آموزش با رنگ و بوی فناوری اطلاعات

مانند آن که بخواهیم سرعت حرکت خودروها در شهرهای ما به طور متوسط 50 کیلومتر در ساعت افزایش یابد به یک فرهنگسازی و آموزش عمومی‌ و یکسان نیاز است. نهایتا این که هماهنگی نیز بومی‌ و اختصاصی‌بودن نشانه‌ها و نمایه‌هاست. یعنی آن که برای رسیدن به یک الگوی فناوری در جامعه باید برای خود و بر اساس نیاز و خواسته‌هایمان برنامه داشته باشیم.

با توجه به این مقدمه باید گفت در جامعه اطلاعاتی، عملکرد صحیح سیستم‌های ICT برای توسعه اجتماعی و اقتصادی از اهمیت زیادی برخوردار است. در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز با وجود پیشرفت‌های تخصصی بسیار زیاد، اما آموزش‌های عمومی‌ باید همچنان به طور یکسان از تمام جهات دارای خواص جامعیت و هم‌افزایی باشند. برنامه EUCIP مورد تأیید متخصصان انفورماتیک اروپا برای کارشناسان و متخصصان ICT طراحی شده است تا بر اساس نیازهای روز در سطح کاربری موفق عمل کند و با کمترین درگیری در سیستم و زیرساخت‌های آن بتوانند از رایانه و امکانات آن استفاده کنند. برنامه EUCIP شامل یک گواهینامه EUCIP core است که در نهایت منجر به کسب گواهینامه تخصصی برای مجموعه‌ای از مهارت‌های خاص می‌شود و گواهینامه دیگر Professional EUCIP پروفایل حرفه‌ای خاصی را برای داوطلب ایجاد می‌کند. گواهینامه مستقل دیگری نیز برای مدیرانIT با نام
IT Administrator ارائه شده است.

دوره EUCIP سطح Core که مهارت‌های پایه‌ای برای مشاغل مربوط به IT را فراهم می‌کند به 3 محدوده تقسیم می‌شود:

1ـ محدوده طراحی Plan knowledge area : کاربرد و مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی به تحلیل نیازها و طراحی کاربرد فناوری اطلاعات در داخل یک سازمان اشاره دارد و بنابراین مستقیما با فرآیندهای مدیریت و تشخیص نیازها در یک دورنمای استراتژیک ارتباط دارد. موضوعاتی که این محدوده پوشش داده می‌شود، شامل این موارد است:

سازمان‌ها و استفاده آنها از IT ، مدیریت IT، سنجش ارزشIT ، اقتصاد شبکه‌ای جهانی، مدیریت پروژه، همکاری و ارتباط، مسائل قانونی و اخلاقی.

2ـ محدوده ساخت Build knowledge area: استفاده، تولید و پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی شامل فرآیندهای تشخیص، تولید، سنجش و نگهداری سیستم‌های اطلاعاتی می‌شود. این محدوده عمدتا با مسائل شناسایی روش‌ها و تکنیک‌های مربوط به فرآیندهای تولید سر و کار دارد و موضوعاتی که این محدوده پوشش داده می‌شوند، عبارتند از: روش‌ها و مراحل تولید سیستم‌ها، مدیریت داده و پایگاه‌های داده، برنامه‌نویسی، رابط کاربری (Interface User ) و طراحی وب.

3ـ محدوده اجرا Operate knowledge area : اجرا و پشتیبانی سیستم‌های اطلاعات؛ این محدوده به نصب، نظارت و نگهداری سیستم‌های ICT می‌پردازد. موضوعات اساسی عبارتند از: مدیریت شبکه‌ها، به‌روزرسانی، ارائه خدمات و پشتیبانی، امنیت و... و موضوعات این محدوده عبارتند از:

پردازش اجزا و معماری، سیستم‌عامل‌ها، ارتباطات و شبکه‌ها، سرویس‌های شبکه، پردازش از راه دور و بی‌سیم (wireless)، مدیریت شبکه، ارائه خدمات و پشتیبانی.

EUCIP Professional به داوطلبان این امکان را می‌دهد تا با کسب گواهینامه‌ای در سطح بالاتر در رشته یا شغل خاصی تخصص پیدا کنند. برای کسب مدرک EUCIP Professional باید پیش‌نیاز آن یعنی EUCIP Core را گذرانده باشید.

برای این سطح ابتدا فرد باید یک سند (portfolio) شخصی برای خود تعریف کند تا بتواند محدوده مهارت‌های فردی را که از طریق دانشگاه، گذراندن دروس حرفه‌ای یا تجربه کاری کسب کرده است به ثبت برساند. این سند باید با گرایش تخصصی مربوط را که داوطلب برای آن قصد گرفتن گواهینامه EUCIP دارد، هماهنگی داشته باشد.

نحوه ارزیابی برای گرفتن گواهینامه EUCIP Professional بر اساس نوعی سیستم امتیازی است که برای اجزای مختلف تشکیل‌دهندهportfolio داوطلب (‌نظیر دروس، گواهینامه‌ها و...)، نمرات مختلفی را در نظر می‌گیرد.

در میان دروس تخصصی شناخته شده توسط EUCIP، توجه ویژه‌ای به دروسی شده که از طریق آنها داوطلب توانسته است از تولیدکنندگان IT مانند مایکروسافت، Oracle، SUN، Cisco، IBM، SAP و... گواهینامه دریافت کند. پس از ارزیابی سند داوطلب ( portfolio ) و بررسی میزان هماهنگی نسبی آن با پروفایل‌های انتخابی EUCIP، استادان و کارشناسان واحد سنجش داوطلبان را برای مباحثه نهایی گردهم می‌آورد.

اما هدف اصلی سطح انتخابی EUCIP Professional، 3 چیز است:

1 ـ گزینه‌های مختلفی از گرایش‌های شغلی در زمینه IT را در اختیار داوطلبان قرار دهد.

2 ـ‌ گزینه‌های مختلفی از عناصر آموزشی تأیید شده برای داوطلبان فراهم کند (رویه‌های انتخابی EUCIP)‌.

3 ـ روشی برای آماده شدن داوطلب جهت دریافت گواهینامه EUCIP با توجه به گرایش انتخابی و کسب تخصص برای ارتقای شخص است.

محدوده تخصص کجاست؟ این محدوده شامل 21 مهارت است که عبارتند از:

در محدوده تخصصی 21 گزینه وجود دارد:

1 ـ تحلیلگر سیستم‌های اطلاعاتی

2 ـ تحلیلگر تجاری

3 ـ تولیدکننده نرم‌افزار

4 ـ مدیر شبکه

5 ـ مشاور تجهیزات شرکت

6 ـ‌ مهندس سیستم‌های X-System

7 ـ مدیر پایگاه داده

8 ـ مدیر پروژه سیستم‌های اطلاعاتی

9 ـ مدیر سیستم‌های اطلاعاتی

10 ـ بازرس سیستم‌های اطلاعاتی

11 ـ مشاور تدارکات و اتوماسیون

12 ـ مشاور فروش و تقاضا

13 ـ مدیر سرویس‌گیرندگان

14 ـ معمار سیستم‌های IT

15 ـ استاد وب و مولتی‌مدیا

16 ـ مهندسی تست و یکپارچگی سیستم

17 ـ ‌معمار ارتباطات راه دور

18 ـ‌ مشاور امنیت

19 ـ مدیر پیکربندی اجزا

20 ـ ناظر Help Desk

21 ـ معلم IT

IT Administrator یک گواهینامه مستقل است که دانش عملی و تئوری تکنیسین‌ها ـ متخصصان رایانه را تأیید می‌کند و بخش‌های مختلفی ـ از سخت‌افزار و سیستم عامل گرفته تا شبکه و امنیت IT ـ را پوشش می‌دهد.

مخاطبان این برنامه نیز افرادی هستند که در شرکت‌های دولتی و خصوصی کار می‌کنند و نیاز به تخصص فردی در زمینه IT دارند و نیز افرادی که می‌خواهند دانش IT خود را گسترده‌تر کرده و بتوانند شبکه‌ها و سیستم‌ها را مدیریت کنند.

هدف این دوره نیز ارائه یکی از این توانایی‌ها در پایان دوره توسط فرد است:

1 ـ به عنوان یک مشاور داخلی در زمینه سخت‌افزار، سیستم عامل، شبکه و امنیت IT فعالیت کند.

2 ـ پیشرفت‌های فنی روز را دنبال کند تا بتواند استفاده مؤثر و مفیدی از فناوری‌های جدید داشته باشد.

3 ـ به عنوان مشاور بازار برای خرید سخت‌افزار و نرم‌افزار در یک سازمان کار کند.

4 ـ در مشکلات روزمره، کاربران شبکه را کمک و پشتیبانی کند.

5 ـ با حفاظت از اطلاعات شرکت امنیت آنها را در مقابل گم شدن، حمله ویروس و هک‌شدن تضمین کند.

6 ـ با افراد متخصص در زمینه تولید سخت‌افزار و نرم‌افزار مذاکره کند تا مدل‌های مناسبی را متناسب با نیازهای سازمان تهیه کند.

همان‌طور که در ابتدا گفتیم آموزش در تمام سطوح باید گسترش یابد و هر گروه به فراخور توانایی خود بتواند از آموزش بهره‌مند شود؛ از مدیران و تحلیلگران اطلاعاتی گرفته تا افراد کم‌سواد. در تمام جوامع همیشه افرادی با سواد عمومی‌کم یا توانایی کم در استفاده از فناوری‌های رایانه‌ای وجود دارند که در بیشتر موارد باید به طور خاص آموزش ببینند. برای افراد کم‌توان در استفاده از رایانه‌های شخصی مجموعه آموزشی EqualSkills فراهم شده است که یک معرفی ساده، غیررسمی و جذاب از رایانه و اینترنت برای افراد کاملا مبتدی است.

هدف این برنامه نیز EqualSkills آشناکردن افراد مبتدی با کاربرد رایانه و اینترنت است که این دوره برای همه افراد بدون در نظر گرفتن موقعیت، تحصیلات، سن، توانایی و میزان درک آنها قابل استفاده است.

در این دوره طبق استاندارد مفاهیم ابتدایی آموزش داده می‌شود که شامل موارد ذیل است:

مفاهیم اولیه رایانه، اجزای رایانه، وسایل جانبی، راه‌اندازی رایانه، صفحه کلید، ماوس، مقدمه‌ای بر ویندوز، آیکون‌ها، نوار وظیفه، دکمه شروع، ابزار ذخیره‌سازی، پنجره‌ها، ایجاد یک سند، انواع مختلف یک فایل یا سند، وب World Wide Web ، مرورگر وب، URL، Hyperlink، گشت و گذار در اینترنت، جستجو و موتور‌های جستجو، پست الکترونیک، گرفتن اعتبار و عضویت، معرفی بخش‌های مختلف ایمیل، ایجاد و ارسال یک نامه، پاسخ به نامه، ارسال ایمیل دریافتی برای دیگران. نحوه آموزش این دوره نیز به این صورت است که یک کتاب کار در اختیار داوطلبان قرار می‌گیرد که حاوی موضوعات درسی و تمرینات ساده است. مدرس این دوره که راهنما نامیده می‌شود داوطلبان را در حین کار با کتاب راهنمایی می‌کند و در صورت بروز مشکل به آنها کمک می‌کند.

در پایان دوره کوتاه‌مدت 15 ساعته آزمونی وجود ندارد و توانایی فرد توسط راهنما سنجیده می‌شود.

در نهایت این که توانایی و مهارت در رده‌های مختلف از الزامات فناوری اطلاعات است که باید مورد توجه خاص سیاستگذاران آموزش قرار گیرد. اگر قرار باشد در جامعه‌ای، فناوری‌های اطلاعاتی همگانی شود باید آموزش‌های واحد و مبتنی بر اهداف سیاستگذاری شده نیز به صورت همگانی در آید.

سعید نوری آزاد