پس از تحقیقات سئول که با کمک آمریکا صورت گرفت، مقامات این کشور مدعی شدند که غرق این ناو توسط اژدر زیردریایی متعلق به ارتش کره شمالی صورت گرفته است و با این حال مقامات پیونگ یانگ چنین اقدامی را تکذیب کردند.
این در حالی است که طی چند ماه اخیر و پس از بیماری رهبر کره شمالی در سال 2008، موضوع جانشینی وی قوت گرفت و صحبتهایی در مورد تعیین جانشین کیم جونگ ایل در محافل رسانهای بیان شد.
سفر غیرمنتظره کیم جونگ ایل با پسرسومش به چین این گمانهزنیها را تقویت کرد و به مرور عکسهایی از کیم جونگ اون در رسانهها منتشر شد.
سرانجام ماه گذشته نشست حزب کار کره شمالی پس از حدود 30 سال با حضور همه سران این کشور و جمعی از نخبگان برگزار شد و در آن نشست کیم جونگ ایل، پسر سوم خود را به طور غیرمستقیم به جانشینی خود برگزید.
به نظر میرسد کره شمالی برای حفظ بقای خود چارهای ندارد که حکومت را به صورت موروثی اداره کند و در این راستا کیم جونگ نام، پسر ارشد رهبر کرهشمالی طی مصاحبهای مخالفت خود را با موروثی شدن حکومت در این کشور اعلام کرد. همین نکته نشان میدهد اختلافات در راس قدرت کره شمالی در حال افزایش است.
در همین ارتباط روزنامه لیبراسیون با دیوید استروب، مدیر انجمن برنامهریزی و مطالعه در امور شبه جزیره کره در دانشگاه استنفورد کالیفرنیا گفتوگویی را انجام داد که وی در این مصاحبه جابهجایی قدرت در کره شمالی را غیرتشکیلاتی قلمداد کرده و معتقد است اوضاع این کشور را بدتر میکند. با هم این گفتوگو را میخوانیم.
موضوع جانشینی کیم جونگ ایل (رهبر کره شمالی) چه نکاتی را به ما یادآوری میکند؟
نشست حزب کارگر در کره شمالی تاییدی بر نگرانیها درباره کره شمالی است. موضوع بر سر جانشینی پسر سوم کیم جونگ ایل به شیوهای نادرست روی داد؛ همچون دورهای که پدر در راس قدرت جای گرفت.
روندی که در این کشور صورت میگیرد برخلاف جمهوریت است، هر چند تصمیمات اتخاذ شده بستگی به زنده ماندن کیم جونگ ایل و تمایل وی به اداره کشور توسط او دارد. به هر صورت واضح است که وضعیت سلامتی کیم جونگ ایل خیلی مناسب نیست. برگزاری نشست حزب کارگر به نظر میرسد برای جابهجایی قدرت به صورت ناگهانی بود؛ کیم جونگ ایل پس از سکته مغزی تا چند ماه از حضور در انظار عمومی پنهان شد و پس از بازگشت مجدد شاهد بودیم که چند کیلویی از وزنش کاهش پیدا کرده و نشانههایی از رنج و بیماری در چهرهاش نمایان بود.
آیا پیشبینی میشد که کیم جونگ اون (پسر سوم رهبر کره شمالی) جانشین پدر بشود؟
نشانههایی در سالهای اخیر مبنی بر جانشینی کیم جونگ ایل وجود نداشت. ابتدا قرار بر این بود که کیم جونگ نام (پسر ارشد رهبر کره شمالی) به عنوان جانشین پدر انتخاب و معرفی شود، اما زمانی که وی با پاسپورت اشتباهی به ژاپن سفر کرد نشان داد که تمایلی برای کسب قدرت ندارد و مسیر خود را از خانواده جدا کرد. با این حال به نظر میرسد کیم جونگ چول، پسر دوم رهبر کره شمالی هم جانشین بعدی خواهد بود، اما وی به اندازه پسر سوم که جانشین پدر میشود، جاهطلب نیست و خوی تهاجمی ندارد و همه نگاهها به کیم جونگ اون چرخیده است که همانند پدرش جاهطلب، بیرحم و با خوی تهاجمی است. با این حال سوال اصلی قبل از برگزاری نشست حزب کارگر کره شمالی این بود که کیم جونگ اون به یکباره جانشین پدر میشود یا به صورت تدریجی این اقدام صورت میگیرد، با توجه به شرایط کنونی میتوان گفت جانشینی کیم جونگ ایل به صورت تدریجی انجام میگیرد. در این روند، ابتدا رهبر کره شمالی پسرش را به مقام ژنرال 4 ستاره نائل کرد که البته این مقام به صورت سمبلیک است؛ سپس کیم جونگ اون به عنوان معاون رئیس جمهور در کمیسیون نظامی حزب منصوب شد که تاکنون چنین سمتی وجود نداشت. باید گفت چنین جایگاهی برای کسی است که دارای توانمندی نظامی باشد. آنچه مرا شگفتزده کرد، این بود که خواهر جوان کیم جونگ ایل نیز به مقام ژنرال 4 ستاره نائل شد و به نظر میرسد رهبر کره شمالی اعضای نزدیک خانوادهاش را برای حمایت از پسرش در شرایط اضطراری بسیج کرده است.
به واقع چه کسی کره شمالی را اداره میکند و چطور این تشکیلات سازماندهی میشود؟
در شرایط کنونی آنچه دیده میشود، این است که ژنرال کیم جونگ ایل، رهبر عالی، به عنوان یک مدیر کشور را اداره میکند و آزادی کامل و بیحد و حصری در این زمینه دارد. او مشروعیت این حکومت را از جایی کسب کرده که خود از پایهگذاران این رژیم به شمار میآید؛ اما هیچ شخصی نمیتواند به تنهایی کشوری را اداره کند. او باید ویژگیهای دیگری را نیز داشته باشد. در جریان سالهای اخیر، قدرت نظامی نقش چشمگیری داشته است و به نظر میرسد امروز در تمامی امور دست دارد. به هر صورت دانشگاهی در پیونگیانگ وجود دارد که از روی مدل ژاپنی الگوبرداری کرده است. البته کره شمالی مدعی است علیه امپریالیسم مبارزه میکند. کره شمالی ساختاری کاملا خودکامه دارد که به وسیله دستگاه نظامی حمایت میشود. در این کشور اطلاعات به صورت کاملا کنترل شده و به سختی رد و بدل میشود، مردم کره شمالی بشدت همانند دوران آلمان شرقی تحت نظارت و مراقبت قرار میگیرند. رژیمی که بسیار بسته عمل میکند و نسبت به باز کردن درهای کشور به روی جهان بدگمان است. خانواده کیم جونگ ایل تمام پستها و مناصب مهم را به اشغال خود درآوردهاند و دولت کنونی ساختاری خانوادگی دارد که شاه رئیس این خانواده به شمار میآید.
به نظر میرسد دوره انتقال قدرت در این کشور برای رژیم کره شمالی خطرناک باشد؛ در گذشته این انتقال قدرت چگونه صورت میگرفت؟
چنین چیزی غیرقابل اجتناب خواهد بود. به نظر میرسد کره شمالی بر سر این انتقال قدرت رنج عظیمی را متحمل خواهد شد و نمیتوانیم بگوییم که چطور این تغییر شکل میگیرد، اما قطعا در این واقعه دورهای سخت و سنگین به وجود میآید.
در آخرین انتقال قدرت در کره شمالی شرایط مشابهی به وجود آمد که البته در این مسیر تفاوتی وجود داشت که در دوره گذشته خود را نشان داد. کیم جونگ ایل جانشین پدرش شد و تمام سیستم قدرت را در دست گرفت. در سال 1980 بود که کنگره حزب کارگر کره شمالی همچون زمان کنونی تشکیل شد و 14 سال بعد که پدر کیم جونگ ایل درگذشت، وی در سال 1994 جانشین پدر شد، اما در حال حاضر تفاوتهایی وجود دارد که کیم جونگ ایل در سال 2008 دچار سکته مغزی شد و وی زمان کافی را برای آماده کردن شرایط انتقال قدرت ندارد.
در حال حاضر کیم جونگ اون باید تضمین حمایت و صداقت نیروهای نظامی را به همراه داشته باشد؛ زیرا وی در حال حاضر یک ژنرال چهار ستاره به شمار میآید.
شرایط دیپلماسی کره شمالی را در حال حاضر چگونه ارزیابی میکنید؟
به هر صورت دولت این کشور با دنیای امروز فاصله دارد. آنها در حال حاضر با کوبا، سوریه و کشورهایی این چنینی همکاری میکنند، اما خود این کشورها هم در شرایط خوبی به سر نمیبرند. ارتباط کره شمالی با بقیه کشورها به صورت موقتی، آن هم به دلیل پرونده هستهای اش صورت میگیرد.
همسایه جنوبی آن به عنوان یک تهدید اصلی به شمار میآید. از طرف دیگر کره شمالی ارتباط متفاوت و مهمی با چین دارد، این دو کشور دوستان نزدیکی به شمار میآیند. پایه ارتباط چین و کره شمالی قبل از هر چیزی بر پایه ملاحظات استراتژیک قرار دارد و چنین موضوعی هرگز پنهان نمیشود.
محمدرضا موحدی
جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم