سلول‌های بنیادی و نجات گونه‌های در معرض انقراض

این روزها تکنیک‌های مربوط به سلول‌های بنیادی، ذهن بسیاری از پژوهشگران را به خود مشغول کرده است و هر از چند گاهی یک بار از دستاوردهای تازه‌ای در این حوزه با خبر می‌شویم. دانش مربوط به سلول‌های بنیادی که چند سالی است پررونق شده، دانشی است مربوط به سلول‌هایی که اساس ساخت سلول‌های دیگریا اعضای بدن می باشند. بنابراین می‌توانند در حوزه‌های مختلف علم مانند پزشکی و زیست‌شناسی اهمیت زیادی داشته باشند.

کد خبر: ۴۳۷۳۵۵

شاید شنیده باشید که با پیشرفت علم در این حوزه حتی بزودی می‌توان اعضا و جوارح اساسی بدن مانند قلب و کلیه‌هایی جدید را نیز از روی سلول‌های بنیادی خود بیمار بازسازی کرد و رشد داد یا در تحقیقی تازه گروهی از محققان موفق شده‌اند تا با استفاده از یک فناوری زیستی جدید، توانایی لازم برای احیای دوباره گونه‌های جانوری در معرض انقراض را به دست آورند.

برای دستیابی به این هدف از سال‌‌ها قبل یعنی از سال 1972 گروهی از پژوهشگران شروع به انجماد نمونه‌هایی از سلول‌های پوست گونه‌هایی از جانداران در معرض انقراض کردند. آنها امیدوار بودند با یافتن راهی از این سلول‌ها برای احیای دوباره این جانداران بهره ببرند. آنها در گام بعدی موفق شدند سلول‌های بنیادی را از این سلول‌های پوستی منجمد شده جدا کنند.

در مرحله بعدی، محققان برنامه‌ای تدوین کردند که برمبنای آن، یک باغ‌وحش منجمد از سلول‌های بنیادی انواع گونه‌های زیستی تهیه کردند تا اولا همه دانشمندان بتوانند در مطالعاتشان از آنها بهره ببرند و دوم آن‌که بتوانند از این مجموعه برای درمان برخی جانداران (مانند گونه‌ای از میمون‌ها که از بیماری دیابت رنج می‌برند) استفاده کنند. همچنین آنها امیدوارند تا با استفاده از سلول‌های بنیادی بتوانند سلول‌های جنسی اسپرم و تخمک را ایجاد کنند تا به این شکل قادر باشند از خطر انقراض آن دسته از گونه‌های جانوری در معرض انقراض مانند گونه‌هایی از میمون‌های یال نقره‌ای و گونه‌ای کرگدن‌های سفید که در حال حاضر تنها 7 عدد از این گونه جانوری وجود دارد، جلوگیری کنند.

آنها برای عملی کردن این طرح‌ها و برنامه‌ها باید به جمع‌آوری سلول‌های انواع گونه‌ها و استخراج سلول‌های بنیادی از آنها ادامه دهند. تا به حال آنها موفق شده‌اند سلول‌های بنیادی بیش از 800 گونه جانوری را جمع‌آوری کنند. آنها برای جمع‌آوری سلول‌های بنیادی از تکنیکی به نام ips (تکنیک سلول‌های بنیادی ناشی از قلب و نخاع) استفاده می‌کنند که در سال 2007 ایجاد شده است. در این تکنیک آن دسته از ژن‌ها را که به طور طبیعی در رشد جنین موثر است انتخاب کرده و در یک سلول متفاوت دیگر مانند یک سلول پوست قرار می‌دهند و سبب تغییر برنامه سلول مورد نظر می‌شوند.

نکته جالب در مورد ژن‌های انسانی آن است که آنها نه تنها برای تغییر برنامه سلول‌های خود انسان استفاده می‌شوند بلکه می‌توان از آنها برای تغییر برنامه سلول‌های پوست میمون‌ها و کرگدن‌ها نیز استفاده کرد البته با درجه تاثیر کمتر. با وارد کردن این ژن‌ها به سلول‌ها، سلول‌های تغییر برنامه داده شده ویژگی‌های دقیقی از سلول‌های بنیادی قلب و نخاع را نشان دادند و توانستند با تغییر برنامه خود هر دو نوع این سلول‌ها یعنی هم سلول‌های قلبی و هم مغز و نخاع را ایجاد کنند.

می‌توان گفت با عملی شدن کامل این طرح گونه‌های زیادی از جانداران که در معرض نابودی و انقراض هستند، نجات می‌یابند و با ادامه این روند، شاید در آینده‌ای نزدیک مجموعه‌هایی از سلول‌های بنیادی انسان نیز تهیه شود و به این ترتیب، هر انسانی بتواند یک شناسنامه ژنتیکی در آرشیو محققان داشته باشد. بنابراین محققان قادر خواهند شد بسیاری از بیماری‌های آدمی را با استفاده از سلول‌های بنیادی خودش درمان کنند.