حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
مشاوران تحصیلی ؛ ناکام در هدایت دانشآموزان
اداره کل آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد، بیش از 40 درصد دانشآموزان دبیرستانی در رشته علوم تجربی تحصیل میکنند و سایر رشتههای تحصیلی مانند انسانی و ریاضی با فاصله در رتبههای بعدی قرار دارند. تجمع تعداد دانشآموزان در یک رشته تحصیلی خاص از چند بعد قابل بررسی است.
بخشی از علاقه دانشآموزان به علوم تجربی ناشی از رویاهای دوران کودکی و القائات والدین و اطرافیان برای پزشک شدن است. بسیاری از دانشآموزان دبیرستانی به عشق رشته پزشکی وارد این دوره میشوند، ولی در میانه راه یا بازمیمانند و راه خود را در رشتههای پایه ادامه میدهند یا سرخورده از مسیری که آمدهاند، منصرف میشوند.
از سوی دیگر، بهرغم تلاش برای توسعه رشتههای کار دانش و فنی و حرفهای، این که هنوز نزدیک نیمی از دانشآموزان در رشته تجربی تحصیل میکنند و هدفشان پزشکی است، از موفق نبودن ایجاد جذابیت در رشتههای جدید از یکسو و بیخبری دبیرستانها از ظرفیت دانشگاهها و بازار کار این رشته یا همان نیاز جامعه حکایت میکند. این در حالی است که در سالهای اخیر حضور مشاوران تحصیلی در دبیرستانها افزایش یافته و داشتن مشاور تحصیلی در دوره متوسطه به شیوه رایج تبدیل شده است.
این روزها در بیشتر مدارس فرد یا افرادی به عنوان مشاور حضور دارند که به صورت حضوری یا از طریق صندوق با دانشآموزان در ارتباطند. حتی مشاوران ملزمند با خانوادهها به طور مستمر رابطه داشته باشند و با آگاهی از ظرفیت دانشگاهها و بازار کار و نیاز جامعه به منظور جهتدهی به علایق تحصیلی و آینده شغلی دانشآموزان بهره ببرند.
اما وضعیت امروز دبیرستانها نشان میدهد که هنوز جهتدهی به علایق دانشآموزان از طریق مشاوران کارایی لازم را ندارد. انتخاب یکسویه دبیرستانیها در گزینش رشتههای پزشکی و ورود به علوم تجربی بدون سنجش توانایی و علایق آنان نشان میدهد که رویکرد علمی مشاوران تحصیلی مغلوب برخوردهای سلیقهای دانشآموزان و والدین است.
مشاوران تحصیلی در بسیاری از دبیرستانها هنوز به کارایی لازم نرسیدهاند تا از ظرفیت آنان برای انتخاب رشته تحصیلی دانشآموزان در دانشگاه و دبیرستان استفاده شود. این ناکارایی در شهرهای بزرگ منجر شده تا خانوادهها برای مشاوره تحصیلی فرزندان از مشاوران خارج مدارس آن هم با هزینههای کلان مشاوره ـ ساعتی 60 هزار تومان ـ استفاده کنند. چنین رویهای نشان میدهد که مشاوره تحصیلی در مدارس نیازمند تخصص و به روز رسانی بیشتری است.
انتخاب مسیر زندگی باید از دوران راهنمایی آغاز شود، بحثی که از سوی مشاوران مغفول مانده و توصیهنامههای انتخاب رشته برای دانشآموزان سوم راهنمایی بیش از آنکه جدی باشد، صوری است و برای تمام بچهها به یک شکل صادر میشود. مطالعات پژوهشگاه آموزش و پرورش میتواند بهترین ابزار دست مشاوران باشد تا رشتههای تحصیلی براساس نیاز دانشگاهها و بازار کار جهتدهی شود.
این که بیش از 40 درصد دانشآموزان دبیرستانی خواهان پزشک شدن هستند و علوم تجربی را ترجیح میدهند درحالی که پشت درهای دانشگاه میمانند، نشان میدهد که مشاوره تحصیلی یا از تحولات جامعه عقب مانده یا دانشآموزان به دیدگاه مشاوران بیاعتمادند.
کتایون مصری
گروه جامعه
گفت و گو
