اطلاع‌رسانی در لحظه، وظیفه اصلی شبکه خبر

شبکه خبر شامل 20 بخش خبری نیمه مشروح و 5 بخش خبری مشروح است که در ساعت‌های 1:00، 9:00، 13:00، 19:00 و 22:00 پخش می‌شود. خبر مشروح 13 از شاخص‌ترین بخش‌های خبری شبکه بین‌المللی خبر است که از ابتدای تاسیس شبکه به عنوان یکی از پر بیننده‌ترین بخش‌های خبری رسانه ملی مطرح بوده و طی چند ماه گذشته با تغییراتی در ساختار بخش خبری می‌کوشد بسته خبری متنوع و متفاوت‌تری را نسبت به دیگر بخش‌های خبری به‌مخاطب ارائه کند.

به همین بهانه به تحریریه و استودیو پخش خبر جام‌جم سری زدم تا از نزدیک با روال تهیه و تنظیم خبر در این بخش خبری آشنا شوم. شکرزاده، سردبیر ارشد این بخش خبری تاکید می‌کند حتماً قبل از ساعت 10 در تحریریه حاضر باشم تا از ابتدا با روند تولید و پخش یک بخش خبری آشنا شوم، اما برخی سختگیری‌ها هنگام ورود به سازمان باعث شد تا پس از مدتی معطلی حدود ساعت 11 در تحریریه و میز خبری اخبار ساعت 13 حضور یابم. هنگام ورود به شبکه با برخورد گرم و بسیار صمیمی گویندگان خبر، بابان، سلامی و... مواجه شدم.

وارد اتاقی بزرگ می‌شوم که بخش‌های مختلف خبری آنجا تهیه و تنظیم می‌شود و به گفته شکرزاده، این مکان موقت است و پس از تکمیل استودیوی جدید، مکان تحریریه نیز عوض می‌شود. میز خبر ساعت 13 انتهای سالن قرار دارد و 5 دبیر خبرهمراه با سردبیر ارشد قبل از ساعت 9 صبح مشغول گردآوری اخبارند.

با این‌که به زمان پخش خبر نزدیک می‌شویم، اما شکرزاده با آرامش کامل و گشاده‌رویی، روال کامل تولید و پخش خبر را توضیح می‌دهد. بیش از 30 خبرنگار در بخش خبرنگاران، برای پوشش خبری رویدادهای مختلف تلاش می‌کنند و گزارش عملکرد آنان لحظه‌ای در اختیار تحریریه‌ها قرار می‌گیرد. دبیران خبر از میان گزارش‌های آنان و همچنین اخبار سایت‌های مختلف خبری داخل و خارج، اخبار مختلف را بر اساس نیاز مخاطبان انتخاب می‌کنند و پس از تایید نهایی سر دبیر، به‌وسیله گوینده خوانده می‌شود.

شکرزاده می‌گوید: این بسته خبری حدود 45 دقیقه، هر روز راس ساعت 13،مجموعه‌ای از آخرین رویدادهای داخلی و خارجی را در قالب سرخط، اخبار کوتاه و مشروح به گزارش‌های خبرنگاران، ارتباطات زنده تصویری با خبرنگاران داخلی و نمایندگی‌های صدا و سیما در کشورهای مختلف، گفت‌وگو با کارشناس یا مقام مسوول و... ارائه می‌کند.

وی مهم‌ترین ویژگی‌ این بخش خبری را متنوع و مفید بودن آن برای عموم مخاطبان عنوان می‌کند و می‌گوید: «چون ابتدای این بخش، اخبار به صورت تیتر و کوتاه بیان می‌شود بیننده پس از چند دقیقه پخش خبر، اطلاعاتی را که لازم دارد دریافت می‌کند و در صورت تمایل می‌تواند پیگیر مشروح خبرهم باشد.» وی می‌افزاید: «خبر مشروح 13 هر نیمروز، آخرین خبرهای روزجاری و نیز تحولات چند ساعته گذشته را برای کسانی که نمی‌توانند پیگیر لحظه‌ای خبرها باشند در قالب بسته‌ای متنوع به‌منظور رضایت طیف‌های مختلف مخاطبان عرضه می‌کند. در کنار اخبار حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... خبرهای ورزشی و هواشناسی هم در خبر مشروح 13 گنجانده شده‌اند و بسته‌ای شامل گزارش تحلیلی، تصویر، مصاحبه و... نیز ارائه می‌شود.»

شکرزاده در ادامه به این نکته اشاره می‌کند که شبکه خبر حدود 20 بخش خبری نیمه مشروح دارد که به فاصله یک ربع در راس هر ساعت، جدیدترین اخبار را پخش می‌کند و در خلال آن 5 بخش مشروح نیز برای مخاطبانی که اخبار را لحظه‌ای دنبال نکرده‌اند در یک بسته نیم ساعت تا 45دقیقه‌ای عرضه می‌کند. با توجه به حجم وسیع کار و حساسیت بالای آن، درباره مشکلات و سختی‌های کار خبررسانی از شکرزاده می‌پرسم وی این‌گونه پاسخ می‌دهد: «بیشتر رویدادهای کشور در بازه زمانی صبح تا ظهر اتفاق می‌افتند و اخبار مربوط به‌آنها تقریباً از ساعت 10 صبح به بعد تولید می‌شود. حساسیت کار خبر 13 در این است که باید سعی کنیم اخبار بموقع پخش شود و برای این‌که خبرمهمی را از دست ندهیم تا آخرین لحظات شروع خبر و حتی گاهی حین پخش، خبرهایی به بسته آن روز اضافه می‌شود. ما از ساعت 12 ظهر به بعد با حجم وسیعی از اخبار مواجه‌ایم وگاهی خبرنگار حتی یک ربع پیش از پخش خبر در حال بستن گزارش خود است و از این لحاظ واقعاً کار سختی‌های خاص خودش را دارد.»

پس از گفت‌وگو با شکرزاده،چون تقریباً چیزی به پخش اخبار نمانده ترجیح می‌دهم زیاد وقتش را نگیرم و او مرا به یکی از دبیران خبر معرفی می‌کند تا توضیحات تکمیلی را از او بخواهم. مسعود ذوالفقاری، یکی از دبیران با تجربه بخش خبری 13 است که بیش از 12 سال در بخش‌های خبری فعالیت دارد.

همراه او با بخش‌های مختلف خبری مانند خبرنگاران، مونیتورینگ، ترجمه اخبار خارجی، ارتباطات زنده و زیر نویس‌های خبر و... آشنا می‌شویم. وی در خصوص بخش خبری 13 می‌گوید: «این بخش خبری در حقیقت تصویری، رویداد محور و بیشتر سیاسی است (داخلی و بین‌المللی) و خیلی به خبر‌های حاشیه‌ای نمی‌پردازد. مهم‌ترین اتفاقات سیاسی روز و تحولات منطقه در این بخش گفته شده و حاشیه‌ها بیشتر به بخش خبری 20 ارجاع داده می‌شوند.» از او درباره ارتباط با خبرنگاران خارج از کشور می‌پرسم و او این‌گونه توضیح می‌دهد: «ما در مناطق مختلف جهان ازجمله لندن، واشنگتن، مسکو، بروکسل، برلین، بغداد، بیروت، قاهره، غزه، رام‌الله، دهلی‌نو، اسلام‌آباد، کابل، کوآلالامپور، پکن و... خبرنگار داریم و با آنها در ارتباط هستیم. به این صورت که آنان گزارش‌های خود را به صورت تصویری برای ما می‌فرستند و ما پس از تایید سردبیر در صورت لزوم یا با آنها ارتباط زنده می‌گیریم یا گزارش ضبط شده آنان را پخش می‌کنیم.»

او در ارتباط با شیوه گزینش خبرهای ارسالی می‌گوید: «اخبار را طبق ارزش‌ها و اولویت‌های خبری و سیاست‌های رسانه انتخاب می‌کنیم و پس از تایید نهایی سردبیر، برای پخش فرستاده می‌شود.» وی درخصوص سختی‌های کار خبر می‌گوید: «در این کار باید دقت و سرعت بالایی داشته باشی تا از دیگر رسانه‌های خبری دنیا عقب نمانی و این به نوبه خود حساسیت زیادی برای کار ایجاد می‌کند.»

کمتر از یک ربع به بخش خبر باقی‌مانده است. در این فاصله برای صحبت با گوینده امروز خبر به تحریریه برگشتم. سودابه حسنی‌دخت، امروز گویندگی خبر را به‌ عهده دارد و در حال چک کردن و روخوانی اخبار است. او خیلی آرام و بدون استرس در حال مرور خبرهاست و با خوشرویی با من احوالپرسی می‌کند. وقتی از او علت این آرامش را آن هم یک ربع قبل از پخش اخبار جویا می‌شوم با خنده پاسخ می‌دهد: «دیگر استرس برای ما معنی ندارد. بعد از 11 سال کار تقریبا همه چیز برای ما عادی شده است.»

او فارغ‌التحصیل رشته پرستاری است و خواهر دیگرش هم گوینده خبر است. وقتی از او می‌پرسم چگونه به دنیای خبر پا نهاده است، می‌گوید: «پس از چند سال که در رشته خودم فعالیت داشتم سازمان برای جذب گوینده اعلام نیاز کرد و پس از پذیرفته شدن و تقریبا از همان اوایل شروع کار شبکه خبر، به فعالیت مشغول شدم. این شغل را از پرستاری بیشتر می‌پسندم و با آن ارتباط برقرار کرده‌ام، به طوری که فکر نمی‌کنم هیچ گاه به کار سابقم برگردم. در همین حین فرزندش با او تماس می‌گیرد و پس از این‌که مکالمه‌اش تمام می‌شود، ادامه می‌دهد: «بچه‌ها هم به کار من عادت کرده‌اند.»

وی مطالعه و به روز بودن را از مهم‌ترین عوامل موفقیت یک گوینده عنوان می‌کند و می‌افزاید: «اگر یک گوینده با مطالعه وتحقیق بتواند خود را با وقایع روز همراه کند، حتی می‌تواند یک صاحب نظر سیاسی هم باشد.» وی برخورد مردم را خیلی خوب توصیف می‌کند و معتقد است که اگر یک هنرمند، گوینده یا... بتواند در دل مردم جای بگیرد و او را بپذیرند، هیچ گاه فراموش نخواهد شد و این بزرگ‌ترین حسن برای یک گوینده است.

حسنی‌دخت اظهار می‌کند که هنوز به نقطه اوج گویندگی خود نرسیده و جای کار دارد. وی با خبرخوانی نرم و شکل جدید اجرای خبر موافق است و می‌گوید: «فکر می‌کنم در آینده شکل گویش بیشتر اخبار به این سمت گرایش پیدا کند. اجرای اخبار را دوست دارم و به گویندگی بسیار علاقه‌مندم. اما فکر نمی‌کنم به سمت اجرا یا مجری گری در برنامه‌های مختلف بروم، البته اگر از من بخواهند می‌پذیرم، ولی این کار دغدغه من نیست.»

صحبتم را با او به پایان می‌رسانم و همراهش به استودیوی پخش خبر می‌روم. اینجا دنیای دیگری است. همگی بسرعت در تلاشند تا خبر بموقع و درست روی آنتن برود. در اتاق رژی می‌نشینم و منتظر می‌شوم تا اخبار مشروح شروع شود. چون زمان پخش خبر با اذان یکسان است اخبار پس از اذان پخش می‌شود.

در این فاصله، یکی از تلفن‌ها به صدا در می‌آید و به ذوالفقاری می‌گویند یکی از خبرها را پرینت نگرفته‌اند. فورا خبر را پرینت می‌گیرند و به حسنی دخت تحویل می‌دهند. در اتاق رژی چند خط تلفن هست که موارد لازم از طریق آنها بسرعت به عوامل پخش گفته می‌شود. به هر حال پس از این همه استرسی که فقط من داشتم، سودابه حسنی دخت خبر اول را می‌خواند و اخبار شروع می‌شود. پس از اخبار کوتاه، خبرهای مشروح به صورت تصویری گفته می‌شوند که رسول پناه، مسوول گویندگی این بخش است؛ البته فقط صدایش پخش می‌شود.

او قبلا گویندگی اخبار سیاسی را به عهده داشته و تقریبا از ابتدای فعالیت شبکه خبر در آن حضور داشته است. او دقت بالا را برای موفقیت در این کار بسیار لازم می‌داند و می‌گوید: «باید با حساسیت زیادی کار را دنبال کنم تا مشکلی پیش نیاید و باگوینده هماهنگ باشم.»

او اکنون نیز در بعضی بخش‌های خبری، گویندگی می‌‌کند. رضوان سلامی، بخش اخبار هواشناسی را اجرا می‌کند. او کارمند سازمان هواشناسی است و می‌گوید: «پس از این‌که اطلاعات هواشناسی را در سازمان خودمان جمع‌آوری کردم، ظهر به صدا و سیما می‌آیم و یک بار دیگر اطلاعات را مرور و برای پخش چک می‌کنم.» بعد از اخبار هواشناسی، خبر ورزشی پخش می‌شود و در پایان با خبرهایی که به اصطلاح نرم خبر گفته می‌شوند، اخبار به پایان می‌رسد. بخش‌های خبری به واقع یکی از حساس‌ترین و پرمخاطب‌ترین برنامه‌های سیما هستند. ذکر نکته‌ای در اینجا لازم به نظر می‌رسد. این که باید سعی کنیم با خلاقیت بیشتری شکل گویش اخبار را ادامه دهیم. دنیای خبر واقعا پیچیده و با سرعت در حال حرکت است و در این میان، رسانه‌ای موفق است که بتواند در کمترین زمان ممکن و اولین فرصت، اطلاع‌رسانی بموقع داشته باشد. این موضوع به واقع در شبکه بین‌المللی خبر مشهود است.