حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
حجم انبوه وعدهها اگرچه نشاندهنده جسارت و عزم دولت برای ارائه خدمت است، اما باید مدام مورد مرور و مقایسه با خود قرار گیرد
برنامهها و وعدههای سیاسیون؛ سکهای با دو رو
در کشور اسلامی ایران و البته در سایر کشورهای دنیا تب و تاب انتخابات و پیروز شدن بر رقیب و نفوذ در قلوب مردم از طرق مختلف چه قبل از انتخابات و رقابتهای سیاسی و چه بعد از آن در میان هر دو گروه پیروز و مغلوب، مهمترین بحث میان گروههای خواهان «قدرت» و «خدمت» است.
البته در مواردی طرف پیروز با تلاش برای دستیابی به وعدههای انتخاباتی اگر هم موفق به تحقق آنها نشد در طول دوره قانونی قدرت خود تلاش میکند دامنه این وعدهها را بر اساس برخی از نیازهای جدید روز یا آنچه بیشتر از وعدههای اولیه قابل تحقق به نظر میرسند، گسترده کند. طرف مغلوب نیز در تمامی این مدت با رصد نقاط ضعف رقیب پیروز خود تلاش میکند تا ابعاد وعدههای محققنشده را دنبال کرده و این محققنشدهها را که در هر دوره کم هم نیستند و این کمبود ربطی به دولت خاصی نیز ندارد، در چشم مردم بزرگتر از حد جلوه دهد تا در نتیجه دلسردی مردم زمینه و بستر مناسبی برای آمدن دوباره به صحنه آنها فراهم شود. در هر انتخاب و انتخاباتی مهمترین ارمغانی که به مردم داده میشود تا از آنها رای مثبت اخذ شود «وعده» است که به هر ترتیب در هر زمان، منطق خاص خود را دارد و متناسب با نیازهای جامعه تغییر میکند.
فشارهای بینالمللی و انبوه مطالبات مردمی
در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در حالی که مردم در حال تحمل فشارهای ناشی از تغییر نظام سیاسی و تبعات داخلی و خارجی آن بویژه دشمنیهای گروهکهای تروریستی و فشارهای بینالمللی قطع روابط با برخی از کشورهای بزرگ و سپس تحمیل جنگ به ایران در مدت 8 سال بودند، برخی وعدهها مطالباتی را در مردم ایجاد کرد که از دولت جنگ به دولت سازندگی و از دولت سازندگی به همراه فشارهای شدید تورمی و البته سیاست داخلی به دولت اصلاحات با شعارهای رنگارنگ بازشدن فضای سیاسی و پس از آن به دولتی که نام «خدمت» را برگزید، انتقال یافت و همان کولهبار انباشته بویژه در بعد اقتصادی کافی بود تا دولت احمدینژاد را در شرایط خاصی از لحاظ مواجهه با مطالبات مردم قرار دهد. البته این حجم تحمیلی چندان مورد توجه دولت «خدمت» قرار نگرفت تا در همان دوره نهم ریاست جمهوری، وعدههای رنگینی به مردم داده شود که این بار به یک حوزه ختم نشد و به تمامی حوزههای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و حتی ورزشی رسید . این حجم از وعدهها اگرچه نشاندهنده جسارت و عزم دولت برای ارائه خدمت به مردم و کشور است، اما چنانچه بزرگان نظام توصیه کردهاند مدام باید مورد مرور و مقایسه با خود قرار گیرند و به این سوال باید پاسخ داده شود که کدام وعدهها محقق و کدام نشده است.
دولت نهم و دهم و انبوهی از تقاضا
از حق نباید گذشت که دولت نهم و سپس دهم در تمامی 5، 6 سال گذشته کوشیده است تا بسیاری از وعدههای ابتدای دوره خود را محقق کند، اما حجم وسیعی از این وعدهها که یکی از مهمترین سرفصلهای آن «عدالت اقتصادی» بود، نتوانسته است به حد مطلوب و براساس معیار وعدههای اولیه برسد؛ مسالهای که این روزها به صورت جدی مورد انتقاد بویژه نمایندگان مجلس قرار دارد. منتقدان میگویند دولت براساس بسیاری از وعدههای خود، ظرفیتهایی را در مردم ایجاد کرده است که این ظرفیتها موجب افزایش چشمگیر مطالبات شدهاند و این افزایش چشمگیر مطالبات در حدی است که قدرت پاسخگویی را از نمایندگان ملت سلب میکند.
سفرهای استانی، فرصتها و تهدیدها
سفرهای استانی مهمترین ابتکار دولت نهم بود که در دولت دهم نیز ادامه یافت. از منظر مثبت قضیه این ابتکار یکی از دستاوردهای بسیار قابل افتخار و تامل نظام اسلامی است که برخی از مسوولان برطبق وظیفه به انجام آن همت کردهاند.
در سفارشات حضرت علی(ع) به مالک اشتر نیز به این مهم تصریح شده که باید مسوولان با مردم به صورت رودررو ارتباط گرفته و از مشکلات آنها مطلع شوند، این سنت حسنه و توصیه موکد در این دوره بیشتر احیاء شد و مسوولان در بالاترین رده با سرزدن به هرنقطه از این کشور و مواجهشدن صورت به صورت با مردم، مشکلات را از نزدیک مشاهده کردند. مردمی که در این بیش از 30 سال پس از انقلاب شاید در منطقه خودشان به اندازه انگشتان یک دست مسوولان خود را ندیده بودند، این بار با حجم وسیعی از رفت و آمد عالیترین مقامات اجرایی کشور روبهرو شدند که هر بار تعداد زیادی مصوبات متنوع و راهگشا برای حل مشکلات منطقه آنها برایشان به ارمغان میگذاشت و این در حالی بود که این سفرها دوره سوم خود را نیز در این بیش از 6 سال در هر 32 استان کشور پشت سر گذاشت و با ورود به دور چهارم البته حجمی از مصوبات تحققنیافته را با خود به این دوره کشاند تا جایی که برخی از نمایندگان در اظهارات خود به صورت غیررسمی خواستار توقف و لغو دور چهارم سفرهای هیات دولت به استانهای خود شدند و استدلال آنها نیز این بود که قادر به پاسخگویی به مطالبات ایجادشده ناشی از عدم تحقق وعدههای استانی نیستند. هر چند حتی همین عده از نمایندگان منکر تاثیرات مثبت اقدامات صورت گرفته و وعدههای محقق در میان مردم نیستند.
نسبت وعدهها و عملکرد
محمدمهدی شهریاری، عضو فراکسیون اقلیت مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با جامجم با تاکید بر این که خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب مردم در همه صحنهها مانند جنگ تحمیلی حضور پرصلابت و موثر داشتند و تهدیدات خارجی و همه مشکلات ناشی از آن به دلیل اعتقاداتی بوده که مردم به نظامشان داشتهاند، میگوید: «طی 30 سال گذشته نارضایتیهایی به عملکرد مسوولان و ما برمیگردد که به علت وعدههایی است که دادهایم ولی این وعدهها تا به حال عملی نشدهاند. به طور مثال گفتهایم که در فلان روز یک پروژهای افتتاح میشود و قولهایی به مردم داده شده ولی به عمل نرسیده است. نماینده مردم بجنورد در مجلس شورای اسلامی معتقد است در این چند سال اخیر متاسفانه قولهای بسیار غیرکارشناسی و غیرمنطقی به مردم داده میشود که عواقب خطرناکی برای نظام داشته و موجب بیاعتمادی به مسوولان و نظام خواهد شد و این بیاعتمادی اگر ادامه یابد مشروعیت را از میان میبرد».
تذکرات رهبری در خصوص عمل به وعدهها توسط مسوولان
سال 85 رهبر معظم انقلاب در سخنانی خواستار تحقق وعدههای دولت در سفرهای استانی شدند. آن زمان عمر چندانی از سفرهای استانی نمیگذشت و هنوز دوره دوم سفرها نیز کامل نشده بود. ایشان در آن سخنرانی گفته بودند: «اینکه مردم تصور کنند که فلان کار در فلان نقطه، فلان شکل تحقق پیدا میکند، بعد ببینند تحقق پیدا نکرد و مراجعه کنند ببینند که فایدهاى نکرد، اینطور امید مردم از دست میرود. اگر یک بار نیز حمل بر صحت کنند، وقتى تکرار شود، دیگر حمل بر صحت هم نخواهند کرد.»
محمد کرمیراد، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با جامجم در این خصوص معتقد است: «سفرهای استانی سوم تمام و دوره چهارم شروع شده است. در برخی از مصوبات اول، دوم و سوم مصوبات اجرایی نشدهاند که دلایل عدم اجراییشدن آنها نیز مختلف است. گاهی سازوکار لازم فراهم نشده و گاهی اشکال از مدیریت ارشد استان است که نتوانسته وعدهها و مصوبات دولت را به خوبی دنبال کند. گاهی بودجه لازم در اختیار گذاشته نشده و گاهی گفته میشود که این بحث کارشناسی نبوده است. نماینده مردم کرمانشاه مثال مصداقی و بارز آن را در حوزه انتخابیه خود بحث پالایشگاه آناهیتای کرمانشاه و اشتغالزایی برای حدود 3هزار نفر عنوان میکند که 2 هزار میلیارد تومان بودجه ریالی و ارزی را به خودش اختصاص میدهد. همچنین کارخانه خودروسازی این استان و راهآهن غرب کشور که انجام نشده است. همچنین قطار شهری و دهکده المپیک، دانشگاه صنعتی و ایجاد قطب کشاورزی از جمله مصوباتی است که اگر انجام نشود طبیعتا توقعات مردم از نمایندگان بالا رفته و بار اجتماعی و سیاسی زیادی برای کشور خواهد داشت.»
نمایندگان مردم در مجلس معتقدند که در برهه زمانی فعلی که حجم وسیعی ازمطالبات ملت بر روی دست دولت و البته نمایندگان، باقیمانده و وعدههای مسوولان دولتی تقاضاهای روزافزونی را درمقابل نظام ایجاد کرده است، نباید با ارائه وعدههای جدید که تکنیکی شناختهشده در میان برخی از سیاسیون دنیا است و با افزون برعرض وعدهها طول آنها را به فراموشی سپرد که این نوع فراموشی طبیعتا زمینه جدی ایجاد مانع بر سر راه جریان اعتمادسازی میان مسوولان و مردم است و البته این سکه روی دیگر هم دارد چنانچه کارها و اقدامات صورتگرفته موجب تقویت امید و اعتماد نزد اقشار وسیعی نیز شده است، اما نکته مهم تلاش برای رفع و کمکردن کارهای محققنشده در برابر اقدامات صورتگرفته و امیدآفرین است.
مردم، وعدهها و مطالباتشان را دیدهاند
محمد کرمیراد، نماینده مردم کرمانشاه در مجلس براین عقیده است که هر قول و وعدهای بنایی برانجام کاری دارد که وعدهدهنده یا نباید آن را بگوید یا اگر گفت حساب تحقق و جامه عمل پوشاندن بر آن را نیز محاسبه کند. اعتماد به رفتار و عملکرد دولتمردان یکی ازمسائل مهم درسطح جامعه به حساب میآید. مردم دولتهای مختلفی را از سازندگی یا کارگزاری، دولت اصلاحات یا چانهزنی سیاسی و دولت اصولگرا دیدهاند و وعدهها را میشناسند.
در دیدار اخیر رهبر معظم انقلاب با هیات دولت در سال 90 نیز پس از گذشت 5 سال، ایشان بر لزوم تحقق وعدههای مسوولان دولتی باز هم تاکید کردند که نشاندهنده اهمیت ویژه این مساله در اعتمادسازی میان مردم به مسوولان است. ایشان در این دیدار مقایسه عملکرد دولت نهم و دهم با دولتهای قبلی را کاری خوب برشمردند، اما مقایسه وعدههای دولت و کارهای انجام شده را بسیار مهم دانسته و فرمودند: «وعده به مردم باعث افزایش توقعات میشود و تحقق وعدههای دادهشده دولت به مردم، امری مطلوب و ضروری است که باعث استحکام ایمان و اعتقاد میان آنها میشود و برعکس اگر این وعدهها محقق نشوند در ذهن مردم، مشکل ایجاد میکند.»
کرمیراد از اعضای فراکسیون اصولگرایان مجلس درخصوص اینکه رهبر معظم انقلاب فرمودهاند عملکرد خود را در مقایسه با سنوات گذشته بیان کنید، میگوید: «این یک مقیاس سنجش علمی و تحقیقی را به دنبال دارد و طبیعی است که اگر عملکرد دولت در هر مقطعی مورد ارزیابی قرار بگیرد و دقیق و منصفانه گفته شود که مثلا در گذشته حجم کار کمتر صورت گرفته و البته دلایل آن هم ذکر شود، یک نقد منطقی و مثبت شکل میگیرد.
وی میافزاید: باید جامعنگر بود؛ برای مثال در مورد خصوصیسازی و اجرای اصل 44 اگر قضاوت میکنیم باید منصف باشیم چون دولتهای گذشته در مورد اصل 44 قانون اساسی یا خصوصیسازی اقدام چندانی نکردهاند، لذا شاهدیم در این موضوع مهم اقدامات مفیدی در دولتهای نهم و دهم صورت گرفته است.
تاثیر مطالبات و وعدهها در انتخابات آینده
با یک حساب سرانگشتی میتوان به این واقعیت عمیق پی برد که بقای هر دولت و هر نظام فکری منوط به عملکرد مسوولان آن است. محمد کرمیراد در این باره به اتفاقات سیاسی گذشته و پیش از دولت فعلی اشاره میکند و میگوید: «کارها و وعدههای گذشتگان سیاسی ما چه در مجلس ششم و چه در شورای شهر تهران بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت و مردم به همین دلیل و به علت عدم عمل این مسوولان به وعدههایشان رویکرد خود را عوض کردند. مردم کسی را میخواهند که حرفی بزند که از عهدهاش هم برمیآید زیرا مردم فریب نمیخورند و اگر هم عدهای از آنها فریب بخورند زود متوجه میشوند و نتیجه مشابه آن است که در 22بهمن و 9 دی 88 صورت گرفت و مردم ثابت کردند کاملا متوجه عمق مسائل شدند.»
شهریاری، نماینده بجنورد نیز مانند بسیاری از نمایندگان مجلس معتقد است که برخی از این قبیل مسائل تازه مطرحشده، در میان مردم در حال تبدیلشدن به لطیفه است که باعث تمسخر مسوولان میشود. وی با اشاره به نزدیکشدن زمان انتخابات مجلس نهم میگوید: «در آستانه انتخابات بحثهایی از طرف برخی به این شکل مطرح میشود تا بعد بگویند عدهای نگذاشتند کارها پیش برود و سپس انگشت اتهام و اشاره را به سمت عدهای میبرند که قصد تخریب آنان را دارند. وی میافزاید: این مسائل به نظر من هزینه زیادی را برای نظام ایجاد میکند. امیدواریم مسوولان حرفی بزنند که تبعات آن را نیز در نظر گرفته باشند تا باعث نارضایتی مردم و ایجاد عوارض سنگین برای انقلاب نشود.»
مردم ایران در بسیاری از دورههای تاریخ ثابت کردهاند که به شخص یا گروه خاصی وفادار نیستند و تنها نقطه ثقل وفاداریشان به آرمانهای ولایت و انقلاب اسلامی است.
به همین دلیل نیز عمل به وعده و تلاش برای حل مشکلات مردم وظیفه خطیری برای مسوولان این کشور است زیرا مردم خود را معطل وعدهها نمیکنند. حساب یک میلیونی برای هر نوزاد متولدشده ایرانی که از همان ابتدا محل ابهام بود و بسیاری از خانوادهها نتوانستند از این حساب برای فرزندان خود استفاده کنند، نمونه یک وعده از میان دهها وعدهای است که امروز نیازمند مقایسه با خود و بررسی و اعلام نظر یا تجدیدنظر صادقانه با مردم و تلاش برای رفع نواقص است.
البته این دست وعدهها در کنار حجم وسیع خدمات دولت بیش از آن که بخواهند کوچک شمرده شوند خود به خود به چشم میآیند.
مریم هدیهلو / جامجم
گفت و گو
