ریزش معدن زغال‌سنگ کرمان؛‌ اتفاق شاید تکرار شود

در سال جاری نیز اگرچه در روزهای پایانی فروردین‌ماه یک کارگر در معدن هشونی شهرستان کوهبنان کشته شد ولی به دلیل این که بعد از آن، حادثه دیگری در معادن زغال‌سنگ رخ نداده بود، مسوولان و مردم منطقه نسبت به گذشت یک سال کم‌حادثه در معادن زغال‌سنگ امیدوار بودند تا این‌که ظهر روز سه‌شنبه 23 آذرماه در حالی که کارگران تونل شماره یک معدن اشکلی هجدک در شهرستان راور در حال استخراج زغال‌سنگ آخرین کارگاه این معدن بودند تا پس از سال‌ها فعالیت این بخش از معدن برای همیشه تعطیل شود، ناگهان دیوارهای بخشی از معدن ریزش می‌کند و 4 معدنچی در اعماق معدن دچار سانحه شده و گرفتار می‌شوند تا بار دیگر خبر وقوع حادثه‌ای دیگر در معادن زغال‌سنگ کرمان و به‌تبع آن، بحث پایین بودن ایمنی معادن سوژه رسانه‌ها شود.

شبانگاه روز وقوع حادثه توسط نیروهای امدادرسان جسد یکی از کارگران کشته شده به بیرون معدن انتقال داده می‌شود ولی به دلیل ادامه ریزش زغال‌های پودر شده از دیواره‌های معدن که به گفته کارشناسان و پیشکسوتان معدنی در نوع خود نادر و عجیب بوده و تاکنون سابقه نداشته است، امکان نجات 3 معدنچی گرفتار در معدن فراهم نمی‌شود.

اکنون پس از گذشت 12 روز از وقوع حادثه به‌رغم تلاش‌های صورت گرفته برای خروج زغال از معدن و دسترسی به معدنچیان گرفتار هنوز ریزش زغال ادامه دارد و سرنوشت زنده بودن یا نبودن 3 معدنچی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

مسوولان گروه‌های امدادرسان نیز که از روز وقوع حادثه تا پنجشنبه گذشته بیش از 600 واگن زغال را از داخل معدن خارج کرده بودند سرانجام تصمیم می‌گیرند روش دیگری را انتخاب کنند و عملیات امدادرسانی را از سطح خروجی معدن با گودبرداری و ایجاد یک تونل از سر گیرند تا به معدنچیان سانحه‌دیده دسترسی یابند.

فرماندار شهرستان راور با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته توسط نیروهای امدادی برای انتقال معدنچیان گرفتار به بیرون از معدن می‌گوید: علی‌رغم این که گروه‌های سازماندهی شده از خبره‌ترین افراد از روز پس از حادثه تا کنون بی‌وقفه برای بیرون آوردن قربانیان حادثه در تلاش هستند به دلیل سختی و نادر بودن حادثه سرعت پیشرفت کار امدادرسانی پایین است و در این مدت تنها جسد یکی از 4 کارگر محبوس در زیر آوار معدن به بیرون انتقال داده شده است.

فرج‌الله عارفی با اشاره به این‌که کار امدادرسانی با سرعت، دقت و کیفیت بالا و بدون وقفه در حال انجام است، اما ریزش دائمی معدن زغال‌سنگ موجب سختی کار و کندی روند پیشرفت عملیات امدادرسانی شده است بر حفظ جان نیروهای امداد و نجات و جلوگیری از افزایش آمار تلفات این حادثه تأکید می‌کند و می‌افزاید: هنوز جنگ بین طبیعت (ریزش معدن) و انسان ادامه دارد ولی ما با تمام توان و ظرفیت کارشناسی در کشور کار را برای بیرون آوردن کارگران گرفتار ادامه خواهیم داد.

در شرایطی که با گذشت 12 روز از وقوع حادثه ریزش معدن اشکلی هجدک راور شرایط معدن و ریزش‌های متوالی زغال احتمال زنده ماندن 3 معدنچی گرفتار در معدن را تقریبا غیرممکن کرده است، خانواده‌هایشان هنوز امید خود را برای زنده بودن آنها از دست نداده‌اند.

آنها که در روز نخست حادثه با حضور در محل معدن از نزدیک حجم عملیات، مشکلات و سختی کار امدادرسانی را مشاهده کردند هنوز رخت سیاه بر تن نکرده و از نصب بیرق سیاه بر سر در منازل خود خودداری کرده‌اند. سکینه کمالی مادر مسلم نخعی یکی از معدنچیان گرفتار در معدن اشکلی هجدک که هنوز به زنده بودن فرزندش امید دارد در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: بعد از وقوع حادثه روزهای سختی بر ما و دیگر خانواده‌های کارگران گرفتار در معدن گذشته ولی ما با توکل بر خداوند هنوز به زنده بودن عزیزانمان اعتقاد داریم.

اگر چه علت وقوع حادثه معدن هجدک راور، ریزش ناگهانی زغال به دلیل شیب عمودی لایه زغال اعلام شده است و هادی آرمین، رئیس اداره بازرسی سازمان کار و امور اجتماعی استان کرمان در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به غیر قابل پیش بینی بودن این حادثه از افزایش ایمنی در معادن زغال‌سنگ کرمان در سال جاری نسبت به سال گذشته خبر می‌دهد، ولی هنوز علت اصلی تکرار وقوع این گونه حوادث در معادن زغال‌سنگ کرمان طی سال‌های اخیر مشخص نیست. پیگیری‌های متعدد خبرنگار ما برای گفت‌وگو با مسوولان شرکت زغال‌سنگ درباره دلایل تکرار وقوع این گونه حوادث به دلیل حضور آنها در محل حادثه در حالی بی نتیجه ماند که سیدمهدی صادق، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با ایلنا خواستار پاسخگویی وزارت صنایع و معادن در مورد حادثه معدن هجدک کرمان شده و گفته است: این حادثه ناگوار باید هر چه سریع‌تر ریشه‌یابی و تمهیدات لازم برای جلوگیری از اتفاقات مشابه در نظر گرفته شود.

نماینده مردم کرمان و راور در مجلس شورای اسلامی نیز ضمن ابراز تأسف از وقوع این حادثه می‌گوید: متأسفانه در مجموع هر سال شاهد این گونه حوادث در معادن استان کرمان هستیم که می‌توان به حادثه مشابه 16 آذرماه سال گذشته در همین معدن اشاره کرد که در آن 4 معدنچی جان خود را از دست دادند.

سردار غلامرضا کرمی با تأکید بر این که باید به بحث ایمنی در معادن به شکل جدی توجه شود، بیان می‌کند: معتقدم این مساله باید از طریق وزارت صنایع و معادن مورد توجه قرار گیرد و بازرسان سازمان و مسوولانی که بخش بازرسی و نظارت را در کشور بر عهده دارند باید این حوادث را از نزدیک بررسی و براساس بحث‌های تخصصی اعلام کنند که چه افرادی در این گونه مسائل مقصر هستند.

سرنوشت مبهم خانواده‌های معدنچیان کشته شده و مشکلات متعدد آنها برای دریافت حقوق حقه‌شان از شرکت‌های پیمانکار از پیامدهای وقوع سوانح در معادن زغال‌سنگ کرمان است، به گونه‌ای که خانواده کارگرانی که در حادثه انفجار معدن باب نیزو کشته شدند هنوز نتوانستند پس از گذشت چند سال دیه سرپرستان خود را بگیرند. موضوعی که دادستان عمومی و انقلاب شهرستان زرند درباره آن می‌گوید: پس از وقوع آن حادثه براساس رأی دادگاه ، مسوول شرکت پیمانکار بخش خصوصی که مسوولیت اداره معدن باب نیزو را بر عهده داشت به پرداخت دیه محکوم شد که وی با بردن خانواده‌های کارگران کشته شده به یک دفترخانه اسناد رسمی از آنها رضایتنامه کتبی گرفته و در قبال آن مبلغ دیه را به صورت چک به آنها پرداخت کرد.

ولی اکنون پس ا ز گذشت چند سال هنوز آن چک‌ها نقد نشده و بازماندگان کارگران کشته شده نتوانسته اند دیه شان را دریافت کنند. مهدی بخشی با اشاره به این که با اعلام رضایت خانواده‌های کارگران کشته شده حادثه انفجار معدن باب نیزو پرونده آن در مراجع قضایی بسته شده است، می‌افزاید: در حال حاضر موضوع نقد نشدن چک‌های پرداختی بابت دیه دیگر به پرونده حادثه معدن مربوط نمی‌شود و پیگیری وصول چک‌ها پیگیری حقوقی خاص خودش را دارد. وی با اشاره به اشتباه خانواده‌های کارگران کشته شده برای اعلام رضایت بدون هماهنگی با دستگاه قضایی می‌گوید: ما برای دریافت دیه قربانیان حادثه از شرکت پیمانکار با بازماندگان همکاری لازم را داشته و تمام تلاش خود را خواهیم کرد.

حکمت قاسم‌خانی ‌/‌ جام‌جم کرمان