سپر هوای استریل، پایانی بر عفونت‌های جراحی

در حین انجام اعمال جراحی راه یافتن باکتری‌های محیطی به درون برش ایجاد شده در بدن و عفونت‌های ناشی از آن، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های تیم پزشکی حاضر در اتاق جراحی است.

کد خبر: ۴۳۶۲۱۲

در واقع با وجود اقداماتی که برای ضدعفونی کردن فضای اتاق عمل انجام می‌شود، باز هم راه یافتن باکتری‌های محیطی به بدن بیمار یک نگرانی اصلی به شمار می‌آید. اما این نگرانی زمانی دوچندان می‌شود که قرار است در حین اعمال جراحی، اعضای مصنوعی نظیر دریچه‌های قلبی یا رگ‌های مصنوعی در بدن بیمار کار گذاشته شود؛ چرا که راه یافتن هرگونه عامل باکتریایی همراه این دستگاه‌ها به درون بدن موجب ایجاد عفونت‌های شدید و حتی پس‌زده شدن آنها از سوی سیستم دفاعی بدن می‌شود. اهمیت به حداقل رساندن احتمال ایجاد عفونت باعث شده تا هر فناوری نوینی که به کاهش احتمال راهیابی عوامل باکتریایی به درون برش ایجاد شده در محل جراحی کمک کند، مورد استقبال قرار گیرد. سیستم حصار هوا (Air Barrier System) از جمله این فناوری‌هاست. هزینه پایین ساخت و سهولت استفاده از آن 2 مزیت عمده‌ای به شمار می‌آیند که موجب شده‌اند بزودی روسای بسیاری از بیمارستان‌ها و مراکز جراحی آمریکا به فکر استفاده از آن بیفتند. شرکت Nimbic Systems که در هوستون آمریکا قرار دارد بتازگی تاییدیه‌های لازم را از سوی سازمان غذا و داروی این کشور موسوم به FDA برای تولید انبوه این فناوری نوین اخذ کرده است. دستگاهی که محققان این شرکت ارائه کرده‌اند، احتمال نفوذ عوامل میکروبی و باکتریایی به درون محل برش عمل جراحی را به حداقل می‌رساند.

سیستم حصار هوا که به اختصار به آن ABS گفته می‌شود جریانی از هوای خالص و عاری از هرگونه آلودگی میکروبی تولید می‌کند. این جریان هوای خالص که از فیلترهای مختلفی عبور می‌کند، در اطراف محل انجام عمل جراحی به کار گرفته می‌شود و به این ترتیب مجالی برای فعالیت عوامل میکروبی وجود نخواهد داشت. زمانی که جریان هوای خالص روی محل موردنظر به کار گرفته می‌شود، در نقش سپری محافظ در برابر نفوذ هرگونه عامل میکروبی و باکتریایی عمل می‌کند.

محققان علوم پزشکی دریافته‌اند در حین انجام اعمال جراحی عوامل باکتریایی به راه‌های مختلف در محیط پراکنده می‌شوند که یکی از اصلی‌ترین آنها مربوط به هوای تنفسی تیم جراحان است؛ به طوری که از این طریق انبوهی از عوامل میکروبی و باکتریایی وارد فضای استریل شده اتاق عمل می‌شوند که این خود می‌تواند برای بیمار و برش ایجاد شده در بدنش خطرناک باشد. این ریزارگانیسم‌ها که شناخته‌شده‌ترین آنها Staphylococcus نام دارد، علت اصلی شکل‌گیری عفونت در اندام‌های مصنوعی است که در بخش‌های مختلفی از بدن بیمار کار گذاشته می‌شوند. یکی از مزایای اصلی بکارگیری این فناوری نوین، قابل حمل بودن آن است به طوری که جراح با توجه به محل انجام جراحی و زاویه موردنظرش، آن را در چند سانتی‌متری محل برش جراحی قرار می‌دهد. نکته جالب اینجاست که استفاده از این وسیله هیچ خللی در فرآیند عمل جراحی ایجاد نمی‌کند. از این‌رو استفاده از این فناوری نوین کار را برای تیم جراحی به مراتب ساده‌تر از گذشته می‌کند.

سیستم حصار هوایی از 2 بخش کلی تشکیل شده است. بخش غیراستریل آن همان بخش دمنده با قابلیت چندین بار استفاده است که در حقیقت جریان هوای موردنظر را با استفاده از فیلترهای مخصوصی که درون آن تعبیه شده است تولید می‌کند. بخش دوم، قسمت استریل شده و یک بار مصرف آن محسوب می‌شود. از این بخش جریان هوای تولید شده خارج می‌شود و اطراف نقطه جراحی را عاری از هرگونه عامل باکتریایی می‌کند.

سیستم حصار هوا مانع از راهیابی عوامل باکتریایی به درون برش ایجاد شده در محل جراحی می‌شود و احتمال ایجاد عفونت‌های شدید را کاهش می‌دهد

در سال 2009 شرکت سازنده این سیستم موفق به دریافت حمایت‌های مالی از بنیاد ملی علوم آمریکا شد. در پی این رویداد مقدمات ساخت نمونه پیش ساخته این دستگاه نیز فراهم شد. بررسی‌های اولیه‌ای که با استفاده از این نمونه پیش ساخته صورت گرفت نشان داد که در حین استفاده، تقریبا اثری از ذرات آلاینده و میکروبی در اطراف محل جراحی وجود ندارد. معمولا در حین انجام اعمال جراحی نظیر پیوند بخش‌های مصنوعی در قسمت ران، عوامل باکتریایی به همراه قطعه موردنظر وارد بدن بیمار و محل جراحی می‌شوند. این در حالی است که تصویربرداری‌هایی که با استفاده از دوربین مادون قرمز انجام شده نشان می‌دهند با استفاده از سیستم حصار هوا، این احتمال تقریبا به صفر نزدیک می‌شود.

مطالعات محققان نشان می‌دهد معمولا در حین انجام اعمال جراحی، هر چه زمان انجام عمل طولانی‌تر شود، احتمال راه یافتن عفونت‌های باکتریایی به درون محل جراحی شده نیز افزایش می‌یابد. این مشکل در اعمال جراحی نظیر ستون فقرات، پیوندهای استخوانی، دریچه‌های قلب و قفسه سینه بیشتر از سایر موارد دیده می‌شود.

آمارها نشان می‌دهند بجز نگرانی‌هایی که از بابت احتمال ایجاد عفونت در بیمار همواره احساس می‌شود، هزینه‌های برطرف‌سازی عفونت‌های راه‌یافته به محل جراحی یا تعویض قطعات کار گذاشته در بدن، حتی به 100 هزار دلار نیز می‌رسد. در یک‌سری آزمایشات اولیه روی این فناوری نوین مشخص شده استفاده از این دستگاه در اعمال جراحی مربوط به کاشت قطعات مصنوعی در بخش ران احتمال راه یافتن عفونت‌های باکتریایی را تا 84 درصد کاهش می‌دهد. تاثیر قابل توجه استفاده از این سیستم در این نوع عمل باعث شده تا در قدم اول از آن در اعمال جراحی مربوط به بخش ران استفاده شود و پیش‌بینی می‌شود تا چند ماه آینده مجوز استفاده از آن در اعمال جراحی پیچیده‌تر و حساس‌تری نظیر ستون فقرات و بخش نخاعی نیز صادر شود.

به عقیده کارشناسان یکی از مهم‌ترین مزایای به‌کارگیری این فناوری نوین، هزینه پایین استفاده از آن است. این فاکتور اساسی موجب می‌شود تا ضریب موفقیت اعمال جراحی پیوند اندام‌های مصنوعی تا حد قابل توجهی افزایش یابد. در حال حاضر نیروهای متخصص با استفاده از ابزارهای موجود، فضای اتاق عمل را پیش از آغاز جراحی، تا حد زیادی استریل می‌کنند. این کار هزینه‌های قابل توجهی به همراه دارد، اما به نظر می‌رسد در انجام چنین اعمال جراحی تنها استریل بودن نقطه جراحی کافی باشد. این همان چیزی است که با استفاده از سیستم حصار هوا محقق می‌شود. پیش‌بینی می‌شود در چند ماه آینده استفاده از این دستگاه جدید در بسیاری از بیمارستان‌ها و مراکز جراحی آمریکا آغاز شود. بدون شک در صورت موفقیت این طرح، باید شاهد به کارگیری آن در بسیاری از مناطق جهان از جمله اروپا و آسیا نیز باشیم. به نظر می‌رسد استفاده از این فناوری نوین در مواردی نظیر انجام اعمال جراحی در بیمارستان‌های صحرایی و مناطق جنگی که محیط اطراف مملو از عوامل میکروبی است، نتایج خوبی به همراه داشته باشد.

شرکت سازنده این سیستم برای این ‌که نشان دهد فناوری نوین حصار هوا تا چه اندازه تاثیرگذار است، ویدئویی‌هایی از چگونگی استفاده از آن تهیه کرده است. در این ویدئوها به خوبی مشخص است که با روشن شدن دستگاه، تقریبا اثری از جریان‌های هوایی مملو از عوامل میکروبی و باکتریایی دیده نمی‌شود، حال آن که به محض خاموش شدن دستگاه، شرایط محیطی اطراف محل جراحی به وضعیت عادی (مملو از عوامل میکروبی) بازمی‌گردد.