ضرورت حمایت‌های دولتی در بازگرداندن اصالت به فرش ایرانی

 به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، خبر ثبت مالکیت معنوی طرح فرش‌های ایرانی کاشان و فارس در سازمان بین‌المللی یونسکو، از مهم‌ترین اخبار حوزه میراث فرهنگی طی هفته گذشته بود که واکنش‌های مختلفی را از سوی دست اندرکاران و دوستداران حوزه فرش ایرانی در پی داشت. به اعتقاد رئیس موزه ملی فرش به عنوان تنها موزه تخصصی فرش ایرانی در دنیا، پشتیبانی عمومی و مالی دولت و تلاش برای اعاده مالکیت معنوی و حقوقی فرش توسط متولیان تنها راه برگرداندن جایگاه رفیع فرش ایران به کشور است.

پرویز اسکندرپور، رئیس موزه ملی فرش ایران گفت: «با توجه به این‌که بازار فرش ایران دستخوش تغییراتی از طرف رقبای شرقی و غربی شده و میدان برای عرضه این هنر فاخر تنگ شده است، محاکم حقوقی و دست اندر‌کاران باید با استفاده از این فرصت با همت و تلاش پیگیر،بیش از گذشته برای‌‌ بارگرداندن جایگاه فرش ایرانی تلاش کنند تا جلوی فعالیت رقبای کاذب فرش ایران گرفته شود.»

وی با ذکر این‌که کشورهای همجوار استادکاران ممتاز فرش ایرانی را به استخدام برده و با حقوق متناسب آنها را تطمیع می‌کنند، افزود:« کشورهایی مثل چین، پاکستان و هند از حضور هنرمندان فرش دستباف و طرح‌ها و نقشه‌های ایرانی سوء استفاده کرده و با پایین آوردن قیمت فرش تولیدی خود نسبت به بازار فرش ایران،میدان اقتصادی فرش را قبضه کرده‌اند.»

اسکندرپور تصریح کرد: «البته این بازار کاذب برای رقبا برکتی نداشته و با حذف نام ایران یا نام کاشان و تبریز از فرش‌های خود خریداری نخواهند داشت و همواره متقاضیان واقعی فرش به دنبال فرش اصیل هستند که از گذشته با نام فرش ایرانی گره خورده است چراکه فرش‌های تولیدی آنها آن اصالت و تعلق خاطری را که یک بافنده روستایی ایرانی با عشق، به فرش منتقل می‌کند هرگز در فرش‌های آنها وجود نخواهد داشت؛با این حال نباید از اقدامات موثر و نجات بخش در این زمینه غافل شد.»

رئیس موزه ملی فرش ایران با اشاره به نقش دولت در حل مشکلات حوزه فرش خاطر نشان شد:«یکی از دلایلی که فرش‌ها کم بازار شده‌اند، گرانی فرش‌های ایرانی و نبود حمایت از بافندگان فرش است.تنها اختلاف فرش تولید ایران و سایر کشورها در قیمت آن است.اگر بخش دولتی با همکاری بخش خصوصی مراکز تولید فرش دستباف را افزایش داده و تمهیداتی برای حمایت از تولید کنندگان روستایی، تجهیز کارگاه‌های فرش و رواج نقوش اصیل داشته باشد وضعیت اقتصادی و هنری فرش ایران تا حدود بسیار زیادی بهبود پیدا می‌کند.»

تابلو فرش؛مرگ آرام نقوش اصیل قالی ایرانی 

نقوش و طرح‌های اصیل در قالی‌های ایرانی از گذشته تا به امروز دستخوش تغییرات بسیاری شده و بیشتر به سمت طرح‌های ساده تر و متناسب با ذائقه مخطبان سوق پیدا کرده است که در این بین گسترش تولید تابلو فرشها درکنار سایر عوامل در از بین رفتن و تغییر این طرح‌ها موثر بوده است.

اسکندرپور در این مورد گفت:«طرح فرش‌های ایرانی خیلی تحت تاثیر سلایق مخاطبان قرار گرفته و از اصالت اولیه خود دور شده است.یکی از مصداق‌های این تغییرات گسترش تولید تابلو فرش با طرح‌ها و موضوعات متنوع است که در چارچوب نقشه و طرح‌های اصیل جایی ندارد و بیشتر به خاطرافزایش زندگی شهری و عدم امکان استفاده از قالی‌هایی با متراژ زیاد در آپارتمان‌های کوچک، کم کم جایگاه خود را پیدا کرده است.»

وی با بیان ویژگی طرح‌های اصیل خاطر نشان کرد:« تصاویر و نقوش به کار رفته در تابلو فرش‌ها تاریخ مصرف داشته و بر عکس نقوش مجرد و آسمانی طرح‌های اصیل که ریشه در باور‌ها دارد به مرور زمان حذف می‌شود.اما در این میان از بین رفتن طرح‌های اصیل مطرح است که گاهی قابل احیاء نیست.»

رئیس موزه ملی فرش ایران ضمن اعلام آمادگی این موزه در کمک به افزایش تعداد موزه‌های فرش در تمام شهرها به ویژه شهر کاشان و یزد و سایر شهرهای بنام در حوزه تولید فرش دستباف تصریح کرد:« از فرصت ثبت مالکیت بین‌المللی باید حسن استفاده را ببریم یکی از راه‌های آن ایجاد موزه در شهرهای معروف تولید کننده فرش است.با ایجاد یک موزه اعتبار ثبت مالکیت افزایش پیدا کرده و در هر شهری می‌تواند عامل حذب گردشگران و علاقه مندان به این حوزه باشد.به طور نمونه خانه‌های تاریخی و قدیمی در شهر کاشان این امکان را دارند که تبدیل به یک موزه شوند؛ علاوه بر آن، در کنار نمایش فرش معاصر و فرش قدیمی در کنار هم در یک موزه، امکان یادآوری طرح‌های با هویت ایرانی در بازدید ا مراجعه کنندگان از موزه وجود داشته و در بازگشت به هویت فرش اصیل تاثیر به سزایی دارد.»