وی گفت: خانه مشروطه به لحاظ موقعیت جغرافیایی در قسمت شرقی محله پیربرج که به محله شاهزاده فاضل معروف است، قرار دارد که از جهت شمال به محله قلعه کهنه و ایلچیخان، از جنوب به محلات سرباز و دروازه مهریز، از شرق به محله گازرگاه و از غرب به محله دارالشفاء محدود است.
رضایی تصریح کرد: قدمت محله پیربرج به قرن 8 هجری قمری بازمیگردد و از جمله عناصر تاریخی این محله میتوان به خانه مشروطه، امامزاده شاهزاده فاضل، خانه دولتآبادی، حسینیه پیربرج، معابر و دربندهای تاریخی اشاره کرد.
وی افزود: خانه مشروطه دارای دو ورودی است که ورودی اصلی در منتهی علیه جنوبی قرار دارد و به هشتی باز میشود و ورودی دوم در ضلع غربی و به اصطبل باز میشود.
وی گفت: از ویژگیها و مشخصات خانههای یزد سادگی و بیپیرایگی آنهاست به نحوی که معمار در عین توجه به عناصر تلطیفکننده فضا و عواملی که به خلق زیبایی در بنا منجر میگردد، از تزئینات زیاد استفاده نکرده و خانه مشروطه نیز از این قاعده مستثنا نیست.
از جمله تزئینات خانه مشروطه میتوان به کتیبه هفت رنگ، کتیبه آجری سردر ورودی، کتیبه سردر ورودی هشتی، طاقچهها و رفها، شومینه و ملحقات آن، تکنیکهای مختلف آجرچینی در بنا (راستهچین، رگچین، هرهچین و...) را نام برد.
حفاظت از خانه مشروطه و تقویت جریان حیات در این مجموعه کهن و باارزش از طریق تغییر کاربری و عملکردی مناسب محقق میشود که در این میان احیای بنا به موزه عکس و اسلاید ضمن حفاظت از بنا میتواند از اسناد و اطلاعات خانواده مشروطه و رویدادهای تاریخی که بخشی از تاریخ معاصر یزد در آن اتفاق افتاده صیانت کند.
در چهارجبهه حیاط اصلی این خانه اتاقهای مخصوص چهارفصل وجود دارد که تعدادی از آنها به اسم کاربری فضا یا کاربردی که داشتند به اسم دیگری معروف شدهاند، مثلا اتاق دو دری که در جبهه غربی حیاط قرار دارد به اتاق مادربزرگ معروف است.
اتاق مهمان در جبهه شمالشرقی حیاط، کتابخانه در جبهه شمالغربی اتاق تابستان نشین و زمستان نشین هم براساس معماری سنتی یزد به ترتیب در جبهه جنوبی و شمالی حیاط قرار گرفتهاند.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم