باستان‌شناسی مهاجرت به روایت تاریخ

این که چند وقت یکبار، چه موقع و چرا انسان‌نماهای اولیه به خارج از آفریقا سفر می‌کردند، هنوز ناشناخته است و تحقیقات در این زمینه ادامه دارد. طبق اسناد یافت‌شده در جنوب غربی «سیگمارینگن» در کشور آلمان، احتمالا اولین موج مهاجرت‌ها حدود 17 میلیون سال قبل به وقوع پیوسته است.

محققان «توبینگن» آلمان موفق شدند سن یک دندان آسیاب مربوط به مهاجران اولیه را مشخص کنند و در کمال تعجب به عدد عجیب 17 میلیون سال قبل رسیدند. نتایج این تحقیق در نشریه اینترنتی «تکامل انسان» به چاپ رسیده است. صاحب این دندان، انسان‌نمایی بوده است که زمانی در زمین‌های اطراف رودخانه‌ای با پوشش گیاهی نیمه‌استوایی و در آب و هوای گرم و مرطوب می‌زیسته است. امروزه این مکان یک معدن متروکه است که در میان دیرینه‌شناسان به خاطر لایه‌های باارزش فسیل‌دارش مشهور و مورد توجه است.

فسیل این دندان در تیرماه 1352 پیدا شد و به موزه ایالتی اشتوتگارت منتقل گردید، اما 28 سال منتظر ماند تا این که در سال 1380 بررسی‌های دقیق و دیرینه‌‌شناسی روی آن آغاز شد.

اولین کشف بزرگ، آشکارشدن منشاء انسانی این دندان بود و تعجب دیرینه‌شناسان وقتی به حداکثر خود رسید که سن 17 میلیون سالی آن بر نمایشگر کامپیوترها خودنمایی کرد.

تعیین تاریخ فسیل‌ها معمولا نیازمند ترکیب چند روش است. محققان از این واقعیت که در گذشته قطب‌های مغناطیسی زمین در فواصل زمانی معینی وارونگی از خود نشان می‌دادند استفاده زیادی در پیدا کردن سن فسیل‌ها می‌نمایند. جهت مغناطیسی زمین می‌تواند در رسوبات و ته‌نشین‌ها ثبت‌شده و سپس با روش‌های چینه‌شناسی که عبارت است از بررسی وضع و ساختمان طبقات زمین از نظر جهت مغناطیسی رسوبات، تاریخ و زمان رسوب‌گذاری مشخص می‌شود.

با استفاده از همین روش بود که پژوهشگران شروع به تعیین زمان لایه‌های رسوب‌شده در مکان پیداشدن دندان آسیاب فسیل‌شده کردند. بررسی‌ها نشان می‌داد وارونگی میدان مغناطیسی زمین طی دوران رسوب‌سازی لایه‌ای به قطر 5 متر بالا و پایین طبقه‌ای که فسیل در آن یافت شده با دقت نسبی مربوط به 17 تا 1‌/‌17 میلیون سال قبل است. فسیل‌های بیشتری برای بازسازی پوشش گیاهی و آب و هوایی در دوره رسوب‌سازی مورد استفاده قرار گرفت و مشخص شد میانگین دمای سالانه در ناحیه‌ای که امروز جنوب آلمان را در بر می‌گیرد، 20 درجه سانتیگراد بوده است. باتلاق‌های پوشیده از نی، درختان ساحلی، درختان خرما، تاک بالارونده، سرخس و سبزه از پوشش گیاهی آن زمان بوده‌اند. این پوشش گیاهی در نواحی گرداگرد آلپ بی‌نظیر است. شاید این شرایط استثنایی نتیجه خصوصیات عجیب و غریب در زمان تغییرات نسبتا سریع آب و هوایی باشد.

ردپای موجودات انسان‌نما، 3 میلیون سال پس از آن تاریخ مجددا در اوراسیا دیده شد. بعدها اورانگوتان‌ها، نمونه‌های بزرگ‌تری از انسان‌نماها بودند که زندگی را آغاز و تا امروز باقی مانده‌اند.