بحران تخلیه مدارس استیجاری در آستانه مهر

مهر در این باره گزارش داد: چهارشنبه و پنجشنبه هفته گذشته پیامکی به والدین دانش‌آموزان مدرسه محبان الرضا منطقه 12 تهران ارسال شد که حاوی این مطلب بود: «بسمه تعالی، با سلام، با عنایت به حکم قضایی مبنی بر تخلیه دبستان در تاریخ10‌/‌6‌/‌90 دانش‌آموزان این واحد آموزشی به دبستان شهید محلاتی واقع در چهارراه آبسردار با مدیریت اینجانب منتقل خواهند شد. چنانچه مایل به انتقال فرزندانتان به مدارس دیگر هستید، لطفا تا روز شنبه مورخ 19 شهریور به دفتر دبستان مراجعه کنید.»

والدین می‌پرسند: که آیا مدیران مدرسه از قبل، از این موضوع خبر نداشتند و نمی‌دانستند که ممکن است دادگاه حکم تخلیه مدرسه را صادر کند، حالا ما چطور مدرسه خوب پیدا کنیم؟

حسن حیدری، مدیر اداره آموزش و پرورش منطقه 12 تهران با بیان این‌که مدرسه محبان‌الرضا موقوفی بوده است، می‌گوید: اواسط شهریور امسال دادگاه به نفع مالک حکم تخلیه مدرسه را صادر کرد و به همین دلیل ما مدرسه را با سه مدرسه ادغام کردیم.به گفته وی، همچنین قرار شد اکثر این دانش‌آموزان به مدرسه شهید محلاتی انتقال داده شوند، چرا که فضای آموزشی در این مدرسه بیشتر است.مدیرکل اداره آموزش و پرورش منطقه 12 می‌افزاید: یک زمانی این مدرسه 800 دانش‌آموز داشته و هم‌اکنون برخی از کلاس‌های آن خالی است، که قرار شد برای حضور دانش‌آموزان در مدرسه آماده شود.

وی درباره این‌که آیا ادغام 2 مدرسه که هر کدام 400 تا 500 دانش‌آموز دارند، موجب تراکم در کلاس‌های درس نمی‌شود می‌گوید: 20 تا 30 درصد دانش‌آموزان این مدرسه خارج از محدوده بوده‌اند و ما نیز بقیه دانش‌آموزان را در مدارس منطقه ثبت‌نام می‌کنیم. مدیرکل اداره آموزش و پرورش منطقه 12 تصریح می‌کند: حکم دادگاه قانونی است و برای خود ما نیز شوکه کننده بود؛ اما مجبوریم این دستور قانونی را اجرا کنیم.به گفته حیدری، مدرسه اندیشه در چهارراه مولوی نیز با حکم قانونی دادگاه تخلیه شده و دانش‌آموزان آن به مدرسه دیگر منتقل شده‌اند.

موضوع تخلیه مدارس استیجاری و قلع و قمعی که معمولا مشکل حقوقی دارند، هر سال در آستانه بازگشایی مدارس زنده می‌شود تا صدها خانواده برای پیدا کردن مدرسه مناسب سرگردان شوند.

2 سال قبل در چنین روزهایی وزیران عضو کارگروه بررسی مسائل و مشکلات آموزش و پرورش و فرهنگیان به استناد اصل 138 قانون اساسی به وزارت آموزش و پرورش اجازه داد اراضی و املاک مازاد بر نیاز و بدون استفاده خود را پس از تغییر کاربری از طریق مراجع ذی‌ربط با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عنوان عوض مدارس مشمـول قانون ممنوعیت قلع ساختمان‌های آموزشی و پرورشی ـ مصوب 1385ـ و مدارس استیجاری که دارای سند مالکیت هستند و امکان تخلیه و تحویل آنها به مالک وجود ندارد، مطابق نظر کارشناس رسمی دادگستری و با توافق مالکان به آنان واگذار کند. نقل و انتقال سند مالکیت ملک عوض و معوض همزمان در یکی از دفاتر اسناد رسمی صورت می‌گیرد.

بر اساس این مصوبه، وزارت آموزش و پرورش از پرداخت هرگونه مالیات نقل و انتقال و عوارض بابت خرید و فروش املاک موضوع این تصویب‌نامه معاف است و در صورتی که ارزیابی عوض و معوض با هم برابری نداشته باشند، آموزش و پرورش می‌تواند با رعایت صرفه و صلاح دولت با مالک مدرسه استیجاری توافق کند. همچنین بر اساس مصوبه دیگری وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و جهاد کشاورزی موظف شدند ظرف 3 ماه نسبت به تامین و واگذاری اراضی و املاک مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش اقدام کنند.

علی عباسپور تهرانی، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، درباره بحران مدارس استیجاری که مجبور به تخلیه‌اند، در گفت‌وگو با «جام‌جم» تصریح می‌کند: متاسفانه از چند سال قبل تاکنون این مشکل به قوت خود باقی مانده است.

وی می‌گوید: قرارداد این مدارس با صاحبانشان به پایان رسیده و مالکان حکم تخلیه گرفته‌اند. ما از یک دهه گذشته تلاش کرده ایم تا از این مالکان مهلت بگیریم تا برای این مدارس جایگزین مناسب پیدا کنیم، اما مشکل این مدارس به این گونه حل نمی‌شود.

رئیس کمیسیون آموزش مجلس درباره پیشینه این مشکل در نظام آموزش توضیح می‌دهد: بسیاری از زمین‌هایی که سال‌های اول انقلاب به آموزش و پرورش داده شد و با اعتبارات دولتی در آن مدرسه‌سازی صورت گرفت، بدون صاحب بود، اما با گذشت حدود 2 دهه مالکان آنها پیدا شد و آنان از دادگاه قضایی حکم تخلیه و تخریب مدارس را دریافت کردند.به گفته نماینده تهران، مجلس برای جلوگیری از ضایع شدن بیت‌المال مصوبه داد تا این گونه مدارس برای مدت 3 سال در اختیار آموزش و پرورش بماند؛ اما شورای نگهبان با استناد به حفظ حقوق مالکیت خصوصی، این مصوبه را رد و لی مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را تایید کرد. عباسپور با بیان این که دولت در لایحه بودجه خود به تذکر‌های پیاپی مجلس درباره این مصوبه و مدارس قلع و قمعی و استیجاری بی‌توجهی کرده، می‌گوید: مهلت 3 ساله دولت برای رسیدگی به وضع این مدارس و واگذاری اعتبارات خاص و اراضی و ساختمان‌های مازاد به پایان رسیده اما این مشکل تاکنون حل نشده است.

گرچه مسوولان آموزش و پرورش معمولا از مصاحبه با خبرنگاران و ارائه آمار خودداری می‌کنند، اما وزیر آموزش و پرورش آخرین آمار مدارس استیجاری را در تهران 222 مدرسه با حدود 2000 کلاس اعلام کرده و می‌گوید: از این تعداد 1500 کلاس درس یعنی 161 مدرسه تحت مالکیت آموزش و پرورش نیستند و صاحبان آنها حکم تخلیه گرفته‌اند.

آموزش و پرورش برای حل مشکل مدارس استیجاری تاکنون راه‌های زیادی از جمله خرید مدارس از طریق منافع تخصیصی که در تامین اعتبارات باید دیده شود، ارائه یا اهدای زمین معوض به مالکان و در نهایت توافق با مالکان را پیموده است، اما هنوز نتوانسته بر مشکل خرید مدارس استیجاری فائق آید، چرا که نه بودجه کافی اختصاص می‌یابد نه مدیریت هزینه‌کرد اعتبارات اختصاص یافته وجود دارد؛ مشکلی که مسوولان آموزش و پرورش باید برای آن پاسخ قانع‌کننده‌ای به رسانه‌ها بدهند.

از سوی دیگر، مشکل مدارس استیجاری را در شروع سال تحصیلی جدید باید ناشی از اهمال سیاستگذاران و بودجه ریزانی دانست که هنگام اجرای سیاست‌ها، آنان را بایگانی می‌کنند و مصوبات و وعده‌ها را برکاغذ جا می‌گذارند، تا خاطره بحران مدارس استیجاری در منطقه 18 تهران در سال گذشته، امسال هم بار دیگر تکرار شود.

کتایون مصری ‌/‌ گروه جامعه