انتقال آب به‌کرمان؛ طرحی که به سرانجام نرسید

راهکاری که اگر چه نخستین گام برای اجرای آن 15 سال پیش با مطرح شدن طرح انتقال آب از سرشاخه‌های کوه‌های زاگرس به شمال استان کرمان برداشته شد و پس از آن در چند سال اخیر 2 طرح دیگر انتقال آب به این استان در نظر گرفته شد، اما طی این مدت، هنوز قطره‌ای آب به این استان منتقل نشده است.

برای انتقال آب به استان کرمان چند طرح مختلف مطرح است. نخستین طرح انتقال آب به این استان انتقال آب از سرشاخه‌های کوه‌های زاگرس به شمال کرمان برای رفع خشکسالی و کمبود آب صنعت پسته است که 15 سال پیش، با اعتبار پیش‌بینی شده 1000 میلیارد تومان مطرح و مقرر شد طی مدت 5 سال توسط بخش خصوصی اجرا شود، اما این طرح به دلیل برخی مخالفت‌های سیاسی و اقتصادی که عمده آن، تامین نشدن اعتبار بود، بلاتکلیف ماند و اجرایی نشد تا این که سال گذشته نماینده مردم شهرستان‌های رفسنجان و انار در مجلس شورای اسلامی از برنامه‌ریزی برای آغاز اجرای آن با مشارکت چینی‌ها خبر داد حسن هاشمیان ابراز امیدواری کرده بود: با راه‌اندازی طرح بزرگ انتقال آب از سرشاخه‌های کارون، برداشت محصول پسته در منطقه رفسنجان 7 برابر ارتقا یابد و حدود یک میلیون و 200 هزار نفر مشغول به کار کشاورزی شوند.

انتقال آب از سد مخزنی بهشت‌آباد واقع در استان چهارمحال و بختیاری به شمال استان کرمان دومین طرحی است که با اعتبار 23 هزار و 690 میلیارد ریال باید طی 10 سال توسط دولت اجرا شود ولی اکنون با گذشت بیش از 6 سال از زمان مطرح شدن هنوز در مرحله انجام مطالعات است. طرحی که امیر حمیدنیا، معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای کرمان در گفت‌وگو با «جام‌جم» آن را در مقایسه با دیگر طرح‌های انتقال آب اجرایی‌تر می‌داند و می‌گوید: مطالعات طرح انتقال آب از بهشت‌آباد با انتقال180 میلیون مترمکعب آب در سال به پایان رسیده و به مرحله اجرایی نزدیک می‌شود. سومین طرح انتقال آب به استان کرمان، شیرین کردن آب دریای عمان و خلیج فارس و انتقال آن به شهرهای جنوبی استان کرمان است که با هدف تامین آب شرب مورد نیاز مردم شهرهای جنوبی و صنایع محدوده طرح در جنوب استان صورت می‌گیرد. این طرح نیز طی 2 ساله اخیر مطرح شده و بنا به اعلام مسوولان، مطالعات اولیه آن به اتمام رسیده و مطالعات مرحله دوم شروع شده است.

در همین حال نماینده مردم جیرفت و عنبرآباد در مجلس شورای اسلامی از گزینه جدید انتقال آب از کشور تاجیکستان به کرمان برای رفع خشکسالی خبر می‌دهد. علی اسلام‌پناه با اشاره به مشکل کم‌آبی در استان کرمان می‌گوید: مطالعه پروژه انتقال آب از کشور تاجیکستان به استان کرمان در مراحل پایانی قرار دارد و با بهره برداری از این پروژه، این استان از بحران خشکسالی خارج می‌شود.

وی با اشاره به این‌که این پروژه در مرحله پایانی مطالعات قرار دارد و قرار است بعد از برگزاری جلسه با مسوولان کشورهای تاجیکستان و ترکمنستان عملیاتی شود، می‌افزاید: آب این پروژه از چشمه کوه‌های کشور تاجیکستان گرفته می‌شود و پس از عبور از کشور ترکمنستان و استان‌های خراسان شمالی، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، سمنان، کاشان، یزد، اصفهان و شیراز به استان کرمان می‌رسد.

جبهه‌گیری‌ها و مخالفت‌های متعدد مردم و مسوولان استان‌های دارای حوزه‌های آبخیز برای جلوگیری از انتقال آب این حوزه‌ها به دیگر نقاط کشور، روند طولانی اجرای مطالعات اولیه، هزینه بالای مطالعات و اجرای خطوط انتقال آب و مشکلات تامین اعتبار آن و قطعی نشدن هیچ‌یک از گزینه‌های انتقال آب در کشور باعث شده که زمان عملیاتی شدن طرح انتقال آب به کرمان مشخص نباشد و به گفته علیرضا الماسوندی مدیر عامل شرکت مدیریت منابع آب ایران، شاید انتقال آب حدود 9 سال طول بکشد. به همین منظور در برهه کنونی که اقتصاد و حیات استان کرمان تشنه آب است و به اجرایی شدن هر چه زودتر حداقل یکی از این طرح‌های انتقال آب نیاز مبرم دارد، مطرح شدن طرح‌های مختلف نه‌تنها مشکل کمبود بی‌آبی را حل نکرده بلکه نداشتن اجماع نظر و حمایت نکردن مسوولان و نمایندگان از یک طرح خاص، پروسه انتقال آب به استان کرمان را طولانی‌تر می‌کند زیرا به نظر می‌رسد به دلیل هزینه‌های زیاد انتقال آب ، در شرایطی که دولت با مشکل کمبود اعتبار مواجه است و در عین حال پروژه های انتقال آب به دیگر نقاط کشور نیز مطرح و در دست اقدام است، تامین و تخصیص اعتبار به چند طرح انتقال آب به یک استان از عهده و توان دولت خارج باشد.

حکمت قاسم خانی / جام‌جم کرمان