، اما سازمان حج و زیارت درباره این قرعه‌کشی آنقدر مصمم بود که حتی مخالفت بعثه مقام معظم رهبری نیز باعث تغییر تصمیمش نشد و به این ترتیب، مراسم در شرایطی برگزار شد که به دلیل اختلاف‌نظر مسوولان سازمان حج و زیارت و بعثه رهبری، نماینده رهبری در سازمان حج و زیارت به نشانه اعتراض در مراسم حاضر نشد. رئیس سازمان حج و زیارت در مراسم قرعه‌کشی به رسانه‌ها و مردم وعده داد که سازمانش با بانک‌ها توافق کرده است، سی‌دی حاوی نتایج قرعه‌کشی را در اختیار آنها قرار دهد و این بانک‌ها اسامی تعیین اولویت شده‌ها را به مردم اعلام کنند، اما از آن وعده تا امروز، دقیقا 11 روز گذشته است و خبری از اسامی تعیین اولویت شده‌ نیست.

هر چند «جام‌جم» برای روشن شدن دلیل این تاخیر نسبتا طولانی، با روابط عمومی سازمان حج و زیارت تماس گرفت و کسی حاضر به پاسخگویی نشد اما یک منبع آگاه در این حوزه که نخواست نامش فاش شود، در این باره توضیح می‌دهد: شاید سازمان حج و زیارت به دلیل مخالفت بعثه رهبری با این قرعه‌کشی، قصد دارد پس از آرام شدن جو حاکم و فراموش شدن ماجرا، اسامی را به بانک‌ها تحویل دهد.

به گفته او، احتمال دیگر این است که به دلیل انتقادهای برخی صاحب‌نظران به برگزاری قرعه‌کشی بدون حضور نماینده رهبری و کاسته شدن از اعتبار آن، سازمان حج و زیارت فعلا از ادامه کار دست نگه داشته است.

اقدام شتابزده و ناگهانی سازمان حج و زیارت برای ایجاد فهرست انتظاری 10 ساله و تاخیرش در اعلام نتایج باعث به‌وجود آمدن شائبه‌ها و انتقادهایی در میان مردم شده است.

م ـ احمدی، یکی از متقاضیان عمره است که با استفاده از تسهیلات وزارت آموزش و پرورش برای کارکنانش در این قرعه‌کشی شرکت کرده است. او می‌گوید به بانک مراجعه کرده و آنها گفته‌اند دست‌کم 20 روز دیگر اسامی را اعلام می‌کنند.

این شهروند با اشاره به این که قرار شده وزارت آموزش و پرورش، هزینه عمره را به شکل اقساط از او و گروهی دیگر از همکارانش بگیرد، ابراز می‌کند: حتی نمی‌دانیم که اولویت چندم هستیم و قرار است چند سال دیگر به عمره برویم، اما از پاییز امسال مشغول پرداخت اقساط عمره شده‌ایم!

اما شمار کسانی مانند احمدی که هزینه عمره‌شان را به شکل اقساطی می‌پردازند، چندان زیاد نیست و بیشتر آنها بیش از 800 هزار تومان پول نقد را برای شرکت در قرعه‌کشی به بانک‌ها سپرده‌اند و به عبارتی دیگر حدود 28 هزار میلیارد تومان به واسطه این قرعه‌کشی در بانک‌ها ذخیره شده است.

الف ـ ش ‌از دیگر متقاضیان عمره است که درباره همین 28 هزار میلیارد تومان می‌پرسد: سازمان حج و زیارت تکلیف را مشخص نکرده سپرده‌های کسانی که اولویت اعزام‌شان به سال‌های آینده موکول شده است به آنها برگردانده می‌شود یا قرار است همان‌طور که روزی سپرده‌های مردم برای تمتع، راه ورشکستگی بانک‌ها را بست، این سپرده‌ها نیز در بانک‌ها بماند و صرف حمایت از نظام بانکی کشور شود؟

این شهروند می‌گوید: در نظام اعزام زائران عتبات، مردم برای قرعه‌کشی ثبت‌نام می‌کنند و چند ماه پیش از اعزام، هزینه سفر را می‌پردازند. چرا سازمان حج و زیارت نظام اعزام زائران برای عتبات را در انتخاب زائران عمره دنبال نکرد؟

او به نکته مهم دیگری نیز اشاره می‌کند: گرچه هنوز بانک‌ها و سازمان حج و زیارت مشخص نکرده‌اند که میزان سود سپرده‌های عمره چقدر است، اما ما از منابعی شنیده‌ایم که میزانش احتمالا کمتر از سود 21 درصدی مورد تایید دولت به سپرده‌های عادی بانکی است، با این حال هنوز نمی‌دانیم تفاوت میزان سودها بر چه مبنایی است!

قره‌خانی از دیگر مخاطبان «جام‌جم» است که مادربزرگش در این قرعه‌کشی شرکت کرده است. وی به‌شیوه این قرعه‌کشی انتقاد می‌کند و می‌گوید: از یک طرف خیلی‌ها بنا به دلایلی مختلف نتوانسته‌اند در قرعه‌کشی شرکت کنند و حالا تا یک دهه دیگر نباید امیدی به زیارت خانه خدا داشته باشند و از طرف دیگر وضعیت سالمندانی مانند مادربزرگ 70 ساله من که در قرعه‌کشی شرکت کرده‌اند و امکان دارد 10 سال دیگر نوبتشان شود نامعلوم است. محرومیت گروهی از متقاضیان عمره و طولانی شدن نوبت اعزام گروهی دیگر از این منظر نیز قابل بررسی است که بعید نیست شماری از آنها که نوبت‌شان به 10 سال آینده موکول شده یا کسانی که نتوانسته‌اند در قرعه‌کشی اخیر شرکت کنند به راه‌های دیگری همچون سفر به کشورهای همسایه و زیارت عمره از طریق آنها متوسل شوند.

مدت‌هاست که از رئیس سازمان حج و زیارت کمتر خبری در رسانه‌ها مطرح می‌شود و حتی او روال معمول برگزاری نشست خبری در سازمان را پس از پایان مراسم تمتع لغو کرده است و تنها با شمار معدودی از رسانه‌ها گفت‌وگو می‌کند، با این حال با توجه به شرایط کنونی و نگرانی مردم از سرانجام این قرعه‌کشی و عواقب احتمالی آن به نظر می‌رسد وقتش رسیده که این مقام مسوول سکوت رسانه‌ای‌اش را بشکند و ابهامات این حوزه را برطرف کند و درباره دلایل تاخیر این سازمان در اعلام نتایج اولویت‌های تعیین شده، تکلیف سپرده‌های 6 میلیون و 500 هزار نفر متقاضی عمره در بانک‌ها و سرانجام آنها که از قرعه‌کشی بازمانده‌اند به مردم توضیح دهد.

مریم یوشی‌زاده / گروه جامعه