تذکرات شفاهی نمایندگان؛ بودن یا نبودن، مساله این است

براساس فهرستی که معاونت نظارت مجلس منتشر کرده، از 7 خرداد 87 تا 6 خرداد 90 بیشترین تعداد تذکرات نمایندگان به احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوربوده و بهبهانی (وزیر راه)، نامجو (وزیرنیرو)، نجار (وزیر کشور)، خلیلیان (وزیر جهاد کشاورزی)، میرکاظمی (وزیر نفت)، فتاح( وزیر نیرو)، اسکندری (وزیر جهاد کشاورزی)، حاجی بابایی( وزیر آموزش وپرورش) و محصولی(وزیر کشور)‌ به لحاظ دریافت تعداد تذکرات از نمایندگان مجلس در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

البته این تذکرات مطابق ماده 192 آیین نامه داخلی مجلس درجهت اجرای اصل 88 قانون اساسی است که حسب آن نمایندگان می‌توانند به رئیس‌جمهور یا وزیر مربوطه ابلاغ و خلاصه آن را درصحن عنوان کنند.

در اینجا ذکر این نکته لازم به نظر می‌رسد که تعداد کم یا زیاد تذکرات به یک وزیر الزاما به معنای موفقیت یا عدم‌موفقیت او نیست ؛ چراکه ماهیت کاربرخی وزرا مثل دادگستری کمتر نیازبه تذکر پیدا می‌کند و برعکس ماهیت مسوولیت برخی مثل نیرو، راه، آموزش و پرورش و بهداشت که مسوولیتشان ارائه خدمات به مردم است، موجب می‌شود حجم تذکر بیشتری به وزرای این حوزه داده شود.

همچنین نمایندگان طبق ماده 182 آیین نامه داخلی مجلس در صورتی که تخلفی را مربوط به همان جلسه مجلس مشاهده کنند، حق دارند بلافاصله با استناد به ماده مربوطه بدون خروج از موضوع حداکثر ظرف مدت 3 دقیقه تذکر دهند و اگر موضوع مربوط به آن جلسه نباشد بعد از نطق یا پایان جلسه، قبل از اعلام ختم آن می‌توانند تذکر دهند و چنانچه رئیس تذکر را وارد بداند، موظف است به آن ترتیب اثر دهد.

از سوی دیگر نمایندگان به عنوان موکلان مردم درحوزه انتخابیه در رابطه مستقیم با مردم در اقصی نقاط کشور هستند و رسیدگی به مشکلات آنها و طرح آن در مجلس جهت استماع دولتیان و جامه عمل پوشاندن به آن یک وظیفه طبیعی و بدیهی نمایندگان مجلس است. پس به نظر می‌رسد نمایندگان می‌توانند در راستای انجام وظایف نمایندگی و به استناد آیین‌نامه داخلی مجلس، گوشه‌ای از مشکلات حوزه انتخابیه خود را یادآور شوند، شاید از این راه به بهتر اجرایی شدن قوانین اگر چه صرفا مربوط به حوزه انتخابیه خود آنها باشد، کمک کنند.

در حالی که نمایندگان مجلس همواره خواهان دریافت پاسخ نسبت به تذکرات خود بوده و هستند، میرتاج‌الدینی، معاون پارلمانی رئیس‌جمهور، اخیرا در اقدامی نادر اعلام کرد که تذکرات شفاهی نمایندگان طبق آیین نامه داخلی مجلس نیست.

حجت‌الاسلام میرتاج‌الدینی که خود در مجلس هفتم عضو هیات رئیسه مجلس بود قطعا این نکته را به خاطر دارد که در هیات رئیسه آن دوره در مورد تذکرات شفاهی پایان جلسه تصمیمی اتخاذ شد مبنی براین‌که تذکرات شفاهی می‌بایست در راستای اداره جلسه مجلس و خطاب به هیات رئیسه باشد. تصمیمی که در مجلس هشتم نادیده گرفته شد و به نظر می‌رسید که این تغافل و نادیده گرفتن به معنای آن است که این تصمیم برداشت هیات رئیسه مجلس هفتم از آیین نامه بوده و لاریجانی برخلاف حداد عادل هرگز در پاسخ به تذکرات شفاهی پایان جلسه نگفت که تذکر شما به اداره جلسه مربوط نیست و فقط می‌توانید نسبت به اداره جلسه تذکر دهید. (نقل به مضمون)

قصد داشتیم موضوع را با میرتاج‌الدینی معاون پارلمانی مطرح کنیم؛ اما متاسفانه تلاش ما برای پاسخگویی ایشان بی‌ثمر ماند. اما به طورکلی داستان ازآنجا پا گرفت که نمایندگان پس از بررسی بودجه 90 در راستای اجرای برنامه پنجم، با موضوع ادغام وزارتخانه‌ها از سوی دولت مواجه شدند و ابراز داشتند که رویه در پیش گرفته شده برای ادغام‌ها نظر نمایندگان را دخیل و صائب ندانسته لذا این موضوع رابه صورت تذکر در صحن مجلس مطرح کردند. توضیحات میرتاج‌الدینی نیز آنها را قانع نکرد. در یکی از این تذکرات کواکبیان گفت: حالا که معاون رئیس‌جمهوردر مجلس حضور دارند چرا به تذکرات نمایندگان پاسخ داده نمی‌شود. میرتاج الدینی نیز در پاسخ گفت: تذکرات شفاهی نمایندگان طبق آیین‌نامه داخلی مجلس نیست پایان جلسه جای تذکرشفاهی نیست بلکه باید درقالب تذکر کتبی موضوع مطرح شود که قابل پیگیری باشد. تذکرشفاهی مربوط به اداره صحن جلسه می‌باشد. این‌گونه تذکرات باید در قالب سوال مطرح شود تا وزیر مربوطه فرصت پاسخگویی در مجلس داشته باشد. وی افزود: ما تذکرات را به لحاظ ماهیت بررسی کردیم، برخی از آنها فاقد مستندات قانونی بود وبرخی ماهیت تقاضا داشت. به نظر می‌رسد فارغ از این‌که میرتاج‌الدینی درحال حاضر معاون پارلمانی است ونه همچون سابق عضو هیات رئیسه مجلس، چنین اظهارنظری نمی‌تواند وجاهت قانونی داشته باشد گو این‌که رسیدگی به مشکلاتی که از زبان موکلان مردم بیان می‌شود، محمل قانونی دارد.

مخلص کلام آن‌که این سخنان واکنش نمایندگان را درپی داشت چه آن‌که مجلس یک قوه با 2 وظیفه توامان قانونگذاری و نظارت است وتذکر یک امر نظارتی است وحداقل انتظار نمایندگان آن است که گوش شنوایی برای تذکراتشان وجود داشته باشد تا در نتیجه مشکلات مردم درحوزه‌های انتخابیه که نمایندگان مستقیما و به طور روزانه با مردم آن در ارتباطند، مرتفع شود.

این همه در حالی است که نمایندگان معتقدند اگر رابطه دولت و مجلس حسنه باشد از حجم تذکرات کاسته می‌شود ضمن این‌که در فضای پرتنش و پر چالش، مجلس و دولت نمی‌توانند به وظایف و شرح اختیارات خود آن‌طور که باید و انتظار می‌رود، عمل کنند.