چه کسی عامل مرگ هزاران درخت در اصفهان است؟

3 هفته پیش زمانی که جمعی از اعضای شورای شهر اصفهان برای بازدید به سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهری رفته بودند، فکر نمی‌کردند خبری بشوند که فقط خبر نیست و یک فاجعه است. در جریان آن بازدید، داریوش فتحی، مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری اصفهان با استناد به گزارشی اعلام کرد 12 هزار اصله درخت حوالی هشت مجموعه صنعتی در بختیار دشت به خاطر نشت مواد نفتی خشک شده‌اند و برای درختان باقیمانده آن منطقه باید هر چه سریع‌تر کاری کرد.

علیرضا نصراصفهانی، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان در این باره می‌گوید: در جریان آن بازدید، گزارشی که از سوی مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری اصفهان اعلام شد خام بود، اما هرچه جلوتر رفتیم و قضایا جدی‌تر شد و افرادی چون شهردار اصفهان، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان و معاون خدمات شهری شهرداری اصفهان به صحت آن اعتراف کردند، وقوع این اتفاق و پیامدهای ناشی از آن برایمان محسوس شد.

وی می‌افزاید: متاسفانه با وجود تمامی مباحث مطرح شده و اظهارنظرهای مسوولان و کارشناسان، هنوز منبعی که استحکام قضایی داشته باشد، وجود ندارد و کار تمام نشده است. البته شکایاتی در این خصوص تنظیم و به دستگاه‌های قضایی رسیده است و باید منتظر نتیجه بود.

عضو شورای اسلامی شهر اصفهان درباره این‌که چرا خبر خشک شدن این تعداد درخت این قدر دیر و پس از نابودی کامل آنها اعلام شده است، می‌گوید: برداشت من هم مانند برداشت شما این است که خشک شدن این 12 هزار اصله درخت یک شبه و به یکباره رخ نداده است، اما اگر نشت مواد نفتی عامل خشک شدن این درختان بوده باشد، پس به یقین به صورت پنهانی و ناپیدا در زیر زمین بوده که کسی آن را ندیده است.

نصراصفهانی اضافه می‌کند: این درختان کنار یکدیگر و به صورت مجموعه‌ای کاشته شده‌اند، بنابراین زمانی که ریشه یک درخت به مواد نفتی آلوده و خشک می‌شود، چون درخت دیگری هم کنار آن درخت بوده و به صورت زنجیره‌ای بهم پیوسته عمل کرده است، نمی‌توان دیگر کاری کرد. به عبارتی وقتی کل منطقه آلوده شده آلودگی به صورت زیرزمینی بود کسی نمی‌توانسته کاری انجام دهد، بنابراین فرقی نمی‌کند که کسی امروز این خبر را بفهمد یا دو ماه دیگر از آن مطلع شود، چرا که کل ریشه‌ها آلوده شده‌اند و کار از کار گذشته است.وی می افزاید: نشت مواد نفتی به صورت آشکار و با پمپ مشخص و از روی زمین صورت نگرفته است که کسی ببیند به جای آب دارند به درختان نفت می‌دهند که بخواهد جلوی آن را بگیرد. بنابراین گرچه مرگ این درختان تدریجی بوده است؛ اما این اتفاق به صورت دفعی و ناگهانی برای منطقه روی داده است.

عضو شورای شهر اصفهان در پاسخ به این‌که بعد از 3 هفته نتایج تحقیق و بررسی‌ها به کجا رسیده است، ادامه می‌دهد: خشک شدن این درختان فاجعه‌ای است که نمی‌شود آن را جبران کرد؛ چرا که منطقه صنعتی مورد نظر از یک امکان بزرگ و باارزش در اکسیژن‌گیری بشدت محروم شده است و سال‌های سال باید منتظر ماند تا درختان دیگری جایگزین شوند و حال اگر مقصر یا مقصرین این فاجعه هم مشخص شوند که تا امروز مشخص نشده است، نمی توانند این فاجعه را به هیچ عنوان جبران کنند.

وی می‌گوید: مسوولان قضایی ما باید باتوجه به دریافت نظر کارشناسان به دقت و هرچه سریع‌تر به این مساله رسیدگی کنند و مشخص کنند چه کسی یا کسانی در این اتفاق ناگوار اغماض و سهل‌انگاری کرده‌اند تا با آنها به صورت جدی برخورد شود.

قربانی، سخنگوی شورای شهر اصفهان نیز در این مورد می‌گوید: بررسی‌ها انجام شده است و به صورت قطعی مشخص شده که در خصوص این درختان اهمال صورت گرفته است و به محیط زیست هم صدمات جبران‌ناپذیری وارد شده است.

از سوی دیگر، لاهیجان‌زاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان برخلاف نظر قربانی، معتقد است مطرح کردن برخورد شدید قضایی و امثال آن چون در حال حاضر علت خشک شدن این درختان معلوم نیست، همان کج نهادن دیوار تا ثریاست.وی می‌گوید: تاکنون بیش از 10 عامل موثر در خشک شدن درختان این منطقه مشخص شده است؛ اما مساله اینجاست که هنوز کسی یا سازمانی به عنوان مقصر معرفی نشده؛ چرا که تحقیقات اتمام نیافته است.

وی درباره روند شکل‌گیری تحقیق در خصوص پرونده خشک شدن این درختان می‌گوید: حدود 2 هفته پیش شهرداری به استانداری اصفهان گزارش داد تعدادی درخت در ضلع شرقی مجموعه‌های صنعتی پالایشگاه، نیروگاه، پتروشیمی و... خشک شده است و احتمال آن می‌رود نشت مواد نفتی علت خشک شدن این تعداد درخت باشد. کمیته‌ای نیز به منظور بررسی و ریشه‌یابی علل خشک شدن این درختان شکل گرفت.

وی ادامه می‌دهد: بعد از تشکیل کمیته، بازدیدی از محل حادثه انجام گرفت و شرح کاری مبنی بر نمونه‌برداری از خاک، آب و گیاهان زنده و خشک شده محل مذکور تعریف و کار نمونه‌برداری از محل طی دو سه روز گذشته انجام گرفت. تصاویری نیز از خشک شدن تعدادی درخت در بالادست پالایشگاه که مخالف شیب زمین است و تصاویر دیگری از خشک شدن درختان مناطق دیگری که ارتباطی هم به نشت مواد نفتی نداشتند، ارائه شد و به همین دلیل تصمیم گرفتیم برای حوزه بختیار دشت طرح جامعی را تعریف کرده، عوامل مختلف را سنجیده و پس از آن نظر نهایی را اعلام کنیم.

لاهیجان‌زاده در توضیح به این سوال که چرا تا قبل از دو هفته پیش کسی متوجه خشک شدن 12 هزار اصله درخت نشده بود، می‌گوید: نتایج بحث‌ها نشان داد شهرداری از سال 87 مکاتباتی را در خصوص خشک شدن درختان بختیار دشت داشته است.

به نحوی که سال 87 طی مکاتبه‌ای با مرکز تحقیقات کشاورزی استان اعلام می‌کند تعدادی درخت در این منطقه خشک شده است، مرکز تحقیقات کشاورزی نیز پیرو این نامه مطالعاتی را انجام و اعلام نظر کرده و درخواست می کند برای خشک شدن درختان در آن منطقه، مطالعات جامعی صورت بگیرد؛ اما از آنجا که بعد از اولین مکاتبه، درخواست دیگری را دریافت نمی‌کند، این موضوع درحد همان مطالعه و مکاتبه باقی می‌ماند. وی با بیان این‌که عوامل زیادی چون خشکسالی گرد و غباری که از غرب کشور وارد استان می شود، نحوه مدیریت آب، شیوه‌های آبیاری و... در خشک شدن این درختان نقش داشته‌اند، ابراز امیدواری می‌کند بزودی نتایج آنالیز نمونه‌ها مشخص و علت خشک شدن این تعداد درخت معلوم شود.

آسیه اسدپور ‌/‌ جام‌جم اصفهان