کارشناسان میگویند دولت براساس قانون هدفمندی یارانهها امسال میتواند تا 20 هزار میلیارد تومان از محل افزایش قیمت حاملهای انرژی درآمد کسب کند که نیمی از این رقم یعنی معادل 10 هزار میلیارد تومان باید به صورت نقدی و در طول یکسال بهتدریج به مردم پرداخت شود، 6هزار میلیارد تومان سهم تولید و صنعت و 4 هزار میلیارد تومان نیز سهم بودجه دولت خواهد بود. با این حال دولت برای 2 ماه اول یعنی نخستین قسط از 3 قسط یارانه نقدی حدود 4 هزار و 800 میلیارد تومان به حسابهای مردم واریز کرده است. یعنی به حدود 60 میلیون ایرانی درخواستکننده یارانه نقدی برای 2 ماه 80 هزار تومان تخصیص داده است. این رقم به آن معناست که دولت برای فقط قسط اول از 3 قسط امسال یارانه نقدی، نیمی از بودجه قانونی خود را مصرف کرده است و لذا توزیع همین 80 هزار تومان برای ماههای باقیمانده سال مالی نیز با کسری قابل توجهی مواجه است، چه رسد به این که دولت بخواهد یارانه نقدی را 2 برابر نیز بکند.
این گزارش میافزاید: درواقع دولت 10 هزار میلیارد تومان سهم یارانه نقدی از محل افزایش قیمت حاملهای انرژی را باید در 6 ماه توزیع کند که در این صورت سهم هر ماه حدود 1666 میلیارد تومان و سهم هر 2 ماه 3330 میلیارد تومان خواهد بود؛ اما دولت با توزیع همین یارانههای 80هزار تومانی حدود یک و نیم برابر بودجه پیشبینی شده برای 2ماهه یارانه نقدی را خرج کرده است و ضمن این که معلوم نیست تکلیف بقیه ماههای سال مالی در صورت اعلام آغاز اصلاح قیمتها چه خواهد شد، باید پرسید منابع لازم برای 2برابر شدن یارانه نقدی از کجا و چگونه تامین میشود.
دکتر محمد خوشچهره، استاد اقتصاد دانشگاه تهران دراینباره به خبرنگار ما میگوید: اگر دولت بخواهد از اول سال آینده مبلغ یارانه نقدی را 2 برابر کند و از 80 هزار تومان آن را به 160 هزار تومان برساند، باید به جای 4800 میلیارد تومان که تخمینهای موجود برای تنخواه فعلی دولت است، باید 9600 میلیارد تومان منابع تامین کند، یعنی کل بودجه یکساله یارانه نقدی را 2 ماهه خرج کند.
وی افزود: مجلس برای کل 5 سال اجرای هدفمندی یارانهها، 100 هزار میلیارد تومان درآمد از محل آزادسازی قیمت حاملهای انرژی در نظر گرفته و فرض این است که دولت هر سال 20 هزار میلیارد تومان از این رقم را به صورت درآمد کسب کند تا آزادسازی قیمتها به طور تدریجی صورت گرفته و فشاری به مردم وارد نشود.
وی تصریح کرد: اما ممکن است دولت، کسب درآمد سالانه از محل آزادسازی قیمت حاملهای انرژی را افزایش داده و به رقم 20 هزار میلیارد تومان در سال وفادار نماند تا به این ترتیب منابع لازم برای 2 برابر شدن یارانه نقدی را تامین کند. در این صورت باید دولت را نسبت به افزایش فشار تورمی بر مردم آگاه کرد. وی افزود: فرض دیگر این است که دولت برای تامین منابع لازم این افزایش به راههایی خارج از قانون هدفمندی یارانهها متوسل شود مانند فروش اموال و داراییها، برداشت از بودجه عمرانی یا راهی که بنده بشدت درباره استفاده آن نگرانم؛ کاهش ارزش پول ملی و افزایش قیمت ارز با هدف دستیابی به منابع ریالی بیشتر.
خوشچهره گفت: این امر اثرات تورمی شدیدی را در پی خواهد داشت و امیدوارم یک چنین تفکرهایی در دولت شکل نگیرد که بخواهد برای تامین بودجه 2 برابر شدن یارانه نقدی به هر کاری دست بزند.
وی اظهار کرد: فرض دیگر این است که ممکن است دولت روی افزایش قیمت نفت حساب کند تا منابع لازم از آن طریق تامین شود. چشمانداز رکود اقتصادی جهانی و کاهش رشد آن احتمال رشد قیمت نفت را اندک کرده و کارشناسان معتقدند تا انتهای سال 2013 با ادامه رکود، تقاضا برای نفت افزایش نخواهد یافت. لذا به نظرم این راه نیز عملی نخواهد بود. وی تصریح کرد: در هر حال خود دولت باید به طور شفاف بگوید که منابع لازم برای 2 برابر کردن یارانه نقدی را از کجا میتواند تامین کند و چگونه و آیا راههای احتمالی تبعاتی بیش از منفعت آن در بر نخواهد داشت؟ به نظرم باید به این پرسشها پاسخی قانعکننده داد.
اطمینان دولت
با این وجود دولت چندان با نظر کارشناسان موافق نیست و میگوید که افزایش 2 برابری مبلغ یارانه نقدی امکانپذیر است. دستیار ارشد رئیس جمهور دیروز در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دولت این اطمینان را اعلام کرد. با این حال وی به چگونگی تامین منابع لازم برای 2 برابر شدن یارانه نقدی اشارهای هرچند کوتاه نکرد.
وی افزود: افزایش دو برابری مبلغ یارانههای نقدی امکانپذیر است و دولت برای این طرح برنامههایی در دست مطالعه و بررسی دارد.
مجتبی ثمرههاشمی در گفتوگویی در پاسخ به برخی واکنشها به افزایش دو برابری یارانههای نقدی توسط دولت افزود: افرادی که این مطالب را عنوان میکنند در زمانی که بحث پرداخت مرحله اول یارانهها بود هم میگفتند دولت چطور میتواند این مبالغ را به حساب مردم واریز کند، اما مشاهده کردند که این امر محقق شد.
دستیار ارشد رئیسجمهور تصریح کرد: این افراد حتی در زمانی که دولت هنوز برنامههای خود را برای اجرای طرح هدفمندی یارانهها اعلام نکرده بود، عنوان میکردند که برنامه خاصی برای اجرای این طرح وجود ندارد یا تورم افزایش مییابد در حالی که هنوز این طرح آغاز نشده است.
وی افزود: طبیعی است با صحبتهایی که رئیسجمهور مبنی بر افزایش مبلغ یارانههای نقدی داشت، این مباحث را مطرح کنند که افزایش دو برابری یارانههای نقدی غیرممکن است، اما دولت برای این طرح راهکارها و برنامههایی دارد و این امر هم امکانپذیر است.