ثبت ملی مراسم برداشت محصول درسقای ورزقان

به گزارش خبرنگار ما از تبریز، روستای سقا یکی از روستاهای آذربایجان شرقی است که در دهستان جوشین بخش خاروانا و 45 کیلومتری شهرستان ورزقان واقع شده است. ورزقان به جهت موقعیت جغرافیایی خاص خود که در مسیر ارتباطی ایران با قفقاز قرار گرفته از قدیم‌الایام محل تلاقی فرهنگ‌ها به شمار می‌رفته به طوری که زادگاه استادان و فلاسفه بزرگی چون علامه محمدتقی جعفری است.

مردمان این دیار با وجود تغییرات محیطی فراوانی که در سال‌های گذشته به خود دیده هنوز که هنوز است اصالت فرهنگی خود را حفظ کرده‌اند.

این مراسم هنگام آغاز برداشت محصولات کشاورزی برگزار می‌شود و از برجسته‌ترین جاذبه‌های فرهنگی و مردم شناختی روستای سقای شهرستان ورزقان به شمار می‌رود.

در این مراسم دو روز مانده به زمان برگزاری آغاز برداشت محصول که معمولا در تیرماه است، موذن با خواندن مناجات و اشعار، مردم روستا را برای برپایی مراسم دعوت می‌کند.

مردم روستا نیز با شنیدن فراخوان موذن تدارک و آمادگی‌های لازم را می‌بینند که پختن نان محلی و دعوت از عزیزان سفرکرده به خارج از روستا از جمله این اقدامات به شمار می‌رود.‌ در روز موعود خانواده‌ها با لباس‌های تازه و نو گروه گروه به میعادگاه همیشگی که پای کوه مقدس پیرسقا واقع در جنوب روستاست، روانه می‌شوند که حرکت آنان در مسیر روستا تا میعادگاه یکی از مراحل جذاب و دیدنی این آیین کهن است.‌ پس از این‌که به کوه رسیدند، هرکس در کنار اجاق‌های سنتی خود جای می‌گیرد و وسایل را گوشه‌ای قرار می‌دهد و به برگزاری مراسم که تا بعدازظهر همان روز طول می‌کشد، می‌پردازد و از فردای همان روز، مردم روستا شروع به برداشت محصولات کشاورزی خود می‌کنند.

به گفته اهالی روستا، برگزاری سنتی این مراسم به سال‌های بسیار دور برمی‌گردد به طوری که آنها معتقدند این آیین از آبا و اجدادشان به ارث رسیده است. اما آنچه معلوم است تقدس کوه و زیارت آن و برگزاری آیین شکر و سپاسگزاری است که در این روستا قدمت زیادی دارد.‌ به گفته کارشناسان در روستای سقا دهکده باستانی وجود دارد که باتوجه به آثار مکشوفه در آن، عمر این دهکده به عصر پارینه‌سنگی برمی گردد.

تراب محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی با بیان این‌که در روستای ینگجه از توابع شهرستان ورزقان نیز چنین رسمی همه‌ساله از سوی مردم روستا برگزار می‌شود، گفت: پژوهش مردم‌شناختی این مناطق به عنوان یک روستای ویژه کمک بیشتری به شناخت این رسم و سایر جلوه‌های فرهنگی روستای سقا می‌کند.

وی افزود: بی‌شک مردم خود روستا در زنده نگه داشتن این رسم به یادگار مانده از اجدادشان کوشا بوده‌اند که ثبت ملی این میراث معنوی می‌تواند در حفظ و زنده نگهداشتن آن بسیار تاثیرگذار باشد.‌ محمدی با تاکید بر این‌که مواریث فرهنگی و معنوی به عنوان یادگارهای روزگار کهن نباید به فراموشی سپرده شوند، اظهار امیدواری کرد: با ثبت ملی این مراسم و معرفی آن و همچنین سایر آثار تاریخی روستای سقا ورزقان می‌توانیم شاهد جذب هرچه بیشتر گردشگری فرهنگی به این مناطق باشیم.