ذخایر نفتی کشورها از آمار تا واقعیت
انتشار گزارش اخیر سالنامه آماری اوپک درخصوص میزان ذخایر نفتی اعضای این سازمان بینالمللی نفتی جنجال هایی را در پی داشته است، زیرا دارندگان و تولیدکنندگان نفتی در این سازمان را دچار جابهجاییهایی در رتبه ساخته است.
در این گزارش ونزوئلا به عنوان اولین دارنده ذخایر نفتی اعلام شده و عربستان در رتبه دوم و ایران در رتبه چهارم قرار گرفته است. طبق این گزارش آماری که مربوط به اطلاعات سال 2010 است و بتازگی منتشر شده، ونزوئلا با 296 میلیارد بشکه ذخایر نفتی، اولین رتبه ذخایر را به خود اختصاص داده است، در حالی که این کشور از سالهای 2006 تاکنون روند صعودی را در اعلام آمار ذخایر نفتی اعلام کرده که جای تامل و بحث دارد. ونزوئلا سال 2006، 87 میلیارد، سال 2007، 99 میلیارد، سال 2008، 172، 2009، 211 میلیارد و سال 2010 آمار خود را 296 میلیارد بشکه ذخایر نفت خام اعلام کرده است که این افزایش در طول 5 سال از 87 میلیارد بشکه به 296 میلیارد افزایش چندان منطقی به نظر نمیرسد.
هرچند کارشناسان این نوع افزایش را به دلیل اکتشافات جدید ورودهای نوین تولید غیرممکن نمیدانند، اما افزایش حجم بالای ذخایر طی 5 سال نیاز به سازوکارهایی دارد که شاید ونزوئلا در این زمینه دست به اقدامات خارقالعادهای زده که سایر اعضای اوپک از آن بیاطلاع هستند.
آمار ونزوئلا در حالی منتشر شده که ایران طی 5 سال گذشته، ذخایر خود را از 138 میلیارد بشکه به 151 میلیارد رسانده و عربستان نیز در این گزارش دارای 264 میلیارد بشکه نفت خام معرفی شده در حالی که پیش از این عربستان، اولین رتبه را در تولید و ذخایر نفتی در اوپک داشت.
محمدعلی خطیبی، نماینده ایران در اوپک در گفتوگو با «جامجم» درخصوص این گزارش تصریح میکند که در اوپک ذخایر ملاک نیست بلکه تولید، ملاک برتری کشورهاست و این رویه وجود ندارد که این سازمان بینالمللی آمار رسمی را زیر سوال ببرد.
وی با تاکید بر این که دبیرخانه اوپک گزارش آماری خود را براساس آمارهای رسمی کشورها منتشر میکند، میگوید: هر سال کشورهای عضو اوپک حجم ذخایر خود را طی گزارش رسمی به دبیرخانه اوپک اعلام میکنند، چنانچه از کاهش یا افزایش برخوردار باشد در گزارش مربوط درج میشود و اوپک معمولا این آمار را زیرسوال نمیبرد و به گزارش کشورها اعتماد دارد.
خطیبی در پاسخ به این سوال که سازوکار مربوط به نحوه اعلام میزان ذخایر در میان کشورهای تولیدکننده نفت چیست، میگوید: هیچ سازوکاری در این باره وجود ندارد و گزارشها متکی به آمارهای رسمی کشورهاست که معمولا اعضا نسبت به این موضوع حساسیتی ندارند و موضعگیری نمیکنند. نماینده ایران در اوپک تاکید میکند: البته سازمانهای بینالمللی و موسسات بینالمللی انرژی وجود دارند که نسبت به این آمارها تردید و در مقابل آن موضعگیری میکنند، اما عمدتا اعضا چنین کاری نمیکنند.
نماینده ایران در اوپک با ارائه آماری اعلام میکند: سال 2010 عربستان با 8 میلیون و 165 هزار بشکه اولین تولیدکننده نفت، ایران با 3 میلیون و 544 هزار بشکه، ونزوئلا با 2 میلیون و 850 هزار بشکه و عراق با 2 میلیون و 358 هزار بشکه تولید نفت رتبه چهارم را دارد.
در حالی که در گزارش منتشر شده اخیر اوپک، نیجریه رتبه دوم صادرات را به خود اختصاص داده، خطیبی نسبت به آن تردید دارد و معتقد است وقتی این کشور به عنوان هفتمین تولیدکننده نفت با تولید 2 میلیون و 48 هزار بشکه معرفی شده چگونه میتواند صادرات آن بر تولید پیشی گرفته باشد. در گزارش سال 2010 اوپک میزان صادرات نیجریه 2 میلیون و 464 هزار بشکه اعلام شده است.
وی همچنین در ادامه میگوید: در موضوع صادرات عربستان با 6 میلیون و 644 هزار بشکه و نیجریه با 2 میلیون و 464 هزار بشکه و ایران با 2 میلیون و 248 هزار بشکه رتبه اول تا سوم صادرات را به خود اختصاص دادهاند که این گزارش در مورد نیجریه جای تامل دارد. خطیبی اضافه میکند: از آنجا که در اوپک ملاک میزان تولید است، ایران از سال 2006 تاکنون دومین تولیدکننده بوده و هیچ جایگاهی را از دست نداده است.
غلامحسین نوذری وزیر سابق نفت نیز در پاسخ به این سوال که اعلام آمار و ارقام میزان ذخایر نفتی در میان تولیدکنندگان از چه معیار و ملاکی برخوردار است، میگوید: نفتی که ونزوئلا کشف کرده، نفت فوق سنگین است و برای استحصال این ذخایر شناسایی شده باید هزینه بالایی پرداخت کند. نفتهای فوق سنگین چند مرحله گرم کردن و شکستن مولکولی را باید طی کنند و معمولا این نوع نفتها، قیر مانند است که حجم وسیعی را در بر میگیرد و تفاوت زیادی با سایر نفتها دارد. نوذری تاکید میکند: ایران نیز دارای چنین نفت خامی است که عمدهترین آن در میادینی مانند کوه موند است که اساسا از ارزیابیهای ذخایر کنار گذاشته میشوند و حالا باید بررسی کرد نفتی را که ونزوئلا اعلام کرده با چه میزان
API (میزان سبکی و سنگینی نفت خام) است.وی افزود: معمولا نفت این کشور دارای
8 تا 10 API است که نفت فوق سنگین است و قدرت تولید، قدرت بهرهبرداری و قدرت ضریب بازیافت و ورود به بازار از جمله مسائلی است که باید در این حوزه باهم دیده شود. وزیر سابق نفت در پاسخ به این که تنزل جایگاه ایران در اوپک آیا نتیجه سیاسی خواهد داشت یا خیر میگوید: این تصور نادرست است، زیرا آنچه برای ما مهم است، این است که کشورهایی که در تولید نفت سرمایهگذاری میکنند براساس آیندهنگری و بازار جهانی تولید میکنند و تولید مهمتر از سایر ارکان است. در حال حاضر ما در اوپک از عربستان از نظر ذخایر هیدروکربوری (مجموع نفت و گاز) بالاتر هستیم، زیرا ذخایر نفت و گاز را باهم داریم، اما اگر بخواهیم ذخایر نفتی را جدا محاسبه کنیم، عربستان جلوتر قرار دارد. براساس آماری که موسسات بینالمللی از حجم ذخایر نفتی کشورهای دارنده نفت در جهان و نه اوپک در ژانویه 2010 منتشر کردهاند، عربستان سعودی، کانادا، ایران و عراق در رتبههای اول تا چهارم از نظر حجم ذخایر نفتی قرار دارند و در این گزارشها، عربستان با 264 میلیارد بشکه 19 درصد، کانادا 175 میلیارد بشکه 12.58 درصد، ایران با 137 میلیارد بشکه 9.88 درصد ذخایر را به خود اختصاص دادهاند، در حالی که در گزارش مزبور ونزوئلا در مقام هفتم در جهان پس از کویت و امارات متحده عربی با 97 میلیارد بشکه 7.02 درصد ذخایر نفتی جهان را به خود اختصاص داده است.براساس این گزارش باید دید اوپک و اعضای آن برای دفاع از طلای سیاه، توان تولید و بهرهبرداری سیاسی و استراتژیک از آن برای افزایش قدرت چانهزنی بینالمللی دست به چه اقداماتی میزنند.
زیبا اسماعیلی
گروه اقتصاد
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
